قبله

د wikishia لخوا

دا مقاله د تدوین په حال کې ده!

کعبه، د مسلمانانو قبله

قبله، هغه طرف دی چې ځینې عبادي او غیر عبادي عملونه د هغه لور ته ترسره کیږي. د قبلې او احکامو څخه یې د فقې په مختلفو بابونو لکه لمونځ، ذبح، د مړي ښخولو او حج کې خبرې کیږي.

د ټولو الهي دینونو پېروان ځانته قبله لري؛ د مسلمانانو قبله کعبه، د یهودیانو قبله د بیت المقدس صخره او د مسیحیانو قبله د ختیځ لور ته ده. په شیعه فقه کې د ځینو احکامو مخ په قبله کول واجب، حرام او مستحب دي؛ لکه دا چې د قبلې لور ته لمونځ کول واجب، او د قبلې لور ته تشې ډکې متیازې کول حرام دي. د قبلې فلسفه د مسلمانانو یووالی او پیوستون معرفي شوې ده. د قبلې د معلومولو لپاره ځینې لارې ذکر شوې دي.

د قبلې تعریف او اهمیت

په اهواز کې په یو پارک کې د قبلې د لور ښودلو بورډ[۱]

د قبلې معنا ده لور او طرف.[۲]مسلمانان، کعبې یا هغه لور ته چې کعبه پکې واقعه ده قبله وایي.[۳] په تفسیر المیزان کې د علامه طباطبایي (وفات ۱۳۶۰ل) په وینا د هر دین پیروان ځانته قبله لري.[۴] د مسلمانانو قبله کعبه ده. د یهودیانو قبله د بیت المقدس صخره [۵] او د مسیحیانو قبله، هر ځای چې وي د ختیځ لور دی.[۶] البته ځینو د مسیحیانو قبله بیت لحم (د عیسی زېږنځای) ګڼلی دی.[۷]

د مسلمانانو قبله

اصلي مقاله: کعبه د مسلمانانو قبله د پېغمبر (ص) د بعثت په لومړیو کلونو کې مسجد الاقصی وه. خو د قبلې ایت له نازلېدو وروسته د مسلمانانو قبله له مسجد الاقصی څخه د کعبې لور ته بدله شوه.[۸] د مسلمانو فقیهانو له نظره، د اهل قبله(هغه کسان چې د قبلې لور ته لمونځ کوي) کافر ګڼل جایز نه دي.[۹]

د قبلې لور ته مخ کول، د مسلمانانو د ځینو عملونو د قبلېدو شرط

اصلي مقاله: قبلې ته مخ کول

د شیعه فقیهانو له نظره، قبلې ته د مخه کولو په ذیل کې ځینې عبادي عملونه او شرعي احکام په څلور ګونو احکامو واجب، حرام، مستحب او مکروه کې راځي؛[۱۰] پر دې اساس، قبلې ته مخ کول کله کله د عبادي عمل لکه لمانځه شرط دی او خیال نه ساتل یې د هغه عمل د باطلېدو سبب کیږي.[۱۱] همداراز د ذبحې په وخت د حیوان د قبلې په لور کول واجب دي او که یو حیوان عمدا د قبلې لور ته ذبح نه شي د غوښې خوړل یې حرام دي.[۱۲] په ځینو موارد کې لکه د ډکو او تشو متیازو کول د قبلې په لور حرام دي.[۱۳] په ځینو جوماتونو ، نورو مذهبي ځایونو او د مسلمانانو په عمومي ځایونو کې د قبلې لوری په فلش او... سره ښودل شوی دی.[۱۴]

د قبلې د ټاکلو فلسفه

په نمونه تفسیر کې، د قبلې فلسفه، د مسلمانانو په صفونو کې د یووالي او غږملتیا راوستل او د ګډوډۍ او تیت و پرکوالي د رامینځته کېدو مخنیوی اعلان شوی دی. همداراز د مسلمانانو د قبلې په توګه کعبې ته پام د توحیدي یادونو رایښوونکی دی ځکه چې کعبه د توحید له ډېرو پخوانیو مرکزونو څخه ده.[۱۵]

د قبلې د ثابتولو شرعي لارې

د شیعه فقیهانو له نظره د قبلې معلومول د علم، ګمان او اطمنیان له مخې کیږي. د کعبې د معلومولو ځینې لارې دا دي:

  • په خپله کس د قبلې په لور علم پېدا کړي له مختلفو لارو لکه له علمي وسایلو لکه قبله نما او قطب نما په استفادې سره[۱۶]
  • دوه عادل کسان شهادت ورکړي چې په خپله یې د قبلې لوری د حسي نښو له مخې موندلی دی.[۱۷]
  • د هغه چا وینا چې د علمي قواعدو له مخې قبله معلوموي او د هغه خبره د اطمینان او ډاډ وړ ده.[۱۸]
  • د اطمینان راوړونکو ګمان څخه استفاده لکه د مسلمانانو قبرونه د جوماتونو محراب او یا د لمر، ستورو او سپوږمۍ وضعیت، په داسې حال کې چې په قبلې علم حاصلول ممکن نه وي.[۱۹]

که دغو لارو امکان نه درلود باید څلورو لورو ته لمونځ وکړی شي او که د څلورو لمونځونو په اندازه وخت نه لري، څومره وخت چې لري درې لورو یا تر هغې کمو ته دې لمونځ وکړي.[۲۰]

د قطب د ستوري ځای

د قبله موندلو علمي طریقې

  1. له قبله نما استفاده: قبله نما د قبلې د معلومولو لپاره یوه علمي وسیله ده. د شیعه د تقلید د مراجعو په فتوا له دې د قبلې په لوري ډاډ حاصلیږي او پر اساس یې عمل کول جایز دي.[۲۱] ځینې مراجع د ډاډمنو قبله نماو په شتون کې د قبلې په ټاکلو کې د جوماتونو په محراب او د مسلمانانو په قبرونو باور سخت ګڼي.[۲۲]
    نیمساز د جنوب لوری ښیي
  2. د شاخص (لرګي وغیره) له سیوري استفاده: د شاخص( لرګی، ډکی یا بل کوم شی چې نیغ په ځمکه کې ښخ کړی شي) له سیوري استفاده د غبرګولي په اومه او د چنګاښ په پینځه ویشتمه نېټه د مکې د ماسپښین د اذان په وخت، د قبلې د لوري د معلومولو یوه طریقه ده. په دغه دوو ورځو کې لمر د کعبې لپاسه عمودي (نیغ) ځلیږي او سیوری نه لري او انسان چې په هر ځای کې وي، د هغه د سیوري خلاف (د لمر لور ته)د قبلې لور ښیي.[۲۳]
  3. د قطب له ستوري استفاده: د قطب ستوری په شمالي نیم کرې کې د شمال لوري ته دی او که هغه ته مخامخ ودریږو د شمال په لور یوو، له دې څځه د قبلې د موندلو لپاره، د جنوب په لور ودریږو او د جنوب له لوري د قبلې د انحراف د اندازې په لحاظ کولو سره، د قبلې لوری معلومیږي.[۲۴]
  4. د ستنو لرونکي ساعت څخه استفاده: په ورځ کې، ساعت په افقي ډول نیول کیږي او د ساعتونو د شمېرلو ستنه یې د لمر لور ته راځي. د ګینټو د شمېرلو د ستنې او د د دولس ساعتونو علامت تر مینځ نیمسازه زاویه، جنوب لوری ښیي او له جنوبه د قبلې د زاویې په لحاظ کولو سره، د قبلې لوری معلومیږي.[۲۵]

فوټ نوټ

سرچينې