زلیخا

د wikishia لخوا

دا مقاله د تدوین په حال کې ده!

زُلِیْخا، د مصر د عزیز مېرمن چې د هغې او د حضرت یوسف (ع) کیسه په قران کې راغلې ده.[۱] په قرآن کې د زلیخا نوم نه دی راغلی او یوازې د «الَّتِی هُوَ فِی بَيْتِهَا»( هغه ښځه چې یوسف یې په کور کې و) په تعبیر سره [۲] او«امْرَأَتُ الْعَزِیز» (د مصر د عزیز مېرمن)[۳] په نوم یې یادونه کیږي.[۴] سره له دې په ځینو تفسیري،[۵] تاریخی[۶] او حدیثی[۷] سرچینو کې د هغې نوم زلیخا معرفي شوی دی. اهل سنت مفسر فخر رازي باوري دی چې د دې نوم لپاره معتبره سرچینه نیشته.[۸] په ځینو سرچینو کې هم د مصر د عزیز د مېرمن نوم زَلْیَخه راغلی دی.[۹]

د قرآن او تورات په ځینو برخو کې د یوسف او زلیخا کیسه بیان شوې ده.[۱۰] د ځینو څېړاندو په باور، قرآن او زبور د دغه کیسې په نقلولو کې ځینې فرقونه لري.[۱۱] د قران په راپور، زلیخا غوښتل له یوسفه خوند واخلي؛ خو یوسف د « خپل رب د برهان په لیدلو سره» د ور طرف ته وتښتېد.[۱۲] شیعه مفسر ناصر مکارم شیرازي باوري دی چې حضرت یوسف په غیبي امداد سره د ګناه له هغه چاپېریاله وژغورل شو.[۱۳] زلیخا ځان یوسف ته ورساوه او د هغه کمیس یې وشلاوه.[۱۴] د ور مخې ته یوسف او زلیخا د مصر له عزیز سره مخامخ شول.[۱۵] زلیخا او یوسف هر یو، بل په خیانت تورن کړل.[۱۶] په هغه وخت د زلیخا له خپلوانو یو کس ګواهي ورکړه چې که د یوسف کمیس د شا له خوا شلېدلی وي، یوسف رښتیا ویلې دي.[۱۷] له دې امله د خیانت تور له یوسفه لرې کړی شو.[۱۸]

د ځینو راپورونو له مخې، هغه شاهد چې د یوسف په ګټه یې ګواهي ورکړه، د زلیخا درې میاشتنی خوریی و[۱۹] چې د خدای په قدرت په خبرو شو.[۲۰] سره له دې، په نورو راپورونو کې، هغه شاهد یو حکیم سړی معرفي شوی دی.[۲۱] د ځینو مفسرانو په وینا، د زلیخا په غوښتنه، یوسف زندان ته واچول شو؛[۲۲] خو له یوې مودې وروسته زلیخا په خپله ګناه او د یوسف په رښتیاوالي اعتراف وکړ.[۲۳]

زلیخا یوه ښایسته، شتمنه [۲۴] او بت پاله ښځه وه.[۲۵] د هغې له خپل مېړه بچي نه کېدل.[۲۶] د ځینو سرچینو له مخې، وروسته له دې چې زلیخا په بوډاتوب کې توبه وکړه او یکتا پرسته شوه، د یوسف (ع) په دعا سره ځوانه شوه او د هغه په نکاح کې راغله.[۲۷] ویل شوي چې د هغوي له واده دوه بچیان پیدا شول.[۲۸] خو ځینې څېړاندي په دې باور دي چې دا روایتونه په مختلفو دلیلونو لکه په سند او متن کې یې د مسالې په وجه د استناد وړ نه دي او مینځ پانګه یې له توراته اخستل شوې ده.[۲۹]

د شویو څېړنو له مخې زلیخا د صوفیانو په تفکر اثر شیندلی دی.[۳۰] ویل شوي چې اهل تصوف د زلیخا حالتونه او کړنې ډېرې ستایلي او د هغې په حالتونو او کړچارونو په استناد سره یې خپل عرفاني نظرونه بیان کړې دي.[۳۱] له حضرت یوسف (ع) سره د زلیخا د مینې کیسې په نړیوالو ادبیاتو منجمله فارسي، ترکي او اروپایي ادبیاتو کې پریمانه انعکاس لرلی دی.[۳۲] لاندیني بیتونه یې یوه بېلګه ده:


گرش ببینی و دست از ترنج بشناسیروا بود که ملامت کنی زلیخا را[۳۳]




زلیخا چو گشت از میِ عشق مستبه دامان یوسف درآویخت دست
چنان دیو شهوت رضا داده بودکه چون گرگ در یوسف افتاده بود.[۳۴]


فوټ نوټ

سرچينې