امیر حمزه شینواري

امیر حمزه خان شینواري

لقب/ کنیت	حمزه بابا امیرالمتغزلین ابوالمراد
مذهب	حنفي مذهب
د زیږیدو نیټه	۱۲۸۶ل
د زیږیدو ځای	د پاکستان په لنډي کوټل کې
د اوسیدو ځای	پاکستان او هند
وفات	د۱۳۷۲ لمریز کال د سلواغه ۲۹ نېټه، په حیدرآباد کې
د دفن ځای	لندی کوتل
آثار	د نهج البلاغه ژباړه (په پښتو ژبه کې)
مسلک	شعر او لیکنه

امیرحمزه‌ خان شینواري (۱۲۸۶–۱۳۷۲ل)(۱۹۰۷-۱۹۹۴ ز) چې په حمزه بابا مشهور و، یو پاکستاني شاعر او لیکوال و چې له اهل‌بیتو(ع) سره یې ځانګړې مینه لرله. هغه د حنفي فقهې پیروکار او د صوفي طریقې چِشتيه له طریقت څخه و؛ خو سره له دې، ځینو خلکو له اهل‌بیتو(ع) سره د ژورې مینې له امله شیعه باله. د هغه له آثارو څخه د نهج‌البلاغې پښتو ژباړه او همدارنګه هغه شعرونه دي چې د امام حسن(ع)، امام حسین(ع) په ویر کې او د مهدویت په موضوع ویل شوي دي.

مقام او مذهب

حمزه خان شینواري د پښتو او اردو ژبو نامتو شاعر و چې د دغو ژبو د شاعرانو پر درېو نسلونو یې اغېز کړی دی. هغه همدارنګه په پښتو ژبه یو ادبي تنظیم هم جوړ کړ او د ناول‌لیکلو، ډرامه‌لیکلو، شعر، ادبي تنقید او کیسه‌لیکلو په برخو کې یې فعالیت درلود. حمزه بابا په پیل کې کیڼ پالي ګروهنې لرل، خو وروسته تصوف ته واوښت او ویل کېږي چې د صوفي طریقې چشتيه پیرو و. هغه د رسول الله(ص) له اهل‌بیتو سره مینه لرله او په خپلو شعرونو کې یې یادونه کوله. ځینو سرچینو هغه شیعه بللی، چې د تقیې له امله یې د اهل‌سنتو د حنفي فقهې پیروي کوله. تر ۱۳۸۸ل کال پورې، د نهج‌البلاغې یوازینۍ پښتو ژباړه همدا د هغه اثر و.

ژوندلیک

حمزه شینواري، چې بشپړ نوم یې امیرحمزه خان شینواري او هنري نوم یې حمزه بابا و، د «امیرالمتغزلین» او «ابوالمُراد» په لقبونو هم پېژندل کېده. هغه په ۱۲۸۶ل / ۱۹۰۷م کال کې د پاکستان په لنډي‌کوټل کې زېږېدلی و او له کوچنیوالي یې له شعر سره مینه درلوده. هغه خپل لومړني شعرونه په اردو ژبه ولیکل، خو د خپل استاد سید عبدالستار په لارښوونه یې، د پښتو ژبې (چې د هغه مورنۍ ژبه وه) شعر ویلو ته مخه کړه.

حمزه شینواری د ۱۳۷۲ل کال د سلواغې په ۲۹مه، د ۸۶ کلونو په عمر، په حیدرآباد کې وفات شو. په لومړي سر کې د لواړګي په اشرف‌خېلو کې د خپلو نیکونو په هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. دوه کاله وروسته یې قبر پرانیستل شو او جسد یې خپل زېږنځي ته ولېږدول شو. د هغه پر مزار یوه ودانۍ جوړه شوې وه چې په ۱۳۸۹ل کال کې ونړول شوه او وروسته بیا ورغول شوه.

شعرونه او آثار

د حمزه بابا له تر ټولو مشهورو شعرونو څخه یو هغه شعر دی چې د امام حسن مجتبی(ع) په ویر کې یې ویلی دی؛ په دې شعر کې یې د هغه پر امامت او عصمت، او همدارنګه د امام حسن(ع) او امام حسین(ع) د شهادت ترمنځ اړیکې ته اشاره کړې ده. د هغه د مرثیواو ویرنو شمېر ډېر زیات دی چې په څو ټوکو کې چاپ شوې دي. هغه د امام حسین(ع) او د کربلا د پېښې په اړه هم ویرجن شعرونه ویلي دي. له حمزه بابا څخه د مهدویت په موضوع شعرونه هم پاتې دي. په شعرونو کې د عصمت او امامت پر موضوعاتو د حمزه بابا پرله‌پسې ټینګار، د دې لامل شوی چې ځینې خلک هغه شیعه وبولي.

د هغه له آثارو څخه د نهج‌البلاغې پښتو ژباړه ده چې د «سپڅېلې ویناوې» په نوم په ۱۹۶۲م کال کې خپره شوې ده. دا ژباړه د حمزه بابا له حاشیو او وضاحتونو سره مل ده او تر ډېره د رئیس احمد جعفري د نهج‌البلاغې د اردو ژباړې پر بنسټ جوړه شوې ده.