د ذکر علی عبادة حدیث

د ذکر علی عبادة حدیث
	د «ذکر علی عبادة» حدیث د استاد فرهاد شیرخاني اثر
د انځور تشریح	د «ذکر علی عبادة» حدیث د استاد فرهاد شیرخاني اثر
څخه صادر شوی	پیغمبر(ص)
راویان	عایشه او نور
شیعه سرچینې	الاختصاص، مناقب آل ابي طالب، کشف الیقین
سني سرچینې	مناقب ابن‌مغازلي، فتح الکبیر، شرح الجامع الصغیر
	د سلسلةالذهب حدیث • د ثقلین حدیث • د کساء حدیث • د عمر بن حنظلة مقبوله • د قرب نوافل حدیث • د معراج حدیث • د ولایت حدیث • د وصایت حدیث • د جنود عقل او جهل حدیث • د شجره حدیث

ذِکرُ علیٍّ عِبادَة (د علي یاد عبادت دی) د اسلام د پیغمبر(ص) یو حدیث دی چې په کې یې د امام علي(ع) یادول عبادت ګڼلي دي چې د هغه لپاره فضیلت ګڼل کیږي. دا حدیث په شیعه او سني سرچینو کې روایت شوی دی.

ځینې شیعه عالمان په دې حدیث کې د عبادت معنی یوازې د امام علي(ع) د نوم تکرار نه ګڼي، بلکې دوي دا د هغه د مقام په اړه فکر کولو ته اشاره کوي. د امام علي(ع) او نورو معصومینو یادول په چلند او عمل کې له هغوي څخه بیلګه اخستلو ته ویل شوي دي.

د حدیث سند او مقام

د ذِکرُ علیٍّ عِبادة حدیث له پیغمبر(ص) څخه روایت شوی دی^[۱] او د امام علي(ع) لپاره یو فضیلت ګڼل کیږي.^[۲] دا حدیث په ډیرو شیعه^[۳] او سني^[۴] سرچینو کې روایت شوی دی. په الاختصاص کتاب کې، دا عبارت په یوه نبوي روایت کې راغلی دی چې پکې د خدای یاد، پیغمبر، امام علي او نورو امامانو(ع) یادول عبادت ګڼل شوي دي..^[۵] د ابن شهر اشوب(وفات کال ۵۸۸ ق) په کتاب مناقب آل ابي طالب^[۶] او د علامه حلي(د ۷۲۶ ق) په کتاب کشف الیقین^[۷] کې هم ذکر شوی دی.

دا حدیث د اهل سنتو په سرچینو کې هم روایت شوی دی لکه مناقب ابن مغازلي (وفات کال ۴۸۳ ق)،^[۸] د سیوطي (وفات کال ۹۱۱ ق) په کتاب فتح الکبیر^[۹] او د صنعاني (وفات کال ۱۱۸۲ ق) په کتاب شرح جامع صغیر کې^[۱۰] هم له عایشه نقل شوی دی.^[۱۱]

يو شمېر سني علماوو، حسن بن صابر كسائي چې د دې حدیث يو راوي دی، ضعيف ګڼلى دى.^[۱۲] سید حسن حسیني آل مجدد شیرازي په خپل کتاب «الإبادَة لحُکم الوَضع عَلیَ حدیث ذِکْرُ عَلیٍّ عِبـادة»، کې د دې روایت سندونه د اهل سنتو په سرچینو کې څیړلي دي او د هغې د اعتبار دفاع یې کړې ده.^[۱۳]

ذکر علی عبادة حدیث کې د عبادت مطلب

له شیعه عالمانو څخه د سید محمد محسن حسیني طهراني (وفات ۱۴۴۰ ق) په وینا، د «ذِکرُ علیٍّ عِبادة» معنی یوازې د علي(ع) د نوم تکرارول نه دي؛ بلکې د امام علي د مقام او امامت په اړه فکر کول او په عمل کې د علوي ژوند طریقې تعقیبول دي. د هغه په وینا، عبادت هر هغه څه ته شامل دی چې یو څوک خدای ته نږدې کوي..^[۱۴] حسین انصاریان هم په دې باور دی چې د امام علي(ع) یادول د انسان په زړه کې د خدای د یاد د تجلۍ لامل کیږي او له همدې امله عبادت ګڼل کیږي. د هغه په وينا، د معصومينو(ع) يادول په عملي ژوند کې له هغوي څخه بیلګې اخستل دي.^[۱۵] ځينو سني عالمانو په دې حديث کې د ذکر معنی د امام علي(ع) د فضيلتونو او منقبتونو بيان، د هغه د اقوالو نقلول، د هغه د خطبو تلاوتول، يا له هغه څخه د حديثونو نقل کول ګڼلي دي.^[۱۶]

په ادبي اثارو کې د ذکر علي عبادت حديث

«ذِکرُ علیٍّ عِبادة» حديث د ځينو شاعرانو په ادبي اثارو کې منعکس شوی دی، لکه څنګه چی د یو پښتو شعر کې هم ورته اشاره شوې دی:

که ته غواړی منافق پيژندګلي

په څرګنده وکړه ذکر د علي

منافق زړه به کینې نه لکه سکور شي

د مومن په زړه به راشي خوشحالي

ای رحیمه علی ذکر عبادت دی

خو دښمن نه نفرت دی ضروري^[۱۷]

فوټ نوټ

↑ مقدس اردبیلی، حدیقة الشیعة، ۱۳۸۳ش، ټوک۲، مخ۷۷۷.
↑ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ د مثال په توګه وګورئ: شیخ مفید، الإختصاص، ۱۴۱۳ق، مخ۲۲۴؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ټوک۳، مخ۲۰۲؛ علامه حلی، کشف الیقین، ۱۴۱۱ق، مخ۴۴۹؛
↑ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸؛ سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ شیخ مفید، الإختصاص، ۱۴۱۳ق، مخ۲۲۴.
↑ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ۱۳۷۹ق، ټوک۳، مخ۲۰۲.
↑ علامه حلی، کشف الیقین، ۱۴۱۱ق، مخ۴۴۹.
↑ ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸.
↑ سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰.
↑ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸؛ سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ وګورئ:‌ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ حسینی آل‌مجدد، ابادة لحکم الوضع علی حدیث ذکر علی عبادة، بی‌نېټه، مخ۳.
↑ «هدف از حضور در مجالس ذکر»، مکتب وحی.
↑ «تحلیل حدیث «ذکر علی عبادة»، خبرگزاری مهر(د مهر خبري آژانس).
↑ وګورئ:‌ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.
↑ دراني، محمدرحیم، «تسنیم» د شعرونو ټولګه، (نه دی خپور شوی)

سرچينې

ابن شهرآشوب، مناقب آل أبي طالب عليهم السلام، قم، انتشارات علامه، لومړی چاپ، ۱۳۷۹هـ.
ابن‌مغازلی، علی بن محمد، مناقب أميرالمؤمنين علي بن أبي طالب(رض)، څېړونکی: ابو عبدالرحمن ترکي بن عبدالله الوادعي، صنعاء، دار الآثار، لومړی چاپ، ۱۴۲۴هـ.
«تحلیل حدیث «ذکر علی عبادة» (د حدیث ‘ذکر علي عبادة’ شننه)، د مهر خبري آژانش، د خپرېدو نېټه: ۱۶ وږی ۱۳۹۶ل.، د کتنې نېټه: ۳ غویی ۱۴۰۳ل.
حسینی آل‌مجدد، سید حسن، إبادة لحكم الوضع على حديث ذكر علي عبادة، بې ځایه، بې خپرندویه، بې نېټه.
سیوطی، جلال‌الدین، الفتح الكبير في ضم الزيادة إلى الجامع الصغير، څېړونکی: يوسف النبهاني، بيروت، دار الفكر، لومړی چاپ، ۱۴۲۳ق.
شیخ مفید، الإختصاص، څېړنه او سمونه: علي‌اکبر غفاري او محمود محرمي، قم، المؤتمر العالمي لألفية الشيخ المفيد، لومړی چاپ، ۱۴۱۳ق.
صنعانی، محمد بن إسماعیل، التنوير شرح الجامع الصغير، څېړنه: محمد اسحاق، رياض، مکتبة دار السلام، لومړی چاپ، ۱۴۳۲ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، كشف اليقين في فضائل أميرالمؤمنين(ع)، څېړنه او سمونه: حسين درګاهي، تهران، وزارت ارشاد، لومړی چاپ، ۱۴۱۱ق.
مقدس اردبیلی، حديقة الشيعة، سمونه: صادق حسن‌زاده، قم، انتشارات انصاريان، درېيم چاپ، ۱۳۸۳ل.
مناوی،‌ عبدالرؤوف، فيض القدير شرح الجامع الصغير، مصر، المکتبة التجارية الكبرى، لومړی چاپ، ۱۳۵۶ق.
«هدف از حضور در مجالس ذکر» (د ذکر په مجلسونو کې د ګډون موخه څه ده؟)، مکتب وحی، د خپرېدو نېټه: ۱۸ ذوالحجه ۱۴۳۲هـ.، د کتنې نېټه: ۴ غویی ۱۴۰۳ل.

[1] مقدس اردبیلی، حدیقة الشیعة، ۱۳۸۳ش، ټوک۲، مخ۷۷۷.

[2] صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[3] د مثال په توګه وګورئ: شیخ مفید، الإختصاص، ۱۴۱۳ق، مخ۲۲۴؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ټوک۳، مخ۲۰۲؛ علامه حلی، کشف الیقین، ۱۴۱۱ق، مخ۴۴۹؛

[4] مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸؛ سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[5] شیخ مفید، الإختصاص، ۱۴۱۳ق، مخ۲۲۴.

[6] ابن‌شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ۱۳۷۹ق، ټوک۳، مخ۲۰۲.

[7] علامه حلی، کشف الیقین، ۱۴۱۱ق، مخ۴۴۹.

[8] ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸.

[9] سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰.

[10] صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[11] مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ ابن‌مغازلی، مناقب أمیرالمؤمنین، ۱۴۲۴ق، مخ۲۶۸؛ سیوطی، الفتح الکبیر، ۱۴۲۳ق، ټوک۲، مخ۱۱۵، حدیث ۶۴۶۰؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[12] وګورئ:‌ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[13] حسینی آل‌مجدد، ابادة لحکم الوضع علی حدیث ذکر علی عبادة، بی‌نېټه، مخ۳.

[14] «هدف از حضور در مجالس ذکر»، مکتب وحی.

[15] «تحلیل حدیث «ذکر علی عبادة»، خبرگزاری مهر(د مهر خبري آژانس).

[16] وګورئ:‌ مناوی،‌ فیض القدیر، ۱۳۵۶ق، ټوک۳، مخ۵۶۵؛ صنعانی، التنویر شرح الجامع الصغیر، ۱۴۳۲ق، ټوک۶، مخ۱۷۸.

[17] دراني، محمدرحیم، «تسنیم» د شعرونو ټولګه، (نه دی خپور شوی)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]