د جهاد ذبي نظریه
د جهاد ذَبّي نظریه، یا د اسلام د جوهر دفاع، د جهاد په باب کې یوه نظریه ده چې معنی یې د اسلام او مذهبي ارزښتونو د شتون دفاع ده.[۱] د دې نظریې له مخې، جهاد ذبي یوازې د اسلام د ساتنې لپاره دی. له همدې امله، که چیرې د نړۍ په هر ځای کې د یو ظالم له خوا د اسلام د ویجاړیدو ویره وي، نو د اسلام د جوهر دفاع د ټولو مسلمانانو لپاره عیني واجب دی.[۲]
د جهاد ذبي نظريه د قم د دیني حوزې د فقهې او اصولو د خارج د درس استاد محمد جواد فاضل لنکراني لخوا وړاندې شوه. فاضل لنکراني د فقهاوو له ظاهري کلمو څخه جهاد ذبي را ایستلی دی[۳] او د ابتدايي جهاد او دفاعي جهاد په مقابله کې یې دا جهاد د یو ډول په توګه بیان کړی دی.[۴] جهاد ذبي، د ابتدايي جهاد او دفاعي جهاد په پرتله، کوم شرط سره مشروط نه دی، او د پاڅون د اغیزمنتوب په اړه ډاډ هم اړین نه دی؛ لکه څنګه چې د ژوند، ملکیت یا عزت (شهرت او شرافت) باندې ویره هم د هغه د واجب کیدو مخه نه نیسي، او که څوک په دې لارې کې ووژل شي، هغه شهید ګڼل کیږي او د شهید احکام پرې پلي کیږي.[۵]
فاضل لنکراني جهاد ذبي د قرآن،[یادونه ۱] روایتونو،[۶] [یادونه ۲] اجماع،[۷] عقلي شواهدو[۸] او د حسبیه چارو په پریښودو باندې د شارع نه رضامندۍ پر بنسټ ګڼلی دی.[۹]
د فاضل لنکرانی په وینا، د امام حسین(ع) د پاڅون اصلي لامل د اسلام د جوهر دفاع وه، نه ابتدايي جهاد یا دفاعي جهاد، ځکه چې امام په خپله خوښه له مکې څخه وتلی و.[۱۰] د هغه په نظر، د امام حسین(ع) پاڅون د امر بالمعروف او نهی عن المنکر پر بنسټ نه و، ځکه چې د امر بالمعروف او نهی عن المنکر لپاره هیڅ شرایط نه وو، لکه د اثر کولو علم او د ځاني او مالي زیان نه شتون، پدې غورځنګ کې دې شرطونو شتون نه درلود. د امام د پاڅون هدف د دین ساتنه وه، ځکه چې د دین له جوهر څخه غوره بل معروف نشته، او د هغه له ویجاړولو څخه لوی شر بل نشته.[۱۱]
هغه د فلسطین د خلکو او د لبنان د حزب الله اسرائیلو سره جنګ او داعش سره جنګ هم د جهاد ذبي له مصداقونو ګڼي.[۱۲]
فوټ نوټ
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۷.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۳۲.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۳۰.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۵۲.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۱۵.
- ↑ حمیری قمی، قرب الاسناد، ۱۴۱۳ق، ص۳۴۵.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۲، ص۲۴-۲۶.
- ↑ سبزواری، مهذب الاحکام، دار التفسیر، ج۱۵، ص۱۰۱.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۲۵.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۱۲.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۱۳.
- ↑ فاضل لنکرانی، جهاد ذبی، ۱۴۰۱ق، ص۵۱.
سرچينې
- حمیری قمی، عبدالله بن جعفر، قرب الاسناد، بیروت، مؤسسه آلالبیت(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- سبزواری، سید عبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام، قم، دار التفسیر، بیتا.
- فاضل لنکرانی، محمدجواد، جهاد ذَبّی (جهد و دفاع از کیان اسلام)، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، ۱۴۰۱ق.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.