مسوده:همزه سوره
 عصر هُمَزَه فیل  | |
 | |
| شمیره | ۱۰۴ |
|---|---|
| جزء | ۳۰ |
| آیت | ۹ |
| مکي/مدني | مکي |
| نزول | ۳۲ |
| کلمه | ۳۳ |
| حرف | ۱۳۴ |
هُمَزه سوره یا لُمَزه د قرآن کریم یو سل او څلورمه سوره ده او د مکي سورو له ډلې څخه شمېرل کېږي، چې د قرآن کریم په دېرشمه سیپاره کې راغلې ده. د «همزه» او «لمزه» کلمې د عیبلټوونکي او بدویونکي په معنا دي. خدای په دې سوره کې هغه مالراټولوونکو کسانو ته د سخت عذاب ګواښ کوي چې د خلکو په عیبلټولو او بدویلو سره غواړي پر هغوی برتري او لوړوالی ومومي.
ځینې مفسرین په دې باور دي چې دا سوره د ولید بن مغیره په اړه نازله شوې ده؛ ځکه هغه به د پېغمبر(ص) تر شا تورونه لګول او بدګويي به یې کوله. یو شمېر نور بیا وایي چې دا سوره د هغو کسانو په اړه نازله شوې ده چې غوښتل یې د اسلام پېغمبر (ص) بدنام کړي.
د همزه سورې د تلاوت د فضیلت په اړه روایت شوی چې هر څوک دا سوره په فرض لمونځونو کې تلاوت کړي، فقر به یې له منځه ولاړ شي، روزي به یې پراخه شي، او له ناوړه مرګونو څخه به خوندي پاتې شي. په بل روایت کې راغلي چې د نړۍ په اندازه ثواب به ورکړل شي.
پېژندنه
- نوم اېښودنه
دې سورې ته هُمَزه ځکه ویل کېږي چې د هغې په لومړي آیت کې د «همزه» کلمه راغلې ده. د دې سورې بل نوم لُمَزه دی، ځکه دا کلمه هم په همدې آیت کې کارول شوې ده.[۱] همزه او لمزه هغه چا ته ویل کېږي چې د خلکو عیبونه لټوي او غیبت کوي. د دغو دوو کلمو د دقیق مفهوم په اړه د مفسرینو ترمنځ اختلاف شته؛ د بېلګې په توګه، ځینو ویلي دي چې همزه د مخامخ عیب ویلو او لمزه د شا له خوا د عیب ویلو معنا لري، او ځینو برعکس نظر څرګند کړی دی.[۲]
- د نزول ځای او ترتیب
همزه سوره د مکي سورو له ډلې څخه ده او د نزول په ترتیب کې دوه دېرشمه سوره ده چې پر پېغمبر(ص) نازله شوې ده. د اوسني ترتیب په مصحف کې دا یو سل او څلورمه سوره ده[۳] او د قرآن کریم په دېرشمه سیپاره کې ځای لري.
- د آیتونو او کلمو شمېر
همزه سوره ۹ آیتونه، ۳۳ کلمې او ۱۳۴ توري لري. دا سوره د مُفَصَّلاتو (لنډو آیتونو لرونکو سورو) له ډلې څخه ده او د قرآن کریم له لنډو سورو څخه شمېرل کېږي.[۴]
منځپانګه
په دې سوره کې هغو کسانو ته سخت ګواښ شوی چې د مال په راټولولو میین وي او غواړي د ډېرو شتمنیو په وسیله پر خلکو برلاسي شي او پرې ویاړ وکړي. له همدې امله، هغوی په ناحقه پر خلکو نیوکې کوي، عیبونه ورباندې لګوي او داسې نیمګړتیاوې ورته منسوبوي چې په حقیقت کې عیب نه وي.[۵] دغه کسان ګومان کوي چې د دوی مال به هغوی تلپاتې کړي؛ حال دا چې داسې نه ده، بلکې د هغوی د استوګنې ځای به جهنم وي.[۶] «أفئدة» د «فؤاد» جمع ده او د زړه معنا لري؛ خو په قرآن کریم کې ترې موخه د انسان د بدن ظاهري زړه نه دی، بلکې انساني نفس دی، هغه حقیقت چې د انسان د فکر، شعور او ادراک سرچینه ګڼل کېږي.[۷] د «نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ» په عبارت کې له «إیقادِ نار» څخه موخه د اور بلول او لمبه کول دي، او په «الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ» کې «اطلاع» د بشپړې احاطې، برلاسۍ او څرګند نفوذ په معنا دی. د قیامت د دوزخ اور او د دنیا د اور ترمنځ همدا توپیر دی چې د دنیا اور یوازې د انسان ظاهر سوځوي، خو د آخرت اور د انسان هم ظاهر او هم باطن سوځوي. له همدې امله، الله تعالی د بقرې سورې د ۲۴ آیت په دې وینا کې:وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ د جهنم اور داسې اور معرفي کړی چې سونتوکي یې انسانان او ډبرې دي. [۸] له دې آیتونو څخه څرګندېږي چې د جهنم اور د دوزخیانو پر باطن او نفسونو بشپړه احاطه لري؛ نو ځکه هغوی له دننه او بهر دواړو سوځي، او خپله د دوی اعمال او نفسونه د دوی د عذاب اصلي لامل ګرځي.[۹] د قرآن کریم له نورو آیتونو، لکه د تحریم سورې له ۶ آیت څخه هم: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ دا معنا اخیستل کېږي چې انسان پخپله د جهنم د اور د بلېدو او د خپل دروني سوځېدو سبب ګرځي، او دا مفهوم د اعمالو د تجسم له عقیدې سره بشپړ مناسبت لري.[۱۰]
د نزول سبب: د پېغمبر(ص) تورنوونکي او مسخره کوونکي
ځینې مفسرین په دې باور دي چې دا سوره د ولید بن مغیره په اړه نازله شوې ده؛ ځکه هغه به د پېغمبر(ص) تر شا تورونه لګول او بدګويي به یې کوله، او د هغه حضرت(ص) په مخ کې به یې طعنه او مسخره کوله. یو شمېر نورو مفسرینو دا د نورو کسانو په اړه ګڼلې ده؛ لکه اُبيّ بن خلف، اخنس بن شریق، جمیل بن عامر او عاص بن وائل، چې هڅه یې کوله د پېغمبر(ص) شخصیت ته زیان ورسوي او هغه بدنام کړي. همدلته الله تعالی سوره همزه نازله کړه.[۱۲]
فضیلتونه او ځانګړنې
له امام صادق(ع) څخه روایت شوی چې هر څوک همزه سوره په فرض لمونځونو کې تلاوت کړي، فقر به یې له منځه ولاړ شي، روزي به ورته راشي او له بدو مرګونو څخه به خوندي پاتې شي.[۱۳] په بل روایت کې راغلي چې د نړۍ په اندازه به ورته ثواب ورکړل شي.[۱۴] له پېغمبر اکرم(ص) څخه هم روایت شوی چې د هغو کسانو د شمېر په اندازه به لس نېکۍ ورکړل شي چې پېغمبر(ص) او د هغه اصحاب یې مسخره کړي وو.[۱۵]
په ځینو روایتونو کې د دې سورې د تلاوت لپاره لاندې ځانګړنې هم بیان شوې دي۱. د نظر لګېدو مخنیوی.[۱۶] ۲.۲. د سترګو د درد دفع کول.[۱۷]
| مخکنی سوره: << |
همزه سوره مکي سورتونه • مدني سورتونه |
وروستی سوره: >> |
|
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آلعمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس | ||
فوټ نوټ
- ↑ دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ټوک۲، مخ۱۲۶۸.
- ↑ ر.ک: مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۲۷، مخ۳۰۹.
- ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ټوک۱، مخ۱۶۶.
- ↑ دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ټوک۲، مخ۱۲۶۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲۰، مخ۳۵۸.
- ↑ دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ټوک۲، مخ۱۲۶۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲۰، مخ۳۶۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲۰، مخ۳۵۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲۰، مخ۳۶۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۱۹، مخ ۳۳۴.
- ↑ خامهگر، محمد، ساختار سورههای قرآن کریم، د نورالثقلین د قرآن او عترت فرهنګي موسسې لخوا چمتو شوی، قم، د نشرا خپرونې، چ۱، ۱۳۹۲ل.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۵، مخ۵۸۸
- ↑ فقه الرضا، منسوب به امام رضا(ع)، مخ۳۴۴
- ↑ طبرسی، الاحتجاج، ټوک۲، مخ۴۸۲
- ↑ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ټوک۵، مخ۷۵۵؛ محسن آشتیانی و سید محسن موسوی، درمان با قرآن، مخ ۱۶۳
- ↑ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ټوک۵، مخ۷۵۵
- ↑ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ټوک۵، مخ۷۵۵؛ محسن آشتیانی و سید محسن موسوی، درمان با قرآن، مخ ۱۶۳
سرچينې
- قرآن کریم، د محمدمهدي فولادوند ژباړه، تهران: دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ل.
- بحراني، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بعثت بنسټ، ۱۴۱۶ق.
- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی (د قرآن او قرآنپوهنې پوهنغونډ)، ۲ ټوک، د بهاءالدین خرمشاهي په زیار، تهران: دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ل.
- طباطبايي، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، دویم چاپ، ۱۹۷۴م.
- طبرسي، احمد بن علي، الاحتجاج علی اهل اللجاج، څېړنه: محمد باقر خرسان، مشهد، مرتضی خپرونې، لومړی چاپ، ۱۴۰۳ق.
- محسن آشتیاني او سید محسن موسوي، درمان با قرآن .
- معرفت، محمدهادي، آموزش علوم قرآن، [بې ځایه]، د اسلامي تبلیغاتو سازمان د چاپ او خپرولو مرکز، لومړی چاپ، ۱۳۷۱ل.
- مکارم شیرازي، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ل.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||