سید ابراهیم رئیسي

د ایران د اسلامي جمهوریت اتم ولسمشر

سید ابراهیم رئیس الساداتي (۱۳۳۹ - ۱۴۰۳ ل)، په سید ابراهیم رئیسي مشهور، شیعه عالم، سیاستوال او د ایران د اسلامي جمهوریت نظام اتم ولسمشر. هغه د قم او مشهد له مدرسو او د شهید مطهري عالي پوهنتون فارغ دی.

رئیسي د مبارزې کونکو دیني عالمانو د ټولنې غړی دی. هغه د ایران د اسلامی جمهوریت په نظام کښې مختلفې دندې ترسره کړي دي. په دوی کې د قضائیه قوې مشري، د هېواد لوی څارنوال، د هېواد د عمومي څارنې د ادارې رئیس، د علماو د اختصاصي محکمې د قضاوت مشر، د مصلحتونو د پېژندنې په مجلس کې غړیتوب او د مجلس خبرګان رهبري استازی توب شامل دي. هغه درې کاله د آستان قدس رضوي مشر هم وو.

د ۱۴۰۳ لمریز کال د غويي په ۳۰ نیټه د سید ابراهیم رئیسي او د هغه د ملګرو د سپرلۍ چورلکه چې ختیځ آذربایجان ته د یوې اوبو بند تعمیراتي پروژې د پرانستلو لپاره تللې وه، د ورزقان او جلفا تر منځ د بیرته راستنیدو په لاره کې حادثه وشوه او وفات شو. د ایران د اسلامی جمهوریت په ادبیاتو کښې هغه کسان چې د ماموریت په دوران کښې مړ شی شهیدان ګڼل کیږی. له همدې امله رئیسي او ملګري یې د خدمت د شهیدانو په نوم یادیږي.

ژوندلیک او زده کړې

ابراهیم رئیسي د ۱۳۳۹ لمریز کال د لیندۍ په ۲۳ مه په مشهد کې وزیږید. د هغه نسب د مور او پلار له اړخه زید بن علي ته رسي. هغه دیني زده کړې په مشهد کې یې د نواب له علمي مدرسې پیل او له ۱۳۵۴ کال راهیسې یې د قم په علمي حوزه کې یې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. هغه په قم کې د ځینې عالمانو لکه یدالله دوزدوزاني، سید علي محقق داماد، علي اکبر مشکیني، احمد بهشتي، مرتضی مطهري او حسین نوري همداني له شاګردانو څخه و.‌‌ رئیسي همدارنګ د سید محمد حسن مرعشي شوشتري او سید محمود هاشمي شاهرودي، آقا مجتبی تهراني، آیت الله خامنه اي او نور په درس خارج کې ګډون کړی دی.

هغه د شهید مطهري عالي پوهنتون د فقهې او حقوقو زده کوونکی و. په ۱۳۶۲ کال کې یې د سید احمد علم الهدی له لور جمیلې علم الهدی سره واده وکړ.

له اسلامي انقلابه مخکې

رئیسي نقل کړي دي چې د اسلامي انقلاب په کلونو کې د خپلو مبارزه کوونکیو فعالیتونو له امله د ساواک له خوا نیول شوی و.‌‌همدارنګه په هغه کیسو کې چې د اسلامي انقلاب نه مخکې حالات په کې بیانوي، راغلي دي: هغه به له محصلینو سره یو ځای د هغه علماوو سره لیدنه ته ورتله چې کوم د پهلوي حکومت لخوا جلاوطن شوي وو. له هغو ځینې یو د ایت الله خامنه ای سره لیدنې ته ورغلی و چې د ایرانشهر ښار ته جلاوطن شوی و.

ابراهیم رئیسی د ایران او عراق په جنګ کې

د ۱۳۵۶ کال د جدی په ۱۷ نیټه په ورځپاڼه کې د امام خمینی په خلاف د یوې توهینونکې مقالې له خپریدو وروسته، رئیسی په هغو مظاهرو کې ګډون وکړ، چې زیاتره یې د آیت الله بروجردي له مدرسې (خان مدرسې) څخه پیل شول.

د مبارزې کونکو دیني عالمانو د ټولنې غړیتوپ د رییسي له اسلامي انقلابه مخکې له نورو مبارزې فعالیتونه ګنل کیژي. هغه په ​​۱۳۵۷ کال کې د تهران په پوهنتون کې د عالمانو په هغه غونډه کې هم ګډون درلود چې د امام خمیني د راتګ د مخنیوي لپاره یې د هوايي ډګرونو د تړلو په اعتراض کې پرلټ کړي و ګډون وکړ.

د آستان قدس رضوي تولیت

سید ابراهیم رئیسي په ۱۳۹۶ کال کې د امام رضا علیه السلام د ضریج د خاورو پاکول

په ۱۳۹۴ ل کال کې د عباس واعظ طبسي له مړینې وروسته رئیسي د ایران د اسلامي جمهوریت د لارښود په حکم له مخې د استان قدس رضوي تولیت په توګه وټاکل شو. او د ۱۳۹۸ کال د وري تر میاشتې پورې یې دغه دنده په غاړه درلوده. په آستان قدس کې د رئیسي د تولیت په وخت کې ډیر خدمتونه ترسره شول. له هغو ځینې د زوارانو لپاره یو ښارګې جوړول وو چې په کې هره ورځ درې زره زيارت کوونکي شپه کولی شي او د امام رضا(ع) د حرم په شاوخوا کښې بیله بیلې زایر سرای جوړول دي. دغه راز د زيارت لپاره مشهد ته د لومړي ځل لپاره د هغه زيارت کوونکو د لېږلو پلان هم شامل دی چې په خپله د تللو توان نه لري، د میقات الرضا (د زوارانو لپاره د دمې ځایونه) په نامه د مشهد په لاره کې جوړول او د ځوانانو د مرستندويه پروژې پلي کول له دغو خدمتونو څخه دي. کله چې ورته آیت الله خامنه اي دا مقام ورکاوه نو له هغه یې دا کارونه غوښتي وو: د آستان قدس سرپرستي، د امام رضا علیه السلام د زیارت د زیارت کوونکو د چارو اداره کول، د امام رضا د حرم ګاونډیانو په بیله توګه د بې وزلو او اړو کسانو خدمت کول، په اسلامی نړۍ کښې د قرآنی تعلیم او د اهل بیت(ع) د ښوونې او روزنې پراختیا، د ایران په هغه برخو کې د غریبانو خدمت کول چې آستان قدس ته وقف شوی ځایونه په کې دي، او د استان قدس رضوي د اقتصادي او خدماتي چارو ته پاملرنه کول او صحیح کول.

سیاسي فعالیتونه

ابراهیم رئیسي د ایران د اسلامي انقلاب نه وروسته په شل کلنۍ کې د کرج په څارنوالۍ کې خپل قضايي فعالیت پیل کړ. د څه مودې لپاره هغه د همدان د څارنوالۍ مشر هم و. د هغه نور مسؤلیتونه په لاندې ډول دي:

• له ۱۳۶۸ څخه تر ۱۳۷۳ پورې د تهران څارنوال
• له ۱۳۷۳ څخه تر ۱۳۸۳ کال پورې د هېواد د عمومي تفتیش د ادارې مشر
• د عدلیې قوې لومړی مرستیال له ۱۳7۳ لمریز کال تر۱۳8۳ پورې
• له ۱۳۸۵ څخه په مجلس خبرګان رهبري کې د جنوبي خراسان د خلکو استازی
• د علماو د ځانګړې محکمې څارنوال، 1391 - 1400 لمریز کال
• د ۱۳۹۳ لمریز کال-۱۳۹۴ پورې د ټول ایران لوی څارنوال
• د آستان قدس رضوي تولیت له ۱۳۹۴ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۹۸ هجري لمریز کال پوري
• له ۱۳۹۶ کال راهیسې د مصلحت د شورا غړی
• له ۱۳۹۷ څخه تر ۱۴۰۰ پورې د ایران د قضائیه قوې مشر
• له 1400 څخه د ایران ولسمشر
• د مبارزې کونکو دیني عالمانو د ټولنې په مرکزي شورا کې غړیتوپ په ۱۳۷۶ لمریز کال

د فلسطین او مقاومت د جبهې ملاتړ

سید ابراهیم رئیسي د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې په ۷۸ مه غونډه کې قرآن کریم په لاس کې ونیوه او د هغه د آیتونو تلاوت یې وکړ

سید ابراهیم رئیسي د مقاومت د جبهې له ملاتړو څخه شمیرل کیږي. هغه د خپلې ولسمشرۍ په پیل کې د خپل حکومت د کابینې له یو شمېر غړو سره سوریې ته سفر وکړ او په دمشق کې یې د فلسطیني سازمانونو او د لبنان د حزب الله له مشرانو سره وکتل. هغه د ایران لومړنی ولسمشر و چې د سوریې له کورنۍ جګړې وروسته (۱۵ کاله وروسته) یې دمشق ته سفر وکړ.[سرچینې ته اړتیا]

د ایرنا خبری اژانس د رپوټ له مخې رئیسی د د الاقصی طوفان له عملیاتو او په غزې باندې د اسرائیلو له حملې وروسته په ۱۶۵ ورځو کښې د غزې او د فلسطین د مقاومت د ډلو په ملاتړ کښې له 100 زیات دریځونه نیولي دي. هغه همدارنګ د ملګرو ملتونو په د عمومي اسمبلۍ په 78 غونډه کې د خپلې وینا ځینې برخه د فلسطین د نیواک په هکله خبرې وکړې او همدرانګ یې د صهیونیسټ رژيم لخوا د لبنان او سوریې د ځینو برخو د نیولو په اړه خبرې وکړې او ویې ویل:

ایا د دې وخت نه دی راغلی چې د فلسطین په خاوره د ۷۵ کلن اشغال او پر مظلوم ملت ظلم او د ښځو او ماشومانو وژل بند شي او د فلسطینی ملت حقونه په رسمیت وپیژندل شی؟

ښوونه اوعلمي آثار

ابراهیم رئیسي به د آستان قدس رضوي د مشرۍ په مهال په مشهد کښې د فقهې درس خارج درس ورکاوه. هغه همدارنګ د تهران په دیني مدرسو او مختلفو پوهنتونو لکه امام صادق(ع) او شهید بهشتی پوهنتونونو کښې هم د فقهې متنونه، د فقهې اصول او اقتصادی فقهه تدریسوله.

د فقهې د قواعدو د درس تقریرات (3ټوکه، په قضايي، اقتصادي او عبادي برخو کې) د بې وارثه ارث، د فقه او قانون په باب د اصل او ظاهر تعارض، د سید ابراهیم رئیسي له آثارو دي. له هغه همدارنګ په بیلا بیلو موضوعاتو لکه حقوق، اقتصاد، فقه، ټولنیز عدالت، د ژوند طریقه کتابونو خپاره شوي دي.

هوايي پیښه او وفات

د ۱۴۰۳ لمریز کال د غويي په ۳۰ نیټه د سید ابراهیم رئیسی د سپرلۍ چورلکه چې ختیځ آذربایجان ته د یوې اوبو بند پروژې د پرانستلو لپاره تللی وه، د بیرته راستنیدو په لاره کې د ورزغان او جلفا ترمنځ د پیښې ښکار شو. په دغه چورلکه کښې د ایران د اسلامی جمهوریت د بهرنیو چارو وزیر حسین امیرعبداللهیان او په ختیځ آذربایجان ولایت کښې د ولي فقیه استازی سید محمد علي آل هاشم هم موجود وو.

د دغه خبر له خپرېدو وروسته د ايران د خلکو يوه ډله په عامه او مذهبي ځايونو لکه د امام رضا(ع) زيارت، د حضرت معصومې(س) زيارت او شاه چراغ په زيارتونو کښې راغونډ شوو او د ايران د ولسمشر د روغتيا لپاره يې دعا وکړه.

د غویي په ۳۱مه د ولسمشر او د هغه د ملګرو د سپرلۍ د چورلکې ټوټې وموندل شوې او خبري آژانسونو د ابراهیم رئیسي او د هغه د ملګرو د مړینې خبر ورکړ.

د ایران د اسلامی جمهوریت په ادبیاتو کښې هغه کسان چې د ماموریت په دوران کښې مړ شی شهیدان ګڼل کیږی. له همدې امله رئیسي او ملګري یې د خدمت د شهیدانو په نوم یادیږي.

د آیت الله خامنه اي د تسلیتي پیغام یوه برخه:

«ګرانه رئیسي په ​​ستړیا نه پوهیده. په دې غمجنه پیښه کې د ایران ملت یو مخلص او با ارزښته خدمتګار له لاسه ورکړ. د هغه لپاره د خلکو هوساینه او رضایت چې د خدای رضا په ګوته کوي، تر هر څه غوره و، نو د ځینو بدمرغه خلکو پيغورونه او ازارونه او ناشکرۍ د هغه د خپګان سبب نه جوړیدی او هغه یې له دې نه منعه کاوه چې د چارو د سمون او اصلاح لپاره شپه او ورځ کار کولو ته مخه کړي..»

انعکاس او عکس العملونه

د رئیسي وفات بېلابېل انعکاس او عکس العملونه ولرل. د امام رضا علیه السلام د زوکړې د کلیزې په مناسبت چې د امام رضا علیه السلام په زیارت کې کوم پروګرامونه کیدل هغه لغوه شول، او همدارنګ د زیارت زرغون بیرغ په تور بیرغ بدل شو. د غبرګولي په دوهمه نیټه په ایران کښې د دیني ټول مدرسو د درسونو تعطیل شو او په فیضیه مدرسه کې د دیني مدرسو د طالبانو غونډه ترسره شوه ایت الله خامنه ای په خپل تسلیتي پیغام کې رئیسي یو مجاهد عالم او د هغه مړینه یې د شهادت په شان وبلله او په ایران کې یې پنځه ورځې ماتم اعلان کړ. مذهبي او سیاسي شخصیتونو لکه آیت الله سیستاني چې په نجف کې د تقلید مرجع دی او دغه راز د بیلا بیلو هېوادونو ولس مشران ایران ته تسلیت وویل. او همدارنګ په لبنان او سوريه کې درې ورځې تاجکستان کې دوه ورزې او هند، پاکستان او ترکیه اوعراق کې يوه ورځ عام ماتم اعلان شو. او همدارنګ د ملګرو ملتونو د سازمان بیرغ او د په وین د دې سازمان د ټولو غړلو هیوادونو بیرغونه د احترام په نښه نیم ټیټ شو.

د تهران په پوهنتون کې د سید ابراهیم رئیسي د جنازی لمونځ (۱۴۰۳هـ ل کال د غبرګولی په دوهمه)

همدارنګه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو او په وین کې د اټومي امنیت د نړیوال کنفرانس غړو د خپلې غونډې په پیل کې د درناوي په توګه یوه دقیقه چوپتیا وکړه.

جنازه او تدفین

د رئیسي او د هغه د وژل شویو ملګرو د جنازې مراسم د ۱۴۰۳ کال د غبرګولی په لومړۍ نېټه په تبریز او قم کې ترسره شول. ایت الله خامنه ای د غبرګولی په دوهمه نېټه د تهران په پوهنتون کې د رئیسي او د هغه د ملګرو د جنازی لمونځ ادا کړ.

د سید ابراهیم رئیسي جنازه په تهران کې

د جنازې مراسم د غبرګولي په دوهمه نېټه سهار په تهران کښې د مختلفو خلکو په شتون سره ترسره شول.

دغه راز د همدې ورځې په ماښام د سرمشريزې په تالار کې د بېلابېلو هېوادونو د سياسي او مذهبي شخصيتونو د درناوي مراسم ترسره شول. په دې مراسمو کې د ۹۰ مشران او چارواکي له بېلابېلو هېوادونو ګډون کړی و.

د جنازې مراسم به د غبرګولي په دریمه نیټه په بیرجند او مشهد کې ترسره شول او د رئیسي جنازه به د امام رضا(ع) په حرم کښې خاورو ته وسپارل شو.