مقاومتي اقتصاد

مقاومتي اقتصاد د اقتصاد په ډګر کې یو له هغو اصطلاحاتو څخه دی چې مستقیماً د اسلامي اقتصاد سره تړاو لري. د دې تیورۍ له مخې، د بحران په وخت کې په یو هیواد باندې اقتصادي فشارونه به اداره شي او په بل اړخ کې به د هیواد په اقتصاد باندې مطلوبې اغیزې ولري، چې دا به د سوداګرۍ، اقتصادي بدلون او ودې لامل شي، او همدارنګه د ټولنیزې پانګې زیاتوالی به رامینځته کړي.

دا مفکوره لومړی ځل په ۱۳۷۶ ل کال کې د ایراني فیلسوف او ایډیالوژست عباس معارف (مړینه: ۱۳۸۱ل) لخوا وړاندیز شوې وه، مګر د ایران د اسلامي جمهوریت د مشر سید علي خامنه اي په ټینګار سره، له ۱۳۸۹ل کال راهیسې، دا د اقتصادي حل لارې په توګه منل شوې ده ترڅو د بهرنیو هیوادونو لخوا د ایران په وړاندې د لګول شویو اقتصادي بندیزونو اغیزې بې طرفه کړي. د دې اقتصادي مفهوم په موضوع باندې ډیری اثار لیکل شوي دي.

اهمیت او موقعیت

د مقاومتي اقتصاد یوه دنده دا ده چې اقتصاد ته د له رسېدلو ټکانونو سره مقابله وکړي. د دې پلان اقتصادي انعطاف دا توان ورکوي چې په بحراني حالاتو کې له بحرانونو تېر شي او د اوږدمهاله اقتصادي پلان په توګه، کولی شي د هیواد اقتصادي زیربنا بدله کړي. څرنګه چې په اسلام کې ځینې اقتصادي شاخصونه د مقاومتي اقتصاد له تعریفونو سره سم دي، ځینې یې په دې باور دي چې د اسلامي اقتصاد بنسټونه د مقاومتي اقتصاد پر بنسټ ولاړ دي. پر مسلمانانو د کافرانو د ولکې ردول ( نفی سبیل)، د نظام له ګډوډولو منع کول، د اسراف، ضایعاتو او تبذیر منع کول له دې بنسټونو څخه شمیرل کیدی شي.

د ایران د اسلامي جمهوریت مشر سید علي خامنه اي د لومړي ځل لپاره د ۱۳۸۹ل د وږي د میاشتې په ۱۶ د مقاومتي اقتصاد اصطلاح معرفي کړه. مخکې له دې، عباس معارف په ۱۳۷۶ کال کې د اسلامي جمهوریت حکومت ته د مقاومتي اقتصاد په نوم یو پلان ورکړی و. د اسلامي جمهوریت د مشرتابه لخوا د دې اصطلاحاتو کارولو د مختلفو ډلو پام دې مسلې ته راجلب کړ او د دې موضوع په اړه د ډیری ادارو او آثارو د جوړولو لامل شو. د مقاومتي اقتصاد د مجازی او مشهور ښوونځي جوړول، په قضا کې د مقاومتي اقتصاد د پالیسیو د پلي کولو د تعقیب لپاره د مرکزي دفتر جوړول او په دې موضوع باندې د ګڼو پالیسیو او آثارو لیکل په دې برخه کې اخیستل شوي اقدامات دي.

د بې کارۍ کچه کې کمښت، د کار لوړ تولید، د ټولنې یو قطبي کول، د ټولنیزې پانګې زیاتوالی، د اقتصادي ودې د کچې ثبات، او د صادراتود عاید تنوع د مقاومتي اقتصاد د بریاو په توګه لیست شوي دي. په ایران کې د مقاومتي اقتصاد د پلي کولو لپاره د اعلان پروسې د خپرو شویو ارزونو پراساس؛ په ایران کې له ۱۳۹۰ل کال راهیسې د مقاومتي اقتصاد د پالیسیو رسمي اعلان ته په توجه او په دې هیواد کې د اقتصادي شاخصونو په پام کې نیولو سره، د شاخصونو نسبي وده په ایران کې د مقاومتي اقتصاد د پالیسیو مثبت فعالیت په ګوته کوي. د هیواد د مالي او بانکي سیسټم پراختیا، د اقتصاد ولسي کول، د پوهې پر بنسټ د صنعتونو پراختیا، او د اقتصاد انډوجینائزیشن (له داخله راوتل) د دې قانون له خپریدو راهیسې په تیرو کلونو کې په ایران کې له مهمو پرمختګونو څخه دي. د ایران په اسلامي جمهوریت باندې د لګول شویو بندیزونو سره مبارزه د مقاومتي اقتصاد د پالیسیو د رامینځته کولو یو بل دلیل و، چې په دې برخه کې یې په کورني ځواک تکیه کول او په بهرنیو مرستو تکیه نه کولو په شان بریالیتوبونه لاسته راوړي دي.

مفهوم او مثالونه

د مقاومتي اقتصاد مفهوم په مختلفو لارو تعریف شوی. د سید علي خامنه اي له نظره، د مقاومتي اقتصاد یو داسې اقتصاد دی چې د دښمن د تخریب په وړاندې له مقاومت سره یوځای د هیواد د ودې او سوکالۍ لامل کیږي. داخلي مقاومت، په دې ډول چې په نړیواله کچه اقتصادي بدلونونه ورته زیان ونه رسوي، د مقاومتی اقتصاد یو له ځانګړتیاوو څخه دی. د قم علمي حوزې کې د مقاومتي اقتصاد د لارښوونکو مطالعاتو د اسلامي مطالعاتو مرکز د مقاومتي اقتصاد تعریف کړی دی "هغه اقتصاد چې له انقلابي او اسلامي کلتور څخه راپورته کیږي،او په داسې حال کې چې اقتصاد د سلطه پال سیسټم د ګواښونو په وړاندې انعطاف منونکی کوي، اقتصادي وده تضمینوي." د اقتصادي پالیسیو ټولګه چې د سیمه ایز، کلتوري او علمي ماډل پر بنسټ د ایران په اسلامي جمهوریت کې پلي کیږي هم د مقاومت اقتصاد بلل کیږي.

د مقاومتي اقتصاد په څو اړخونو کې تعریف او تفسیر شوی. د ایران د اسلامي جمهوریت د رهبر سید علي خامنه ای په ویناوو کې، کار پېدا کول د مقاومتي اقتصاد یو تفسیر ګڼل شوی. د اقتصادي پروګرامونو د پلي کولو وخت لنډول، له بیړنیو پریکړو څخه ډډه کول، په بهرنیو هیوادونو د تکیه کمولو لپاره د قوانینو تصویب او پلي کول، په تیلو د تکیې کمول، په اوږدمهاله پروګرامونو د ډیر تمرکز کول، د پوهې پر بنسټ شرکتونو په ګټه پالیسي جوړول، او د ډیرو کورنیو محصولاتو کارول د مقاومتي اقتصاد ځینې مثالونه دي.

سید علی خامنه ای چې د مقاومتی اقتصاد د نظریې له بنسټ ایښودونکو څخه دی، دغه اقتصادی ماډل د ایران لپاره مناسب علمی ماډل ګڼی، چې له داخله د راپنځېدونکو اقتصادونو له ډولونو څخه دی، خو داخلي محدودیت نه غواړي او د پرمختګ په لټه کې دی. د امام صادق علیه السلام د پوهنتون د پوهنځي غړی عادل پېغامي په دې باور دی چې مقاومتي اقتصاد لزوما د ضعیف او دفاعي حالت د اقتصاد په معنا نه دی او د ایت الله خامنه اي د وضاحت له مخې چې اقتصادي او مقاومتي اقتصاد، د علم او پوهې پر بنسټ اقتصاد ګڼي څرګنده ده چې مقاومتي اقتصاد هم د مقاومت ماډل لرلی شي.