مسوده:د اعمالو قبلېدل
| مرګ | |
|---|---|
| احتضار • عزرائیل • د مړی غسل • کفن • د جنازې لمونځ • ښخول • شهادت | |
| برزخ | |
| د قبر لومړی شپه • د قبر پوښتنه • نکیر او منکر • برزخي ژوند • برزخي بدن | |
| قیامت | |
| اسرافیل • جسماني معاد • نفخ صور • د اعمالو لیک • صراط • د محشر صحرا • اصحاب یمین • اصحاب شمال | |
| جنت | |
| د جنت دروازې • حور العین • غلمان • رضوان • د جنت نعمتونه | |
| دوزخ | |
| د دوزخ دروازې • د دوزخ درکات • زقوم • اسفل سافلین • هاویه • جحیم • غساق | |
| اړونده مفاهیم | |
| شفاعت • د اعمالو تجسم • رقیب او عتید • تناسخ • رجعت • روح • باقیات صالحات | |
د اعمالو قبلېدل دا معنا لري چې یو عمل د خدای په نزد ومنل شي، یا خپلې بشپړې مرتبې ته ورسېږي. په روایتونو کې د عمل قبلېدل تر هغه عمله زیات مهم ګڼل شوي دي؛ ځکه یوازې هغه عمل د انسان د نجات سبب ګرځي چې قبول شوی وي.
په دیني متونو کې د عمل د صحّت او قبلېدو ترمنځ توپیر شوی دی. عمل باید له فقهي پلوه صحیح وي، چې د قبلېدو امکان ولري؛ خو هر صحیح عمل لازماً قبول شوی نه وي. ویل شوي چې صحیح عمل یوازې د انسان له غاړې تکلیف او دنده لرې کوي، خو بشپړ ثواب د قبول شوي عمل لپاره دی. ځینې نور بیا باور لري چې صحیح عمل هم ثواب لري، خو قبول شوی عمل د هماغه عمل لوړه مرتبه ګڼل کېږي.
ایمان، ولایت، تقوا، اخلاص او نېک چلند د اعمالو د قبلېدو له شرطونو څخه ګڼل شوي دي، او په مقابل کې شرک، نفاق، ریا او د حق انکار د اعمالو د نه قبلېدو یا له منځه تلو عوامل بلل شوي دي. د عمل حبط د دې معنا لري چې د ځینو ګناهونو له امله د نېک عمل اجر او ثواب له منځه ولاړ شي.
مقام او اهمیت
د اعمالو قبلېدل په دې معنا ګڼل شوي چې عمل لوړ شي او د الله په نزد ومنل شي[۱]، یا لوړې مرتبې ته ورسېږي.[۲] د روایتونو له مخې،[۳] د عمل قبلېدل تر عمله زیات مهم دي؛[۴] ځکه یوازې قبول شوی عمل د انسان د نجات سبب کېږي.[۵] د اعمالو د قبلېدو غوښتنه د پیغمبرانو له دعاګانو څخه[۶] او د مؤمنانو د وروستۍ غوښتنې په توګه معرفي شوې ده.[۷]
د صحیح عمل او قبول شوي عمل توپیر
که څه هم هغه عمل چې له فقهي پلوه صحیح وي او ټولې برخې او شرطونه ولري، د قبلېدو وړتیا لري؛ خو هر صحیح عمل لازماً قبول شوی نه وي، او د قبلېدو لپاره نور شرطونه هم شته.[۸] د صحیح عمل او قبول شوي عمل د توپیر په اړه څو نظرونه بیان شوي دي:
- صحیح عمل د اطاعت د تحقق او د مکلفیت د لرې کېدو سبب کېږي؛ خو د ثواب مستحق کېدل یوازې د قبول شوي عمل لپاره دي.[۹]
- صحیح عمل ثواب لري، او قبول شوی عمل د هماغه عمل لوړه مرتبه ده.[۱۰]
- که عمل صحیح نه وي، انسان د سزا مستحق کېږي؛ خو که عمل صحیح وي او قبول نه شي، که څه هم سزا نه لري، خو انسان الله تعالی ته نه نږدې کوي، او له قرب څخه دا محرومیت یو ډول سزا ګڼل کېږي.[۱۱]
د اعمالو د قبلېدو شرطونه
د آیتونو او روایتونو پر بنسټ، ځینې عقیدې او کړنې[۱۲] د اعمالو د قبلېدو شرطونه ګڼل شوي دي؛[۱۳] له هغو څخه: ایمان؛[۱۴] د اهلبیت(ع) ولایت؛[۱۵] تقوا؛[۱۶] اخلاص؛[۱۷] د شپې لمونځ؛[۱۸] حلاله روزي؛[۱۹] له کورنۍ سره ښه چلند.[۲۰]
په مقابل کې، لاندې چارې د اعمالو د له منځه تلو یا نه قبلېدو کېدو عوامل معرفي شوي دي: له دین څخه اوښتل (ارتداد)؛[۲۱] شرک؛[۲۲] د امر بالمعروف کوونکو وژل؛[۲۳] د معاد او الهي آیتونو دروغ ګڼل؛[۲۴] نفاق؛[۲۵] د امام علي(ع) د ولایت انکار؛[۲۶] په مصیبت کې بېصبري؛[۲۷] د زنا تور لګول؛[۲۸] بدګماني؛[۲۹] ریا؛[۳۰] او شخړه او جدال.[۳۱] دا ټول د اعمالو د له منځه تلو یا نه قبلېدو له عواملو څخه ګڼل شوي دي.[۳۲]
د اعمالو د نه قبلېدو او حبط ترمنځ توپیر
د عمل حبط په دې معنا دی چې د عمل آثار او ثواب له منځه ولاړ شي؛[۳۳] یعنې ځینې ګناهونه د نېکو اعمالو د بېاغېزې کېدو سبب ګرځي.[۳۴] د بېلګې په توګه، له دې امله چې د مرګ پر مهال ایمان د اعمالو د قبلېدو یو اساسي شرط ګڼل شوی، نو د هغه کس اعمال چې په کفر یا شرک سره له دنیا لاړ شي، هېڅ ارزښت نه لري.[۳۵]
علامه مجلسي وایي چې په ډېرو روایتونو کې د حبط معنا د ثواب حقیقي له منځه تلل نه دي؛ بلکې هغه یې د قبلېدو د شرطونو د نشتوالي نښه ګڼي. د دې معنا دا ده چې وروسته ترسره شوې ګناه ښيي چې نېک عمل له پیل څخه په بشپړو شرایطو نه و ترسره شوی، او شخص له لومړي سره د ثواب مستحق نه و.[۳۶] دا نظر د شیعهوو د مشهور نظر په توګه معرفي شوی دی.[۳۷]
فوټ نوټ
- ↑ د مثال په توګه: فاطر سوره، ۱۰ آیت؛ حویزی، تفسیر نور الثقلین، ټوک۴، مخ۳۵۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۱۰، مخ۳۴۳.
- ↑ صدوق، خصال، ټوک۱، مخ۱۴.
- ↑ قاضیان، عبادت، نماز و دعا، مخ۶۷.
- ↑ یگانه و حجت، «موانع قبولی عمل از منظر قرآن و روایات»، د کتاب او سنت مجله.
- ↑ بقره سوره، ۱۲۷آیت.
- ↑ ملکی تبریزی، اسرار الصلاة، مخ۱۶۸.
- ↑ شهید ثانی، روض الجنان، ټوک۱، مخ۹۵؛ رفیعی، «شروط قبولی اعمال چیست؟»، د حوزې د اطلاع رسولو ویبپاڼه.
- ↑ شهید ثانی، روض الجنان، ټوک۱، مخ۹۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۱۰، مخ۳۴۳.
- ↑ «فرق قبول شدن اعمال و صحیح نبودن آن چیست؟»، د استاد حسین انصاریان د اطلاع رسولو ویبپاڼه.
- ↑ یگانه و حجت، «موانع قبولی عمل از منظر قرآن و روایات»، د کتاب او سنت مجله.
- ↑ رفیعی، «شروط قبولی اعمال چیست؟»، د حوزې د اطلاع رسولو ویبپاڼه؛ قاضیان، عبادت، نماز و دعا، ۶۷-۶۸مخونه.
- ↑ مائده سوره، ۵ آیت؛ نحل سوره، ۹۷ آیت؛ استرآبادی، آیات الاحکام، مخ۱۷۸.
- ↑ کلینی، الکافی، ټوک۱، مخ۱۳۰؛ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ټوک۱، مخ۱۲۳؛ اشتهاردی، مدارک العروة، ټوک۲۲، مخ۴۷۴.
- ↑ مائده سوره، ۲۷ آیت؛ تمیمی، غرر الحکم، مخ۴۲۳.
- ↑ انعام سوره، ۱۳۶ آیت؛ تمیمی، غرر الحکم، مخ۴۲۳.
- ↑ ملکی تبریزی، اسرار الصلاة، مخ۴۵۴.
- ↑ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ټوک۹، مخ۲۵.
- ↑ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ټوک۲۰، مخ۱۶۳.
- ↑ بقره سوره، ۲۱۷آیت.
- ↑ زمر سوره، ۶۵ آیت.
- ↑ آلعمران سوره، ۲۱-۲۲آیتونه.
- ↑ اعراف سوره، ۱۴۷ آیت.
- ↑ احزاب سوره، ۱۹ آیت.
- ↑ صفار، بصائر الدرجات، مخ۷۷.
- ↑ کلینی، الکافی، ټوک۳، مخ۲۲۴.
- ↑ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، مخ۲۸۵.
- ↑ ابنحیون، دعائم الاسلام، ټوک۲، مخ۳۵۲.
- ↑ صدوق، الأمالی، مخ۵۸۲.
- ↑ ابنشعبه حرّانی، تحف العقول، مخ۳۰۹.
- ↑ سبحانی، منشور جاوید، ټوک۸، ۵۱۹-۵۳۲ مخونه؛ یگانه و حجت، «موانع قبولی عمل از منظر قرآن و روایات»، د کتاب او سنت مجله.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۱۹، مخ۵۵۰.
- ↑ حلی، کشف المراد، مخ۲۷۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۳، مخ۲۹۹ او ټوک۲۲، مخ۲۱۹.
- ↑ وګورئ: مجلسی، بحار الانوار، ټوک۵، ۳۳۲-۳۳۴ مخونه.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ټوک۵، مخ۳۳۲.
سرچينې
- ابنحیون، نعمان بن محمد، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، قم، د آلالبیت(ع) مؤسسه، ۱۳۸۵ق.
- ابنشعبه حراني، حسن بن علي، تحف العقول، قم، د اسلامي خپرونو دفتر، ۱۴۰۴ق.
- استرآبادي، محمد بن علي بن ابراهیم، آیات الاحکام فی تفسیر کلام الملک العلّام، تهران، معراجي کتاب پلورنځی، ۱۳۹۴ق.
- اشتهاردي، عليپناه، مدارک العروة، تهران، دار الاسوة للطباعة و النشر، ۱۴۱۷ق.
- تمیمي، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الاسلامي، ۱۴۱۰ق.
- حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، د آل البیت(ع) مؤسسه، ۱۴۰۹ق.
- حلي، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد، قم، د امام صادق(ع) مؤسسه، ۱۳۸۲ل.
- حویزي، عبد علي بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان خپرندویه، ۱۴۱۵ق.
- رفیعي، ناصر، «شروط قبولی اعمال چیست؟ (د اعمالو د قبولېدو شرطونه څه دي؟)، د حوزې د اطلاع رسونې ویبپاڼه، د مطلب خپرېدو نېټه: ۱۷ غویی ۱۳۹۹ل، د کتنې نېټه: ۱۸ مرغومی ۱۴۰۴ل.
- سبحاني، جعفر، منشور جاوید، قم، د امام صادق(ع) مؤسسه، ۱۳۹۰ل.
- شهید ثاني، زینالدین بن علي، روض الجنان فی شرح ارشاد الاذهان، قم، د قم د علمیه حوزې د اسلامي تبلیغاتو دفتر خپرندویه، ۱۴۰۲ق.
- صدوق، محمد بن علي بن بابویه، الأمالي، تهران، کتابچي، ۱۳۷۶ل.
- صدوق، محمد بن علي بن بابویه، ثواب الأعمال و عِقاب الأعمال، قم، دار الشریف الرضي، ۱۴۰۶ق.
- صدوق، محمد بن علي بن بابویه، الخصال، قم، د قم د علمي حوزې د مدرسینو ټولنې پورې تړلی د اسلامي خپرونو دفتر، ۱۳۶۲ل.
- صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ص)، قم، د آیتالله مرعشي نجفي(ره) کتابتون، ۱۴۰۴ق.
- «فرق قبول شدن اعمال و صحیح نبودن آن چیست؟ (د اعمالو د قبولېدو او د هغو د سموالي ترمنځ توپیر څه دی؟)، د استاد حسین انصاریان د اطلاع رسونې ویبپاڼه، د مطلب کتنې نېټه: ۲۰ سلواغه ۱۴۰۴ل.
- قاضیان، رحمتالله، عبادت، لمونځ او دعا (عبادت، نماز و دعا)، تهران، افروغ خپرندویه، ۱۳۹۹ل.
- کلیني، محمد بن یعقوب، الکافي، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- مجلسي، محمدباقر بن محمدتقي، بحار الأنوار، بیروت، دار احیاء التراث العربي، ۱۴۰۳ق.
- مکارم شیرازي، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ل.
- ملکي تبریزي، میرزا جواد، اسرار الصلاة، تهران، پیام آزادی، ۱۴۲۰ق.
- یګانه، فاطمه او حجت، هادي، «موانع قبولی عمل از منظر قرآن و روایات»، د کتاب او سنت مجله، ۹مه ګڼه، د ۱۳۹۵ل پسرلی او اوړی.
| ||||||||||||||||||||||||||