مسوده:د یرملون حروف
د یَرْمَلون حروف په علم تجوید کې شپږو تورو «یاء»، «راء»، «میم»، «لام»، «واو» او «نون» ته ویل کېږي. که له دغو تورو څخه یو توری له ساکن نون یا تنوین وروسته راشي، د یرملون قاعده جاري کېږي. یعنې تنوین یا ساکن نون نه لوستل کېږي او د یرملون توری په تشدید سره ادا کېږي. د دې ادغام دلیل د تورو د مخرجونو نږدېوالی او په تلفظ کې د اسانتیا رامنځته کول دي. ځینې شیعه فقیهان په لمانځه کې د یرملون ادغام مراعاتول لازم نه ګڼي؛ خو ځینې نور یې مراعاتول واجب احتیاط بولي او حتی ځینې یې د ناپوهۍ په صورت کې یا قصدي پرېښودلو له امله د لمانځه د بطلان سبب ګڼي.
پېژندنه
د یرملون حروف یا د یرملون قاعده[۱] د علم تجوید یوه اصطلاح ده چې د ساکن نون او تنوین د احکامو په باب کې پرې بحث کېږي.[۲] که د ساکن نون او تنوین وروسته د بلې کلمې په پیل کې له یرملون حروفو څخه یو توری (ی، ر، م، ل، و او ن)[۳] راشي، له دغه توري سره ادغام کېږي.[۴] په دې ډول چې نون یا تنوین نه لوستل کېږي او ورپسې توری په تشدید سره ادا کېږي.[۵] لکه: مَنْ یقُول، مَنْ رَحِم، مَنْ مَعِی، مِنْ لَدُن، مِنْ وَلَد او إِنْ نَشَأ.
بشپړ او ناقص ادغام
په یرملون ادغام کې کله ناکله ادغام بشپړ وي[۶] او توري له غُنّې پرته ادا کېږي.[۷] دا ادغام له «راء» او «لام» تورو سره ځانګړی دی، ځکه د دغو تورو مخرجونه له یو بل سره ډېر نږدې دي.[۸] لکه: هُدی لِلْمُتَّقین، چې هُدَ لِّلْمُتَّقین او یا مِنْ رَسُول چې مِرَّسُول لوستل کېږي. په نورو یرملون حروفو (ی، ن، م، و)[۹] کې ادغام له غُنّې سره مل وي؛ یعنې هغه غږ چې د پوزې له خیشوم څخه راوځي.[۱۰]دې ادغام ته ځکه ناقص ادغام ویل کېږي چې په بشپړه توګه ادغام نه وي شوی او د لومړي توري ځینې صفات پاتې کېږي.[۱۱] ځینو بیا په ساکن نون او تنوین کې ادغام په درېیو برخو وېشلی دی: له غُنّې پرته بشپړ ادغام، له غُنّې سره بشپړ ادغام او له غُنّې سره ناقص ادغام.[۱۲] د یرملون حروفو اړوند څلورګوني احکام په ځیني شعري بیتونو کې په لاندې ډول بیان شوي دي: تنوین او ساکن نون، حکم یې وپوهه چی په «یرملون» کې ادغام وکړه، په حلقي تورو کې اظهار (ښکاره) وکړه؛ د «ب» په نزد کې په میم قلب (بدل) کړه، او په پاتې نورو کې اخفا راوړه.[۱۳]
په لمانځه کې فقهي حکم
ځینې فقیهان په لمانځه کې د تجویدي ټکو مراعاتول، له هغې جملې څخه د تنوین او ساکن نون مراعاتول، واجب نه ګڼي.[۱۴] که څه هم د دې مراعاتول یې غوره،[۱۵] مستحب،[۱۶] او یا مستحب احتیاط[۱۷] بللي دي.
د شیعه فقیهانو یوه ډله په لمانځه کې د یرملون ادغام واجب احتیاط ګڼي[۱۸] او حتی په «واو» او «یاء» کې یې د غُنّې سره یوځای د دې مراعاتولو په اړه ډېر ټینګار کړی دی.[۱۹] او له ناپوهۍ یا قصدي تېروتنې له مخې سرغړونه یې د لمانځه د بطلان سبب بللې ده.[۲۰] ناصر مکارم شیرازي په دې باور دی چې په لمانځه کې د دې مراعاتول تر هغې کچې لازم دي چې پر هغه د صحیحې عربي ژبې اطلاق وشي.[۲۱]
د تورو د مخرجونو نږدېوالی
له یرملون حروفو سره د ساکن نون او تنوین د ادغام دلیل د تورو د مخرجونو نږدېوالی بلل شوی دی[۲۲] چې د تلفظ د اسانتیا لپاره ترسره کېږي.[۲۳] ساکن نون او تنوین له «یاء»، «راء» او «لام» سره نږدې مخرج لري او له «م» او «و» سره، چې د مخرج له پلوه چندان نږدې نه دي، په ډېرو اصلي صفاتو لکه جهر کې یو شان او ګډ دي.[۲۴]
د علم تجوید عالمانو د ادغام له شرطونو څخه یو دا بللی چې ساکن نون او د یرملون حروف باید په دوو کلمو کې واقع شي؛ له همدې امله که ساکن نون او د یرملون حروف په یوه کلمه کې واقع شي، ادغام نه ترسره کېږي؛ لکه صِنْوان، قِنْوان، دُنْیا او بُنْیان.[۲۵] د دې دلیل د ادغام پر مهال د کلمې په معنا کې د ګډوډۍ مخنیوی بلل شوی دی.[۲۶] البته ځینې په دې باور دي چې یوازې په همدې څلورو کلمو کې اظهار واجب دی.[۲۷]
د قرآن کریم په رسمالخط کې د لیکلو څرنګوالی
د قرآن کریم په ځینو نسخو کې ساکن نون د سکون له نښې پرته لیکل شوی، تنوین په نابرابره توګه راغلی او د «راء»، «لام»، «میم» او «نون» پر څلورو تورو د تشدید نښه ایښودل شوې ده، څو پر بشپړ ادغام دلالت وکړي. همدارنګه «واو» او «یاء» د تشدید له نښې پرته لیکل شوي، څو پر ناقص ادغام دلالت وکړي.[۲۸]
د قرآن کریم په ځینو رسمالخطونو کې ساکن نون او تنوین له یرملون حروفو سره په یوځای شوي شکل لیکل شوي او یوازې دویم توری لیکل شوی دی. لکه «فَإِنْ لَمْ یسْتَجیبُوا» چې «فَإِ لَّمْ یسْتَجیبُوا» او یا «أَن لَّنْ نَجْمَع» چې «أَلَّنْ نَجْمَع» لیکل کېږي.[۲۹]
فوټ نوټ
- ↑ «رعایت قاعده یرملون در نماز»، د آیتالله مکارم شیرازي دفتر د اطلاع رسولو ویبپاڼه.
- ↑ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۴۹؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۴۰؛ بیګلري، سرالبیان فی علم القرآن، ۱۹۱-۱۹۵مخونه.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، مخ۱۱۶؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۵۱.
- ↑ ابنجزري، النشر فی القرائات العشر، ټوک۲، ۲۲-۲۷مخونه؛ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۵۰؛ زکریا العبد، فریال، المیزان فی احکام تجوید القرآن، مخ۱۱۶.
- ↑ ابنجزري، النشر فی القرائات العشر، ټوک۱، ۲۷۴-۲۷۵مخونه؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۵۱.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، مخ۱۱۷.
- ↑ حیدري، حسن القرائه، مخ۵۳.
- ↑ بیګلري، سرالبیان، مخ۱۹۳.
- ↑ بیګلري، سرالبیان، مخ۱۹۳.
- ↑ ابنجزري، النشر فی القرائات العشر، ټوک۲، ۲۲-۲۷مخونه؛ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۵۰؛ حیدري، حسن القرائه، مخ۵۳.
- ↑ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۵۲.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، مخ۱۱۸.
- ↑ وګورئ:«تنوین و نون ساکن»، د احسن الحدیث ویبپاڼه.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: نراقي، رسائل و مسائل، ټوک۱، مخ۱۱۶؛ صافي ګلپایګاني، هدیة العباد، ټوک۱، مخ۱۳۱؛ طباطبایي یزدي، العروة الوثقی، ټوک۱، مخ۶۵۶، امام خمیني، تحریر الوسیله، ټوک۱، مخ۱۶۷.
- ↑ فیاض کابلي، تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی، ټوک۳، مخ۲۴۲؛ محدث قمي، الغایة القصوی، ټوک۱، مخ۴۱۴.
- ↑ صدر، سیدمحمد، ماوراء فقه، ټوک۱، ۲۹۸-۳۰۱مخونه، نراقي، رسائل و مسانل، ټوک۱، مخ۱۱۶.
- ↑ «رعایت احکام تجوید در نماز»، د معظم رهبرۍ دفتر د اطلاع رسولو ویبپاڼه؛ خویي، منهاج الصالحین، ټوک۱، مخ۱۶۵.
- ↑ طباطبایي یزدي، العروة الوثقی، ټوک۲، مخ۵۱۹؛ اصفهاني، رساله صلاتیه، مخ۲۱۵.
- ↑ انصاري، صراط النجاة، مخ۱۲۸؛ نجفي، مجمع الرسائل، مخ۲۵۸.
- ↑ اصفهاني، رساله صلاتیه، مخ۲۱۵.
- ↑ مکارم شیرازي، استفتاءات جدید، ټوک۳، مخ۸۰.
- ↑ حیدري، حسن القرائه، مخ۵۳؛ ګیلاني شفتي، تحفة الأبرار، ټوک۲، مخ۱۶۲.
- ↑ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۳۶.
- ↑ بیګلري، سرالبیان فی علم القرآن، مخ۱۹۳.
- ↑ میرتقي، تجوید و آواشناسی، مخ۱۵۰؛ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۵۱؛ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۵۳.
- ↑ الصراف، الجدید فی علم التجوید، مخ۵۳.
- ↑ زکریا العبد، المیزان فی احکام تجوید القرآن، مخ۱۱۶.
- ↑ حبیبي، شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، مخ۱۵۰
- ↑ بیګلري، سرالبیان، مخ۱۹۴.
سرچينې
- «تنوین و نون ساکن» (تنوین او ساکن نون)، د احسن الحدیث ویبپاڼه، د کتلو نېټه: د ۱۴۰۵ ل کال د لړم ۳مه.
- ابنجزري، محمد، النشر في القرائات العشر، د علي محمد ضباع تصحیح، جعفري خپرندویه ټولنه، بېنېټې.
- اصفهاني، محمدتقی، رساله صلاتیه، قم، ذوی القربی خپرندویه ټولنه، ۱۴۲۵ ق.
- الصراف، الحاج مصطفی، الجدید فی علم التجوید، کربلا، مکتبة العلامه ابن الفهد الحلی، شپږم چاپ، ۱۴۲۸ ق.
- امام خميني، روحالله، تحریر الوسیله، تهران، دارالعلم مطبوعاتي مؤسسه، بېنېټې.
- انصاري، مرتضی بن محمد امین، صراط النجاة (حاشیهلرونکی)، قم، د شیخ اعظم انصاري د لويې نمانځنې نړیوال کانګرس، ۱۴۱۵ ق.
- بیګلري، حسن، سرالبیان فی علم القرآن، تهران، سنایی خپرندویه ټولنه، اتم چاپ، ۱۳۶۳ ل ل.
- حبیبي، علي او محمدرضا شهیدي، روانخوانی و تجوید قرآن، تهران، د اسلامي تبلیغاتو سازمان، ۱۳۸۴ ل.
- حیدري، محمدرضا، حسن القرائه، قم، نصایح خپرونه، ۱۳۸۹.
- 21 «رعایت قاعده یرملون در نماز» (په لمانځه کې د یرملون قاعدې مراعاتول)، د آیتالله مکارم شیرازي د دفتر د اطلاع رسولو ویبپاڼه. د کتلو نېټه: د ۱۴۰۵ ل کال د لړم ۳مه.
- «رعایت احکام تجوید در نماز» (په لمانځه کې د تجوید د احکامو مراعاتول)، د معظم رهبرۍ دفتر د اطلاع رسولو ویبپاڼه، د کتلو نېټه: د ۱۴۰۵ ل کال د لړم ۳مه.
- زکریا العبد، فریال، المیزان فی احکام تجوید القرآن، اسکندریه، دارالایمان، ۲۰۱۰ ع, ۱۱۶ مخ.
- صافي ګلپایګاني، لطفالله، هدایة العباد، قم، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۶ ق.
- صدر، سیدمحمد، ماوراء فقه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۲۰ ق.
- طباطبایي یزدي، سید محمدکاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الإسلامي، ۱۴۱۹ ق.
- فیاض کابلې، محمد اسحاق، تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی، قم، محلاتي خپرونه، بېنېټې.
- ګیلاني شفټي، سید محمدباقر، تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار، اصفهان، د سید جومات د کتابتون خپرونه، ۱۴۰۹ ق.
- محدث قمې، شیخ عباس، الغایة القصوی فی ترجمة العروة الوثقی، قم، د «صبح پیروزی» خپرونې، ۱۴۲۳ ق.
- مکارم شیرازي، ناصر، استفتاءات جدید، قم، د امام علی بن ابی طالب (ع) د مدرسې خپرونه، ۱۴۲۷ ق.
- میرتقی، سیدحسین، تجوید و آواشناسی، قم، مشهور، ۱۳۸۹ ل.
- نجفي، محمدحسن، مجمع الرسائل (حاشیهلرونکی)، مشهد، د صاحب الزمان (ع) مؤسسه، ۱۴۱۵ ق.
- نراقي، احمد بن محمدمهدی، رسائل و مسائل، قم، د نراقیینو کانګرس، ۱۴۲۲ ق.