منځپانگې ته ورتلل

په اسرائیلو باندې د ایران برید

د wikishia لخوا

په اسراییلو باندې د ایران برید یا وعده صادق عملیات، د ایران د اسلامي جمهوریت په اسرائیلو پر ضد پوځي عملیات وو چې د ۲۰۲۴ کال د اپریل په ۱۴ ترسره شو دا برید په دمشق کې د ایران پر کونسلګرۍ د صهیونیسټ رژیم د برید په غبرګون کې وشو. دا عملیات د ایران او اسرائیلو تر منځ لومړنۍ مخامخ جګړه ګڼل کېږي، چې په نړۍ کې د بې پیلوټه الوتکو تر ټولو لوی برید او د ایران په تاریخ کې تر ټولو لوی توغندیز برید بلل کېږي. د وعده صادق په عملیاتو کې له ایران څخه تر ۳۰۰ زیات بې پیلوټه الوتکې او توغندي د اشغال شویو سیمو په لور وتوغول شول او ځینې توغندي د اسرائیلو له دفاعي سیسټم څخه تېر شول او د نوآتیم هوايي اډې په ګډون د اسرائیلو پوځي اهداف یې وویشتل.

بیلا بیلو عالمانو او مذهبي او سیاسي شخصیتونو لکه د شیعو د تقلید له مراجعو څخه آیت‌الله مکارم شیرازي و آیت‌الله نوري همداني، په دې عملیاتو غبرګون ښودلی او د دې حمایت یې کړی دی؛ خو امریکې او ځینې نورو اروپايي هیوادونو دا برید غندلی دی.

په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي د ملګرو ملتونو د منشور د ۵۱ مادې پر بنسټ د ایران پوځي برید مشروع او دفاع وګڼله. په سیمه او نړۍ کې د میزایلو او ډرون ځواک په توګه د ایران ثبات او هر ډول ګواښ ته د ځواب ویلو وړتیا د دې عملیاتو له اغیزو او پایلو څخه ګڼل شوي دي. ځینو ایراني کارپوهانو د اسرائیلو د پرمختللو هوايي دفاعي سیسټمونو په لرلو سره د فلسطین نیواکي سیمو ته د ایراني توغندیو او بې پیلوټه الوتکو رسیدل د ایران د وړتیا او د صهیونیسټي رژیم د ناکامۍ ثبوت ګڼلی دی.

د عملیاتو تفصیل

دا عملیات د ۱۴۰۳ کال د وري د میاشتې د ۲۵ نیټې په وروستیو او د سهار په ساعتونو کې د ایران له خوا «یا رسول الله» کوډ سره، د اسرائیلو پر لور د لسګونو توغندیو او ډرون په ویشتلو سره ترسره شول.[۱] دا د ایران او اسرائیلو لومړۍ نیغ په نیغه مخامخیدل ګڼل کیږي.[۲] د اسراییلو د پوځي چارواکو په وینا په دې عملیاتو کې پر اسراییلو ۱۸۵ بې پیلوټه الوتکې، ۱۱۰ کروز توغندي وویشتل شول چې زیاتره یې د ایران او ځینې یې له عراق او یمن څخه وو.[۳] د ایران د توغندیو او بې پیلوټه الوتکو عملیات د صهیونیسټانو د حملو په ځواب کې په نوآتیم هوايي ډګر باندې وشوه.[۴] د یورونیوز په وینا، په دې عملیاتو کې چې د یمن حوثي ملیشو، عراقي ملیشو او د لبنان حزب الله په مرسته ترسره شول، د اشغالي سیمو په شمالي، جنوبي او ختیځې سیمې او د ګولان غرونه هم په نښه شوي دي.[۵]


دا عملیات په نړۍ کې د بې پیلوټه الوتکو ترټولو لوی برید بلل شوی او د ایران په تاریخ کې ترټولو لوی توغندیز برید[۶] او د خپل ډول ترټولو بې ساری برید دی[۷].

ایا د ایران بې پیلوټه الوتکو هدفونه په نښه کړي؟

د خبري سرچینو په وینا، ځینو هیوادونو لکه امریکا، انګلستان[۸] او اردن[۹] د ایراني بې پیلوټه الوتکو په مخنیوي کې له اسرائیلو سره مرسته کړې ده. خو د رپوټونو له مخې په اشغال شوي فلسطین کې د رامون او نواتیم په هوايي اډو یو شمیر توغندي لګیدلي دي[۱۰] د ایراني چارواکو په وینا هغه بې پیلوټه الوتکې چې په عملیاتو کې شاملې وې سل په سلو کې خپل هدفونه ترلاسه کړي، ځکه چې هیڅ یو یې د ویجاړولو لپاره نه و تللی او یوازې د اسراییلو د دفاعي سیسټمونو د ښکیلولو لپاره الوزول شوي وو، ترڅو د دفاعي سیسټم په ښکیلولو سره توغندي په نښه ولګي.[۱۱]

ایران ولی په اسرائیلو برید وکړ؟

اسراییلو په دمشق کې د ایران پر کونسلګرۍ (د ۲۰۲۴ کال د اپریل په لومړۍ نېټه) برید وکړ، چې د ایران په اسراییلو د برید لامل شو

د اسرائیلو پر ضد د ایران پوځي عملیات د ۱۴۰۳ کال د وري په دیارلسمه (۱ اپریل 2024) په دمشق کې د ایران د اسلامي جمهوریت پر کونسلګرۍ د برید په ځواب کې ترسره شول.[۱۲] د ایران د وسله والو ځواکونو لوی درستیز په ښکاره وویل چې د دې عملیاتو لامل د اسرائیلو د ایران له سره کرښه تېرېدل او په دمشق کې د ایران پر کونسلګرۍ حمله وه.[۱۳] د ایران پر کونسلګرۍ د اسراییلو په برید کې د اسلامي انقلابي ګارډ اووه غړي شهیدان شول د سپاه پاسداران په شمول د قدس ځواک یو لوړ پوړی قوماندان محمد رضا زاهدي شهید شو.[۱۴] په ملګرو ملتونو کې د ایران استازی د ملګرو ملتونو د منشور د ۵۱ مادې پر بنسټ د ایران پوځي عملیات مشروع او دفاع وګڼل.[۱۵] ویل شوي، چې پر اسرائیلو د ایران برید وروسته له هغه وشو، چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په دمشق کې د ایران پر سفارت د برید ډیپلوماټیکو لارو چارو د تعقیبولو له مایوسۍ سره مخ شو نو ایران د دې کار د غندلو او دوباره نه تکراریدلو د مخنیوي په غرض دا برید وکړ.[۱۶]

عملیاتو ته د وعده صادق نوم ورکول

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی په یوه بیانیه کې دغه عملیات یو وعده صادق نامه ورکړه او دا یې د اسرائیلو د سزا یوه برخه وبلله چې د ایران د ملي امنیت د عالي شورا په منظورۍ او د وسله والو ځواکونو د لوی درستیز تر څارنې لاندې ترسره شوه.[۱۷] همدارنګ د دغه هیواد فوځ او د جمهوري اسلامی د دفاع د وزارت په دې عملیاتو کې ګډون درلود.[۱۸] له دې مخکې د ایران د اسلامي جمهوریت مشر ایت الله خامنه ای د اسرائیلي رژیم د سزا[۱۹] او د داسې ځواب په هکله خبره کړې وه چې هغوي به ورباندې پښیمان شي.[۲۰]

غبرګونونه

د وعده صادق د عملیاتو د ملاتړ (د ۱۴۰۳هـ ق کال د وري په ۲۷) د همدان په ښار کې د خلکو غونډه [۲۱]

د سپاه پاسداران د عملیاتو په وخت کې د ایران په مختلفو ښارونو لکه تهران، اصفهان او کرمان[۲۲] او همدارنګه په لبنان[۲۳] عراق[۲۴] کې ډلې ډلې سړکونو ته راووتل او خوښي یې وکړه. همدارنګه د وري په ۲۶ مه د ایران په ښارونو[۲۵] او ځینو نورو هیوادونو[۲۶] کې د دغه اقدام په ملاتړ مظاهرې وشوې. همدارنګه، په ځینو ټولنیزو شبکو کې د تیري کوونکي د سزا او د انتقام ورځ هشتک په لاره اچول شوي [سرچینې ته اړتیا لري].

د شیعه تقلید له چارواکو څخه د ایت الله مکارم شیرازي په ګډون علماوو او مختلفو دیني او سیاسي شخصیتونو دغه عملیات د مسلمانانو لپاره د خوښۍ او ویاړ سرچینه بللې ده.[۲۷] آیت الله نوري همداني هم په یوه پیغام کې دغه عملیات پر ځای او مناسب بللي.[۲۸] د اهل بیتو(ع) د نړیوال مجلس عمومی منشی رضا رمضاني هم دغه اقدام د صهیونیسټ رژیم لپاره یوه ستره ماتې وبلله.[۲۹] همدارنګه په ټولنیزه شبکه کې د عمان لوی مفتي احمد بن حمد الخلیلي ته منسوب پاڼه کې هم د ایران دغه اقدام د خوښۍ وړ بللی شو.[۳۰]

متحده ایالاتو او ځینو اروپایي هیوادونو لکه انګلستان او جرمني د اسراییلو په ملاتړ کې د وعده صادق عملیات غندلي دي.[۳۱] د ملګرو ملتونو سرمنشي، روسیې، چین او ځینو عربي هېوادونو هم ایران او اسراییل ته ویلي دي چې له زغمه کار واخلي.[۳۲]

پایلې

په سیمه او نړۍ کې د میزایل او ډرون ځواک په توګه د ایران ثبات او د هر ډول ګواښ په وړاندې د ځواب ورکولو وړتیا د دې عملیاتو له اغیزو او پایلو څخه یوه پایله ګڼل کیږي.[۳۳] ځینې ایراني کارپوهان د اسراییلو د اوسپنې گنبد، فلاخن داوود او پیگان 3 په څیر د هوايي دفاعي سیسټمونو سره سره، د فلسطین اشغال شویو سیمو ته د ایراني توغندیو او بې پیلوټه الوتکو یوازې رسیدل، د ایران د وړتیا ښودنه او له نظامي پلوه خورا مهم ګڼلی او دا یې د صهیونیسټي رژیم لپاره یوه لویه ناکامي ګڼلې ده.[۳۴] همدارنګ يې دا عملیات د صهیونیسټو لپاره د سرې کرخې تیردل ګڼلي دي.[۳۵] د ایران د سپاه پاسداران د سمندري ځواکونو لومړی قومندان حسین علايي په رسمي اعلان سره پر اسرائیلو د ایران برید د ایران د دفاعي ځواک د دفاع د قدرت د بیا راژوندي کیدو لامل بللی دی.[۳۶]

د ایران له خوا پر اسرائیلو د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو له برید وروسته، ځینو اسرائیلي چارواکو د سخت او افسوسناک ځواب ژمنه وکړه؛ دا ژمنه د اسرائیلو تر ټولو د ستر ملاتړي او متحد امریکا له تړون او ملاتړ سره همغږې نه شوه. د امریکې ولس مشر جوبایدن د اسرائیلو صدراعظم نتنیاهو ته په یو تلفني تماس کې اسرائیل په ایران باندې له بریده ویرولی او ورته ویلي یې دي که اسرائیل ایران ته د برید ځواب ورکړي نو بیا دې له امریکې د ملتیا تمه نه لري.[۳۷] د ګارډین ورځپاڼې د راپور له مخې، د اسراييلو د اوسني او پخواني دفاع وزير په حواله ويلي، چې د ايران په وړاندې د اسراييلو مستقيم ځواب ډاډمن نه دی او نتنياهو تر اوسه په دې اړه رسمي پرېکړه نه ده کړې،[۳۸] د  راز زیمیت (Raz Zimmit)، ورځپاڼې د راپور له مخې د اسرائیلو د امنیت د مطالعاتو د موسسې یو څیړنوال ویلي دي چې د ايران په ځواب کې اسراييل له دريو مسايلو سره مخ دی: د اسراييلو هر ډول غبرګون ته د ايران سخت غبرګون. د امریکا د ملاتړ نشتوالی، او د غزې سره په جګړه کې د اسراییلو ښکیلتیا.[۳۹]

په ملګروملتونو کښې د اسرائیلو استازی هم په ایران د نورو بندیزونو د لګولو او د ترهه ګرو سازمانونو په فهرست کښې د اسلامی انقلاب د سپاه پاسداران د شاملولو غوښتنه وکړه.[۴۰] ځینې سرچینو د امریکې  له خوا په ایران باندې د نوو بندیزو اراده هم بیان کړې ده.[۴۱]

د الجزیرې د صهیونیسټي ورځپاڼې یدیعوت اخرونوت د راپور له مخې، اسراییل د ایران د بی پيلوټو الوتکو او توغندیو د مقابلې لپاره په دې عملیاتو کې د 1.08 څخه تر 1.35 ملیارد ډالرو پورې مصرف کړی په داسې حال کې د دې پیسو شاوخوا 10٪ د ایران د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو لپاره کارول شوي دي.[۴۲] د تركيې د دولتي راډيو او ټلويزيون ادارې په رسمي ويبپاڼه كې راغلي دي چې ۱.۳۵ ميليارده ډالره يوازې د بې پيلوټه الوتكو د مقابلې لګښت دى او د لسګونو الوتكو د الوتنې لګښت او همدارنګه د توغنديو له امله رامنځته شوي زيانونه په كې شامل نه دي.[۴۳]

د ګارډین انګلیسی ورځپاڼی د تحلیل له مخې اردن د ایران د بې پیلوټو الوتکو د مخنیوی په برخه کې له اسرائیلو سره د همکارۍ له امله له سخت وضعیت سره مخ شوی او په هیواد او سیمه کې د خلکو د غصې لامل شوی دی.[۴۴]

اړونده څېړنې

فوټ نوټ

  1. ↑ «ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد»، خبرگزاری ایرنا.
  2. ↑ «رویارویی مستقیم نظامی با اسرائیل چه تاثیری بر زندگی شهروندان عادی ایران می‌گذارد؟»، یورونیوز؛ Motamedi, "‘True Promise’: Why and how did Iran launch a historic attack on Israel?», Al Jazeera Media Network.
  3. ↑ «نیویورک تایمز: اسرائیل در حمله ایران، با تسلیحاتی بسیار پیچیده و پیشرفته روبرو شد»، خبرگزاری ایسنا.
  4. ↑ «اولین تصاویر ماهواره از خسارت به پایگاه نواتیم در پاسخ ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  5. ↑ «پاسخ احتمالی تل‌آویو به تهران: آیا نیروی هوایی اسرائیل می‌تواند ایران را زمین‌گیر کند؟»، یورونیوز.
  6. ↑ Motamedi, "‘True Promise’: Why and how did Iran launch a historic attack on Israel?», Al Jazeera Media Network.
  7. ↑ «پاسخ احتمالی تل‌آویو به تهران: آیا نیروی هوایی اسرائیل می‌تواند ایران را زمین‌گیر کند؟»، یورونیوز.
  8. ↑ «القوات الأمریکیة والبریطانیة اعترضت أکثر من 100 مسیرة إیرانیة قبل وصولها إلی إسرائیل»، arabic.rt.
  9. ↑ «الأردن: اعترضنا أجساما طائرة دخلت مجالنا الجوی»، الجزیره.
  10. ↑ «ای. بی. سی نیوز: ۹ موشک ایران به ۲ پایگاه اسرائیل اصابت کرد.»، خبرگزاری ایرنا.
  11. ↑ موشک هایپرسونیک ایران به اهداف اسرائیلی اصابت کرد /سفیر سوئیس به جای وزارتخارجه به سپاه احضار شد /موشک‌های بالستیک ظرف ۱۵ دقیقه به اسرائیل رسیدند»، خبرآنلاین.
  12. ↑ «حمله گسترده موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل آغاز شد»، خبرگزاری تسنیم.
  13. ↑ «سرلشکر باقری: گنبد آهنین نتوانست مقابله قابل‌توجهی با عملیات ما داشته باشد»، شبکه العالم.
  14. ↑ «حمله اسرائیل به کنسولگری ایران در سوریه و شهادت ۷ عضو ارشد سپاه (+فیلم و عکس)»، عصر ایران.
  15. ↑ «نمایندگی ایران با هشدار به اسرائیل: اقدام نظامی بر اساس بند ۵۱ منشور سازمان ملل بود»، خبرگزاری ایرنا.
  16. ↑ «حسین علایی:۱۲۰ جنگنده پیشرفته برای مقابله با ایران به پرواز درآمدند اما...»، خبرگزاری خبرآنلاین.
  17. ↑ «ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد»، خبرگزاری ایرنا.
  18. ↑ «ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد»، خبرگزاری ایرنا.
  19. ↑ «خطبه‌های نماز عید فطر»، سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  20. ↑ «پیام در پی شهادت سرلشکر پاسدار محمدرضا زاهدی و همرزمانش»، سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
  21. ↑ «تصاویر / جشن مردمی همدان در پی عملیات وعده صادق»، خبرگزاری حوزه.
  22. ↑ «حشود إیرانیة تحتفی بالهجوم علی إسرائیل»، الجزیره.
  23. ↑ «لبنانی‌ها، عملیات ایران علیه رژیم صهیونیستی را جشن گرفتند»، مشرق‌نیوز.
  24. ↑ «شادی مردم عراق در خیابان های بغداد از حملات موشکی و پهپادی ایران به اسراییل»، آپارات.
  25. ↑ مثال په توګه وګورئ: «اجتماع حوزویان در حمایت از عملیات «وعده صادق»»، خبرگزاری حوزه؛ «تجمع دانشگاهیان در حمایت از پاسخ مقتدرانه سپاه به رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری فارس.
  26. ↑ مثال په توګه وګورئ: «حامیان عملیات «وعده صادق» در پاکستان به خیابان آمدند»، خبرگزاری ایرنا.
  27. ↑ «پیام حضرت آیت الله العظمی مکارم‌شیرازی(مدّظلّه العالی)»، بلیغ‌نیوز.
  28. ↑ «پیام مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی «مدظله العالی» در حمایت از پاسخ کوبنده جمهوری اسلامی ایران و گروه های مقاومت به تجاوزات رژیم صهیونیستی»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حضرت آیت‌الله نوری همدانی.
  29. ↑ «آیت‌الله رمضانی: رژیم صهیونیستی غده سرطانی و تهدیدی برای دنیای بشری است/ اسرائیل اگر اشتباهی کند، پاسخ ایران سنگین‌تر خواهد بود»، خبرگزاری ابنا.
  30. ↑ «المفتی العام لسلطنة عمان: الرد الإیرانی علی الکیان الصهیونی أمر یسر الخاطر حقا + صورة التغریدة»، وکالة أبنا العالمیة.
  31. ↑ «جنگ ایران و اسرائیل در نشست شورای امنیت»، یورونیوز؛ «حمله ایران به اسرائیل؛ واکنش کشورهای جهان چه بود؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  32. ↑ «جنگ ایران و اسرائیل در نشست شورای امنیت»، یورونیوز؛ «حمله ایران به اسرائیل؛ واکنش کشورهای جهان چه بود؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
  33. ↑ «معادلات منطقه پس از وعده صادق»، روزنامه دنیای اقتصاد.
  34. ↑ «معادلات منطقه پس از وعده صادق»، روزنامه دنیای اقتصاد.
  35. ↑ «معادلات منطقه پس از وعده صادق»، روزنامه دنیای اقتصاد.
  36. ↑ «حسین علایی: ۱۲۰ جنگنده پیشرفته برای مقابله با ایران به پرواز درآمدند اما...»، خبرگزاری خبرآنلاین.
  37. ↑ «پاسخ احتمالی تل‌آویو به تهران: آیا نیروی هوایی اسرائیل می‌تواند ایران را زمین‌گیر کند؟»، یورونیوز.
  38. ↑ «How will Israel respond to Iran’s attack and could it cope with a war?», The Guardian.
  39. ↑ «How will Israel respond to Iran’s attack and could it cope with a war?», The Guardian.
  40. ↑ «جنگ ایران و اسرائیل در نشست شورای امنیت»، یورونیوز.
  41. ↑ Shalal and Lawder, «US to hit Iran with new sanctions in "coming days", Yellen says», Reuters.
  42. ↑ «إسرائیل أنفقت 1.5 ملیار دولار فی لیلة واحدة لصد الهجوم الإیرانی»، الجزیره.
  43. ↑ «آسیب اقتصادی حمله پهبادی ایران به اسرائیل، ۱.۳۵ میلیارد دلار برآورد شد»، وبگاه TRT.
  44. ↑ «Jordan faces difficult balancing act amid row over role in downing Iranian drones»،The Guardian.

سرچينې