منځپانگې ته ورتلل

مسوده:د لمر تندر نیول

د wikishia لخوا

د لمر تندر نیول یا کسوف هغه طبیعي ښکارنده ده چې په اسلام کې د خدای تعالی د قدرت له نښو څخه بلل شوې ده. په اسلامي فقه کې، د لمر له تندر نیولو سره هم‌مهاله د آیات لمونځ واجب دی او په ځینو فقهي سرچینو کې د هغه د قضا لپاره غسل هم مستحب بلل شوی دی.

لمر هغه مهال تندر نیسي چې سپوږمۍ د ځمکې او لمر ترمنځ راشي او سیوری یې د ځمکې یوه برخه وپوښي. د جاهلیت په دوره کې به د لمر تندر نیول د سترو شخصیتونو له مړینې یا زېږون سره تړل کېده؛ خو په اسلامي سرچینو کې دا باور له خرافاتو څخه شمېرل شوی دی. د روایتونو له مخې، د حضرت محمد(ص) د زوی ابراهیم له مړینې سره هم‌مهاله د لمر له تندرنیولو وروسته، د اسلام پیغمبر(ص) دغه اخستون ناسم وباله.

په ۱۴۰۳ لمریز کال کې د لمر تندرنیول.[۱]

په دیني باورونو کې د لمر تندرنیول

د لمر تندرنیول، هغه نجومي ښکارنده ده چې په ترڅ کې یې سپوږمۍ د ځمکې او لمر ترمنځ راځي او سیوری یې د ځمکې یوه برخه پوښي.[۲] د لمر تندر په بشپړ یا جزوي ډول رامنځته کېږي. په بشپړ تندرنیولو کې د لمر ګوله په بشپړه توګه د سپوږمۍ له خوا پټېږي.[۳]

د لمر تندرنیول، د خدای له نښو څخه یوه نښه

د شیعه‌وو[۴] او اهل‌سنتو[۵] په تفسیري سرچینو کې، د لمرتندرنیولو په څېر پدیدې د الهي نښو له ډلې څخه ګڼل شوې دي.

امام سجاد(ع) په یوه روایت کې ویلي چې شیعیان د لمر تندرنیولو په څېر پېښو کې خدای تعالی ته پناه وړي.[۶] شیخ مفید له امام محمد باقر(ع) او امام صادق(ع) څخه یو روایت نقل کړی چې پر بنسټ یې د لمر تندرنیول له هغو پېښو څخه بلل شوی چې د انسانانو د وېرولو او یادونې سبب کېږي.[۷] په دې روایت کې د لمر تندرنیولو پر مهال د دعا او لمانځه سپارښتنه شوې ده.[۸]

له امام باقر(ع) څخه په یوه روایت کې طبیعي پېښې، لکه د لمر تندرنیول، د قیامت له نښو څخه شمېرل شوې او سپارښتنه شوې چې انسان د دغو پېښو په لیدلو سره قیامت رایاد کړي.[۹] پر همدې بنسټ، په ځینو دیني سرچینو کې لمر تندرنیول د خدای د یاد، دعا او د الهي قدرت په وړاندې د انسان په بې‌وسۍ د پوهېدلو لپاره یو وخت بلل شوی دی.[۱۰]

د آیات لمونځ او د لمر تندرنیولو غسل

په اسلامي فقه کې د لمر تندرنیولو پر مهال د آیات لمونځ ادا کول واجب دي او فقیهان د هغه پر وجوب د نظر اتفاق لري.[۱۱] په ځینو روایتونو کې د کسوف پر مهال لمونځ خدای تعالی ته د پناه وړلو د یوې وسیلې په توګه معرفي شوی دی.[۱۲]

د لمرني تندر د آیات لمانځه وخت د لمر د ګولې د پټېدو له پیل څخه د هغې د بېرته څرګندېدو تر پیل[۱۳] یا د هغې تر بشپړ بېرته څرګندېدو پورې[۱۴] دی. که د لمر او سپوږمۍ تندر نیولو د آیات لمونځ په خپل وخت کې ادا نه شي، قضا یې واجبېږي.[۱۵] په هغه روایت کې چې په عیون أخبار الرضا کتاب کې له امام رضا(ع) څخه نقل شوی، د کسوف د لمانځه له لاملونو څخه یو دا بلل شوی چې د اسلام پیغمبر(ص) غوښتل چې مسلمانان د لمر تندر نیولو د رامنځته کېدو پر مهال خدای تعالی ته پناه یوسي.[۱۶]

په ځینو احادیثو کې هغه کس ته چې د لمر تندرنیولو د ایات لمونځ یې نه وي ادا کړی، د غسل سپارښتنه هم شوې ده.[۱۷] یو شمېر فقیهانو دغه روایتونه صحیح ګڼلي دي.[۱۸] د دغه غسل د وجوب یا استحباب په اړه د شیعه فقیهانو ترمنځ نظر اختلاف شته.[۱۹] د څوارلسمې هجري پېړۍ ځینو فقیهانو د واجب احتیاط [۲۰] او ځینو نورو د رجاء په نیت[۲۱] د دغه غسل سپارښتنه کړې ده.

د پیغمبر(ص) د زوی ابراهیم د مړینې پر مهال د لمر تندرنیول

د شیعه‌وو په حدیثي کتابونو کې له امام موسی کاظم(ع)[۲۲] او همدارنګه د اهل‌سنتو له سرچینو څخه په ځینو راپورونو کې د اسلام د پیغمبر(ص) د کم‌عمره زوي ابراهیم د مړینې په ورځ د لمر د تندر نیولو یادونه شوې ده.[۲۳] د جاهلیت په دوره کې به د لمر یا سپوږمۍ تندر نیول د سترو شخصیتونو له مړینې یا زېږون سره تړل کېدل.[۲۴] د دغو راپورونو پر بنسټ، د ابراهیم له مړینې وروسته ځينو خلکو د لمر تندر نیولو ته د هغه له مړینې سره تړاو ورکړ. د اسلام پیغمبر(ص) اعلان وکړ چې لمر او سپوږمۍ د الهي نښو له ډلې دي او د هغوی تندر نیول د وګړو له مړینې یا ژوند سره هېڅ تړاو نه لري. همدارنګه یې مسلمانان د تندر نیولو پر مهال د لمانځه ادا کولو ته راوبلل.[۲۵] دغه راپور په لږ توپیر سره د اهل‌سنتو په سرچینو کې هم نقل شوی دی.[۲۶]

ځینو مسلمانو پوهانو له هغو څخه جعفر سبحاني[۲۷] او مرتضی مطهري، د پیغمبر(ص) دغه دریځ د خرافاتي باورونو پر وړاندې د مبارزې او د خلکو له عامو باورونو څخه د ناوړه ګټې اخیستنې د مخنیوي یوه بېلګه بللې ده.[۲۸]

فوټ نوټ

  1. ↑ «بهترین عکس ها از کسوف»، مشرق‌نیوز.
  2. ↑ «خورشیدگرفتگی یا کسوف چیست؟»، اسپاش (د ایران تر ټولو لویه فضايي خبري مرکز).
  3. ↑ «خورشیدگرفتگی یا کسوف چیست؟»، اسپاش (د ایران تر ټولو لویه فضايي خبري مرکز).
  4. ↑ شریف لاهیجي، تفسیر شریف لاهیجي، ټوک۲، مخ۵۶۶؛ قمي، تفسیر القمي، ټوک۱، مخ۳۵۸.
  5. ↑ طبراني، التفسیر الکبیر، ټوک۳، مخ۸.
  6. ↑ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ټوک۱، مخ۵۴۰.
  7. ↑ شیخ مفید، المقنعة، مخ۲۰۸.
  8. ↑ شیخ مفید، المقنعة، مخ۲۰۸.
  9. ↑ فتال نیشابوري، روضة الواعظین، ټوک۲، مخ۴۸۴.
  10. ↑ «آیات الهی: کسوف و خسوف: خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی؛ کیفیت خواندن نماز آیات»، د انهار پورټل.
  11. ↑ بنی‌فضل، مدارک تحریر الوسیلة، ټوک۲، مخ۹۷.
  12. ↑ شیخ مفید، المقنعة، مخ۲۰۸.
  13. ↑ امام خمیني، تحریرالوسیله، ټوک۱، مخ۱۹۲.
  14. ↑ نجفي، جواهر الکلام، ټوک۱۱، مخ۴۰۹.
  15. ↑ علامه حلي، تبصرة المتعلمین، مخ۴۸.
  16. ↑ شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ټوک۲، مخ۱۱۵.
  17. ↑ ابن‌أبی‌جمهور، عوالی اللئالي، ټوک۲، مخ۱۷۴.
  18. ↑ خوئي، موسوعة الإمام الخوئي، ټوک۱۰، مخ۶۳.
  19. ↑ علامه حلي، مختلف الشیعه، ټوک۱، مخ۳۱۷.
  20. ↑ «غسل‌های واجب»، د آیت‌الله سیستاني رسمي ویبپاڼه.
  21. ↑ «حکم انجام غسل برای قضا شدن نماز آیات به علت ماه گرفتگی»، د آیت‌الله مکارم شیرازي د دفتر د خبرتیا ویبپاڼه.
  22. ↑ کلیني، الکافي، ټوک۳، مخ۲۰۸؛ برقي، المحاسن، ټوک۲، مخ۳۱۳.
  23. ↑ محمدي، «مطالعه تطبیقی گزارش‌های موجود از کسوف درباره زمان درگذشت فرزند پیامبر»، مخ۱۱۰.
  24. ↑ قرطبي، الجامع لأحکام القرآن، ټوک۱۵، مخ۳۶۴.
  25. ↑ کلیني، الکافي، ټوک۳، مخ۲۰۸؛ برقي، المحاسن، ټوک۲، مخ۳۱۳.
  26. ↑ بخاري، صحیح بخاري، ټوک۲، مخ۲۳؛ بلاذري، انساب الاشراف، ټوک۱، مخ۴۵۲.
  27. ↑ سبحاني، فروغ ابدیت، مخ۵۲.
  28. ↑ مطهري، سیری در سیره نبوي، ۱۲۱-۱۲۲مخونه؛ مطهري، وحی و نبوت، مخ۱۳۸.

سرچينې

  • «آیات الهی: کسوف و خسوف: خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی؛ کیفیت خواندن نماز آیات» (الهي نښې: کسوف او خسوف: لمر تندری او سپوږمۍ تندری؛ د آیات لمانځه د ادا کولو څرنګوالی)، د انهار پورټل، د کتنې نېټه: ۱۱ لړم ۱۴۰۵ ل.
  • ابن‌ابي‌جمهور، محمد بن زین‌الدین، عوالي اللئالي العزیزیة في الأحادیث الدینیة، قم، دار سید الشهداء، ۱۴۰۵ ق.
  • امام خمیني، سید روح‌الله، تحریر الوسیلة، قم، د دارالعلم خپرندویه موسسه، بې‌نېټه.
  • بخاري، محمد بن اسماعیل، الجامع المسند الصحیح المختصر من أمور رسول الله(ص) و سننه و أیامه (صحیح بخاري)، څېړونکی: محمد زهیر بن ناصر، بیروت، دار طوق النجاة، لومړی چاپ، ۱۴۲۲ ق.
  • برقي، احمد بن محمد، المحاسن، څېړونکی او سموونکی: جلال‌الدین محدث، قم، دار الکتب الإسلامیة، دویم چاپ، ۱۳۷۱ ق.
  • بلاذري، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، څېړنه: سهیل زکار، ریاض زرکلي، بیروت، دار الفکر، لومړی چاپ، ۱۴۱۷ ق.
  • بني‌فضل، مدارك تحریر الوسیلة، تهران، د امام خمیني د اثارو د تنظیم او خپرولو موسسه، ۱۳۸۰ ش.
  • «بهترین عکس ها از کسوف» (له کسوف څخه غوره عکسونه)، مشرق‌نیوز، د خپرېدو نېټه: ۲۵ وری ۱۴۰۳ ل، د کتنې نېټه: ۱۱ لړم ۱۴۰۵ ل.
  • «حکم انجام غسل برای قضا شدن نماز آیات به علت ماه گرفتگی» (د سپوږمۍ تندرۍ له امله د آیات لمانځه د قضا کېدو لپاره د غسل کولو حکم)، د آیت‌الله مکارم شیرازي د دفتر د خبرتیا ویبپاڼه، د کتنې نېټه: ۱۱ لړم ۱۴۰۵ ل.
  • «خورشیدگرفتگی یا کسوف چیست؟» (د لمر نیول کېدل یا کسوف څه شی دی؟)، اسپاش (د ایران تر ټولو لویه فضايي خبري پایګه)، د خپرېدو نېټه: ۳۰ غبرګولی ۱۴۰۱ ل، د کتنې نېټه: ۱۱ لړم ۱۴۰۵ ل.
  • خوئي، سید ابوالقاسم، موسوعة الإمام الخوئي، قم، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئي، ۱۴۱۸ ق.
  • سبحاني، جعفر، فروغ ابدیت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۵ ل.
  • شریف لاهیجي، محمد بن علي، تفسیر شریف لاهیجي، څېړنه: میرجلال الدین حسیني ارموي (محدث)، تهران، د داد خپرندوی دفتر، لومړی چاپ، ۱۳۷۳ ل.
  • شیخ صدوق، محمد بن علي، عیون أخبار الرضا(ع)، څېړونکی او سموونکی: مهدي لاجوردي، تهران، نشر جهان، لومړی چاپ، ۱۳۷۸ ل.
  • شیخ صدوق، محمد بن علي، من لا یحضره الفقیه، څېړونکی او سموونکی: علي‌اکبر غفاري، قم، د اسلامي خپرونو دفتر، دویم چاپ، ۱۴۱۳ ق.
  • شیخ مفید، محمّد بن محمد بن نعمان، المقنعة، قم، د شیخ مفید د زریزې نړیوال کانګرس، لومړی چاپ، ۱۴۱۳ ق.
  • طبراني، سلیمان بن احمد، التفسیر الکبیر، اردن، دار الکتاب الثقافي، ۲۰۰۸ م.
  • علامه حلي، حسن بن یوسف، تبصرة المتعلمین في أحکام الدین، سمون: محمدهادي یوسفي غروي، تهران، د چاپ او خپرولو موسسه، ۱۴۱۱ ق.
  • علامه حلي، حسن بن یوسف، مختلف الشیعة في أحکام الشریعة، قم، د قم د علمي حوزې د مدرسینو له ټولنې پورې تړلی د اسلامي خپرونو دفتر، ۱۴۱۳ ق.
  • «غسل / غسل‌های واجب» (واجب غسلونه)، د آیت‌الله سیستاني رسمي وېبپاڼه، د کتنې نېټه: ۱۱ لړم ۱۴۰۵ ل.
  • فتال نیشابوري، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، د رضي خپرندویه ټولنه، لومړی چاپ، ۱۳۷۵ ل.
  • قرطبي، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، د ناصر خسرو خپرندویه ټولنه، لومړی چاپ، ۱۳۶۴ ل.
  • قمي، علي بن ابراهیم، تفسیر القمي، څېړونکی او سموونکی: سید طیب موسوي جزائري، قم، دار الکتاب، درېیم چاپ، ۱۴۰۴ ق.
  • کلیني، محمد بن یعقوب، الکافي، څېړونکی او سموونکی: علي‌اکبر غفاري، محمد آخوندي، تهران، دار الکتب الإسلامیة، څلورم چاپ، ۱۴۰۷ ق.
  • محمدي، اردشیر، «مطالعه تطبیقی گزارش‌های موجود از کسوف درباره زمان درگذشت فرزند پیامبر»، پژوهش‌نامه تاریخ تشیع، ۱۰مه ګڼه، پسرلی ۱۴۰۴ ل.
  • مطهري، مرتضی، سیری در سیره نبوي، تهران، صدرا، ۱۳۹۰ ل.
  • مطهري، مرتضی، وحی و نبوت، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ ش.
  • نجفي، محمدحسن، جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام، سمون: عباس قوچاني او علي آخوندي، بیروت/تهران، دار إحیاء التراث العربي، ۱۴۰۴ ق.
  • یعقوبي، احمد بن أبی‌یعقوب، تاریخ الیعقوبي، بیروت، دار صادر، لومړی چاپ، بې‌نېټه.