مني

مَني، سپین رنګې او ټینګې اوبه دي چې له بدنه یې وتل د جنابت سبب کیږي د شیعه فقیهانو او ځینو اهل سنتو فقیهانو په فتوا، مني نجسه ده. په اختیاري توګه له بدنه مني ویستل روژه باطلوي. همداراز هغه کس چې مني ترې وتلي باید د لمونځ کولو لپاره غسل وکړي.

د مني ځینې نښې چې د شک په بڼه کې د هغو په وسیله معلومیږي چې مني دي که نه، دا دي: زیات جنسي خوند، په ټوپ او پریشر سره وتل او د بدن سستنېدل.

د اسپرم په هکله ځینې احکام مطرح دي چې له مستحدثه مسایلو ګڼل کیږي. د شیعه فقیهانو له نظره د ښځې په رحم کې له مېړه پرته د بل چا د اسپرم تزریقول حرام دي. هغوي په دې مساله کې چې که د یو سړي اسپرم وساتل شي او له مرګه وروسته یې د ښځې په رحم کې تزریق شي د نظر اختلاف لري. د نظر دا اختلاف په دې مساله کې د هغوي مبنا او نظر ته ورګرځي چې ایا د ښځې یا مېړه په مړ کېدو سره زوجیت ختمیږي که نه؟ همداراز د اسپرم د پېر پلور په اړه د نظر اختلاف موجود دي چې د هغه د مالي ارزښت لرلو یا نه لرلو ته ورګرځي.

مفهوم پېژندنه

مني یوه نسبتا ټینګه او تر یوه حده سپینه مایع (اوبه) دي^[۱] چې معمولا د زیات جنسي خوند په وخت له تناسلي اندامه وځي.^[۲]

فقهي حکم

د شیعه فقیهانو په فتوا، د انسان مني نجسه ده.^[۳] هغوي له بدنه د مني وتل کېدو ته انزال (خلاصېدل) وایي.^[۴] انزال په فقه کې د جنابت له سببونو دی.^[۵] د محمد حسن نجفي په وینا شیعه فقیهانو د هغه حیوان چې ټوپ وهونکې (جهنده) وینه لري مني هم نجسه ګڼي.^[۶]

هغه کس چې مني ترې وتلې ده، باید د هغه کارونو لپاره چې طهارت ته اړتیا لري لکه لمونځ غسل وکړي.^[۷] له بدنه په عمدي ډول د مني ویستل (که په همبسترۍ سره وي که په موټ وهلو او استمناء سره) د روژې د ماتېدو سبب کیږي.^[۸]

د اهل سنتو نظر

اهل سنت فقیهان د مني د نجاست یا نه نجاست په اړه یو شان نظر نه لري. ابوحنیفه او مالک بن انس مني نجس ګڼي؛^[۹] په دې فرق سره چې ابو حنیفه باوري دی که مني وچه وي، په سولولو سره پاکیږي او وینځلو ته اړتیا نه لري.^[۱۰] شافعیان^[۱۱] او حنبلیان، د انسان مني پاکه ګڼي.^[۱۲]

د مني نښې

په فقې کې د مني لپاره ځينې نښې بیان شوي چې که په دې خبره کې شک وي چې مني وتلې که نه، د هغو نښو په مرسته مني له غیر مني معلومولی شو. د زیاتره شیعه فقیهانو له نظره په سړو کې د مني وتل په دریو خصوصیتونو، جنسي خوند، په ټوپ سره وتل او د بدن له سستېدو سره یو ځاي وي.^[۱۳] البته په مریض کې په ټوپ او زور سره وتل شرط نه دي او په شهوت سره یې وتل او د بدن سستېدل د مني حکم لري.^[۱۴]

ځینو فقیهانو ویلي چې: له بدنه د اوبو وتل که په جنسي خوند او ټوپ وهلو او پریشر سره وتلو او د بدن له سستېدو سره یو ځای وي، مني ده.^[۱۵]

د مني نښې په ښځو کې فرق کوي. د زیاتره شیعه فقیهانو له نظره، هغه لوندوالی او اوبه چې په خوند سره د ښځې له تناسلي اندامه راوځي، د مني حکم لري دوي ټوپ وهل او د بدن سستېدل په ښځو کې د مني نښه نه ده ګڼلې.^[۱۶]

له مذي، وذي او ودي سره یې فرق

فقیهان د مني او هغو نورو اوبو تر مینځ چې د انسان له جنسي اندامه وځي، د فرق قایل دي. هغوي پر مني سربېره درې نورې اوبه هم یادوي:

«مَذي» هغه نرۍ اوبه دي چې د معمولي شان جنسي خوند یا لوبو کولو له امله د انسان له بدنه وځي.^[۱۷] دا اوبه چسپېدونکي دي؛ خو د مني نښې نه لري او په ښځو کې تر سړو زیاتې دي.^[۱۸]
« وَذْی» هغه اوبه دي چې کله کله د مني له وتلو وروسته له انسانه وځي.^[۱۹]
«وَدْي» هغه اوبه دي چې کله کله له متیازو کولو وروسته له انسانه وځي.^[۲۰]

د شیعه فقیهانو له نظره مذي، وذي او ودي نجس نه دي.^[۲۱] او اودس نه ماتوي.^[۲۲]

فوټ نوټ

↑ د منی په اړه د طبی او فقهی تعریفونو ترمنځ توپیر، سایت تبیان.
↑ عبدالرحمان، معجم المصطلحات و الالفاظ الفقهیه، ج۳، ص۳۶۹.
↑ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶-۹۷.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۵.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۲۹۰.
↑ خمینی، تحریر الوسیله، ناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( ره)، ج۱، ص۳۹.
↑ وګورئ: بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۱۹، ص۱۲۹-۱۳۰.
↑ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۵؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.
↑ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.
↑ شافعی، احکام القرآن، دار الکتب العلمیه، ص۸۱-۸۲.
↑ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۵ پانویس۳؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۸.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۲.
↑ بنی‌هاشمی خمینی، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۲۶۵.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۳؛ نگاه کنید به بنی‌هاشمی خمینی، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۲۶۵و۲۶۶.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۱.
↑ عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۱۹۶.
↑ عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۲۲۹؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۵.
↑ عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۲۲۹.
↑ بېلګي په توګه وګورئ: مکارم شیرازی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۹ق، ص۳۱.
↑ بېلګي په توګه وګورئ: سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۱۱۹؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۴.

سرچينې

ابن‌ادریس حلی، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
امام خمینی، سید روح‌الله، المکاسب‌المحرمه، قم، مؤسسة إسماعيليان، چاپ سوم، ۱۴۱۰ق.
بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی احکام العترة الطاهره، تصحیح محمدتقی ایروانی و سیدعبدالرزاق مقرم، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۵ق.
بنی‌هاشمی خمینی، سیدمحمدحسن، توضیح‌المسائل مراجع، مطابق با فتاوای شانزده نفر از مراجع معظم تقلید، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۹۲ش.
جزیری، عبدالرحمن بن محمد عوض، الفقه علی المذاهب الاربعه، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۲۴ق/۲۰۰۳م.
سبزواری، سید عبدالاعلی، مهذب‌الاحکام فی بیان حلال و الحرام، قم، دارالتفسیر، بی‌تا.
سید مرتضی، علی بن حسین، الانتصار فی انفرادات الامامیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۵ق.
شافعی، محمد بن ادریس، احکام القرآن، بیروت، دار الکتب العلمیه.
شیخ انصاری، مرتضی، کتاب‌المکاسب، قم، مجمع الفكر الإسلامی، ۱۴۱۵ق.
شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المكتبة المرتضوية لإحياء الآثار الجعفرية، چاپ سوم، ۱۳۸۷ق.
عاملی، یاسین عیسی، الاصطلاحات الفقهیه فی الرسائل العلمیه، بیروت، دارالبلاغه، ۱۴۱۳ق.
عبدالرحمان، محمود، معجم المصطلحات و الالفاظ الفقهیه،
علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة‌الفقهاء، قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام، قم، جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۶ق.
فاضل لنکرانی، محمد، احکام پزشکان و بیماران، قم، مركز فقهى ائمه اطهار (ع)، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.
مرتضوی، سید محسن و مجتبی نوروزی، «نگهداری اسپرم و بهره‌برداری از آن در فقه امامیه»، مجله علمی-پژوهشی فقه پزشکی، شماره ۳۸ و ۳۹، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش
مکارم شیرازی، ناصر، رساله توضیح المسائل، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام، ۱۴۲۹ق.
منتظری، حسینعلی، دراسات فی المکاسب، قم، نشر تفکر، ۱۴۱۵ق.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دار احیاء العربی، ۱۴۰۴ق.

[1] د منی په اړه د طبی او فقهی تعریفونو ترمنځ توپیر، سایت تبیان.

[2] عبدالرحمان، معجم المصطلحات و الالفاظ الفقهیه، ج۳، ص۳۶۹.

[3] سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶-۹۷.

[4] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳.

[5] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۵.

[6] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۲۹۰.

[7] خمینی، تحریر الوسیله، ناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( ره)، ج۱، ص۳۹.

[8] وګورئ: بحرانی، الحدائق الناضره، ۱۴۰۵ق، ج۱۹، ص۱۲۹-۱۳۰.

[9] جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۵؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.

[10] سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.

[11] شافعی، احکام القرآن، دار الکتب العلمیه، ص۸۱-۸۲.

[12] جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۵ پانویس۳؛ سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۹۶.

[13] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۸.

[14] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۲.

[15] بنی‌هاشمی خمینی، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۲۶۵.

[16] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۳؛ نگاه کنید به بنی‌هاشمی خمینی، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۲۶۵و۲۶۶.

[17] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۱.

[18] عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۱۹۶.

[19] عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۲۲۹؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۵.

[20] عاملی، الاصطلاحات الفقیه، ۱۴۱۳ق، ص۲۲۹.

[21] بېلګي په توګه وګورئ: مکارم شیرازی، رساله توضیح المسائل، ۱۴۲۹ق، ص۳۱.

[22] بېلګي په توګه وګورئ: سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۱۱۹؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۱۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]