د فاطر سورې ۱۱ آیت
 | |
| د آیت ځانګړتیا | |
|---|---|
| په سورت کې موقعیت | فاطر سوره |
| د آیت شمېر | ۱۱ |
| جزء | ۲۲ |
| د منځپانګې معلومات | |
| موضوع | د انسان د پیدایښت پړاوونه |
| اړونده آیتونه | د غافر سورې ۶۷ آیت • د حج سورې ۵ آیت • د الرحمن سورې ۱۴ آیت • د سجده سورې ۷ او ۸ آیتونه • د مؤمنون سورې ۱۲ و ۱۳ آیتونه |
د فاطر سورې ۱۱ آیت، د انسان د پيدایښت پړاوونه بیانوي او د دې ترسره کیدل د الله تعالی لپاره اسان بولي. په دې مرحلو کې د هغه له خاروې جوړښت، د نطفې، زوجیت، امیندوارۍ، زوکړی، د دنیا ژوند او مرګ پړاوونه شاملې دي. دا آیت همدارنګ د امیندوارۍ او زیږون په اړه د خدای بشپړه پوهې او په لوح محفوظ کې د انسان د عمر ثبتولو ته هم اشاره کوي، او په دې آیت سره ځینې کلامي بحثونو لپاره لکه د برخلیک بدلولو امکان، بداء، او د قرآن علمي اعجاز د څیړنې لپاره، دلیل راوړی شوی دی.
دا آیت د معاد د امکان نښه هم ګڼل کیږي، او د انسان د پیدایښت مرحلو ته پاملرنه د غفلت او تکبر څخه د مخنیوي وسیله ګڼلي دي.
په اسلامي معارفو کې د دې مقام
د فاطر سورې ۱۱ آیت د انسان د پیدایښت پړاوونو ته اشاره کوي او د خدای لپاره یې ټول ترسره کول اسان ګڼي.[۱] د دې سورت د تیرو آیتونو په پام کې نیولو سره چې د توحید، معاد او د خدای د صفاتو په اړه دي، ویل شوي چې په دې آیت کې د انفسي آیات (د انسان په وجود کې نښو) ته اشاره، هم انسان د نړۍ له اصل (توحید) سره یوځای کوي او هم د معاد د امکان نښه ګڼل کیږي.[۲] ویل شوي چې دې مرحلو ته پاملرنه غفلت او تکبر څخه په مخنیوي کې مرسته کوي.[۳]
وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ
او خدای تاسو له خاورو بيا يې له نطفې پيدا کړئ بيا يې تاسو جوړې جوړې کړئ او يوه ښځينه هم نه بلاربيږي او نه لنګيږي مګر د هغه په علم سره او د هيڅ يو زيات عمري عمر نه زياتيږي او نه کميږي مګر دا چې په يو کتاب (لوح محفوظ) کښې ثبت دي بيشکه چې دا (کار) خدای ته اسان دی.
فاطر سوره، ۱۱ آیت
په دې آیت سره په ځینې کلامي بحثونو کې استناد شوی دی،[۴] په شمول د برخلیک بدلولو امکان، د بدا ثابتول،[۵] د امام مهدي(عج) د عمر اوږدوالی[۶] او د قرآن د علمي معجزې څیړنه.[۷]
د انسان د پيدايښت پړاوونه
دا آيت د انسان د پيدايښت اووه پړاوونو ته اشاره کوي: خاوره، نطفه، زوجیت (د نسل تکثير او دوام)، امیندواري، د ماشوم زېږېدل (زېږون)، دنيوي ژوند (لنډ يا اوږد ژوند)، او مرګ.[۸]
مفسرينو په دې آيت کې د ذکر شوي زوجیت په اړه څو اټکلونه وړاندې کړي دي؛ چې په دې کې له نارينه او ښځينه څخه د انسان پيدايښت،[۹] د انسانانو لپاره د واده مقدر شونه[۱۰] او د انسانانو په طبقو او قبيلو کې د تنوع رامنځته کول شامل دي.[۱۱] همدارنګ دا آيت د خداى تعالی علم ته اشاره کوي چې له حمل او د ماشوم زېږېدو باندې بشپړ پوهه لري[۱۲] او په لوح محفوظ کې د انسانانو د عمر د اوږدوالي ثبتولو ته هم اشاره کوي.[۱۳]
د دې آيت لاندې نقل شوي تفسيري روايتونو له مخې،[۱۴] ځينې کړنې، لکه د خپلوۍ اړيکې ساتل او صدقه ورکول، عمر زیاتوي، پداسې حال کې چې نور، لکه د خپلوۍ اړيکې پرې کول او د مور او پلار بې احترامي، عمر لنډوي.[۱۵]
د آیت په پای کې، په دې ټینګار شوی چې د دې ګامونو ترسره کول د خدای لپاره اسان دي، چې بې حده پوهه او ځواک لري. د المیزان لیکوال، محمد حسین طباطبایي، د خدای لپاره د دې چارو اسانتیا د تیرو چارو لپاره دلیل او د ټول آیت بیان ګڼي، کوم چې د پیښو په عمومياتو او جزیاتو او د دوي پلان کولو باندې د خدای بشپړ کنټرول په ګوته کوي.[۱۶]
د انسان له خاورې څخه د پیدایښت څرنګوالی
د انسان د پیدا کولود څرنګوالي په اړه ډیر احتمالات او اټکلونه وړاندې شوي دي:
- د انسان پیدایښت په څو واسطو سره خاورې ته رسیږي.[۱۷]
- حضرت آدم(ع) د لومړی انسان او د ټولو انسانانو د پلار په توګه له خاورې څخه پیدا شو.[۱۸]
- دا آیت یوازې د حضرت آدم(ع) پیدایښت ته اشاره کوي.[۱۹]
- د انسانانو اجمالي پیدایښت له خاورې څخه دی او د دوي تفصیلي پیدایښت له نطفې څخه دی.[۲۰]
- هغه مواد چې د انسان بدن ترې جوړیږي، یا د انسان نطفه، یا هغه مواد چې انسان یې خوري، له خاورې څخه دي.[۲۱]
په قرآن کې نور آيتونه هم د انسان پيدايښت ته اشاره کوي، پشمول د غافر سورې ۶۷ آیت • د حج سورې ۵ آیت • د الرحمن سورې ۱۴ آیت • د سجده سورې ۷ او ۸ آیتونه • د مؤمنون سورې ۱۲ و ۱۳ آیتونه.[۲۲]
فوټ نوټ
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۱۸، ۲۰۰-۲۰۳مخونه.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۱۸، ۲۰۳-۲۰۴مخونه.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ټوک۹، مخ۴۸۲.
- ↑ سبحانی، الانصاف، ۱۴۲۳ق، ټوک۳، ۳۷۳-۳۷۴مخونه.
- ↑ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ټوک۲، مخ۴۰۱.
- ↑ جهان مهین، «طول عمر امام مهدی(ع) از منظر قرآن، روایات، تاریخ و علوم تجربی»، درسهایی از مکتب اسلام.
- ↑ نجار، اعجاز علمی قرآن کریم، ۱۳۸۸ل، ۱۹۲-۱۹۷مخونه؛ رضایی اصفهانی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، ۱۳۸۳ش، ټوک۲، ۲۶۰-۲۸۵مخونه.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۱۸، ۲۰۰-۲۰۳مخونه.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، مخ۲۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ټوک۸، مخ۶۳۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۱۸، مخ۲۰۱.
- ↑ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ټوک۱۱، مخ۳۴۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، ۲۵-۲۶مخونه.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ټوک۸، مخ۶۳۱؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، ۲۵-۲۶مخونه.
- ↑ حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ټوک۴، ۳۵۴-۳۵۶مخونه.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ټوک۹، مخ۴۸۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، ۲۵-۲۶مخونه.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، مخ۲۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ټوک۸، مخ۶۳۰.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ټوک۸، مخ۶۳۰.
- ↑ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ټوک۱۱، مخ۳۴۹؛ کاشانی، منهج الصادقین، ۱۳۳۶ش، ټوک۷، مخ۳۹۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۱۸، مخ۲۰۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ټوک۱۷، مخ۲۵.
سرچينې
- آلوسی، سید محمود،، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم، بيروت، دار الكتب العلمية، ۱۴۱۵هـ.
- جهانمهین، شکرالله، «د امام مهدي(ع) اوږد عمر د قرآن، روایتونو، تاریخ او تجربي علومو له نظره»، درسهایی از مکتب اسلام، ګڼه ۶۶۱، غبرګولی ۱۳۹۵ل.
- حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسير نور الثقلين، قم، د اسماعیلیان خپرندوی، ۱۴۱۵هـ.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی، په قرآن کریم کې د علمي اعجاز په اړه څېړنه،( پژوهشي در اعجاز علمي قرآن)، رشت، کتاب مبین، ۱۳۸۳ل.
- سبحانی، جعفر، الانصاف في مسائل دام فيها الخلاف، قم، د امام صادق(ع) موسسه، ۱۴۲۳هـ.
- طباطبایی، سید محمدحسین، الميزان فی تفسیر القرآن، قم، د قم د حوزې د مدرسینو ټولنې پورې تړلې د اسلامي خپرونو دفتر، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، مشهد، نشر مرتضی، ۱۴۰۳هـ.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ل.
- طوسی، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، بيروت، دار احیاء التراث العربي، بې نېټه.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، د قرآن د «درسونو کلتوري مرکز»، ۱۳۸۳ل.
- کاشانی، ملا فتحالله، منهج الصادقين في إلزام المخالفين، تهران، کتابفروشي محمدحسن علمي، ۱۳۳۶ل.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الاسلامية، ۱۳۷۴ل.
- نجار، زعلول، اعجاز علمي قرآن كريم، ژباړونکي: علي عباسي او آيت خزائي، قم، نشر معارف، ۱۳۸۸ل.