د قرآن شفاورکول
د قرآن کریم شفاورکول، د اعتقادي، اخلاقي او جسمي ناروغیو په درملنه کې د قرآن کریم د آیتونو اغیزې ته اشاره کوي، دا د قرآن کریم د ما بعد الطبیعي ځانګړتیاو څخه ګڼل کیږي. مفسرینو کفر، نفاق او حسد د «زړه له ناروغیو» مصداقونه ګڼلي دي چې د قرآن کریم په لارښوونې سره اصلاح کیدی شي. په روایتونو کې د ځینې سورتونو په هکله سپارښتنه شوې ده چې د ناروغیو درملنه ورسره کیدی شي لکه فاتحه سوره، ناس، فلق او آیت الکرسي.
دا اغیز د خدای ارادې او قدرت ته منسوب شوی او له طبیعي لاملونو څخه لخوا ګڼل کیږي. په هرصورت، د پیغمبر(ص) او اهل بیتو(ع) په سنتو کې، قرآن کریم د ډاکټر او درمل تر څنګ یوځای کارول شوی دی. همدارنګه، د مومنانو تجربو، د ځینو شیعه عالمانو راپورونو او د رواني مطالعاتو موندنو د ناروغیو په درملنه کې د قرآن کریم اغیزې ته اشاره کړې، په دې شرط چې په اغیز باندې یې یقین ولرې او په لوستلو کې يې اخلاص او د قرآن په لارښوونه باندې عمل وکړې.
مفهوم او موقعیت
د قرآن کریم شفا ورکول، د قرآن کریم د آیتونو له لارې د ناروغۍ درملنه یا رغونه ده[۱] او د قرآن کریم د مابعدالطبیعي ځانګړتیاو څخه ګڼل کیږي.[۲] د مفسرینو په وینا، د قرآن کریم ټول آیتونه شفا ورکوونکي ځانګړتیاوې لري[۳] او دوی د اسراء سوره ۸۲ آیت د هغو آیتونو څخه ګڼي چې دې ځانګړتیا ته اشاره کوي.[۴] د ځینو څیړونکو په وینا، د «شفا» ټکی او د هغې مشتقات د قرآن کریم په شپږو آیتونو کې کارول شوی دی[۵] چې د شفا د آیتونو په نوم پیژندل کیږي.[۶]
د ځینو روایتونو له مخې،[۷] قرآن کریم کولی شي د عقیدتي، اخلاقي او حتی فزیکي ناروغیو په درملنه کې اغیزمن وي؛[۸] البته، د قرآن کریم د شفا ورکولو لپاره دا شرط دی چې په تعلیماتو یې عمل وشي.[9] آیت الله خامنه اي قرآن کریم د بشري ټولنو د دردونو لپاره درمل ګڼي، لکه جنګونه، ظلم او بې عدالتې.[۹]
د قرآن د شفا ورکولو الهي ارادې سره نسبت
د قرآن کریم شفا د خدای ارادې او قدرت ته منسوبه ده؛ يعنې، خدای پاک د طبيعي لاملونو هاخوا ناروغان روغولی شي. لکه څنګه چې په قرآن کې ذکر شوي، د عیسی(ع) لخوا د ناروغانو درملنه او د مړو راژوندي کول په الهي اجازې[۱۰] سره یاد شوي دي.[۱۱] په هرصورت، د سورتونو د ځانګړتیاوو او د قرآن د شفا ورکولو د روایتونو په تحلیل کې، مختلف نظرونه وړاندې شوي دي؛[۱۲] ځینې د قرآن درملنه د درملو په څیر ګڼي چې د هرچا لپاره اغیزمنه ده. ځینې یې شفا الهي لطف او یو ډول کرامت ګڼي. ځینې یې دا هم باور لري چې د ځینو سورتونو لوستل یوازې د شفا ورکولو اغیزې لپاره اساس چمتو کوي، نه دا چې د رغیدو مستقیم لامل وي.[۱۳] د ځینو څېړونکو په وینا، د پیغمبر(ص) او اهل بیتو(ع) په ژوند کې، قرآن کریم د علاج او طبیب تر څنګ کارول کیده، خو دا د یو عادي درملو کچې ته راټیټول صحیح نه دي بلکې د هغې ځانګړتیاوې د طبیعي لاملونو تر څنګ تفسیر کیږي.[۱۴]
د روحي او رواني ناروغیو د علاج لپاره د قرآن کریم اغیز
«قرآن کریم د انسان د ټولو مذهبي او اخلاقي ناروغیو درملنه کوي؛ د ناپوهۍ، چې تر ټولو بده داخلي ناروغي ده، په پوهې سره درملنه کوي؛ د شک په یقین سره درملنه کوي، د غم او خپګان په آرامښت سره درملنه کوي، د ویرې او ترهې په اطمینان او امید سره درملنه کوي؛ او د راتلونکي په اړه د اندیښنې او اضطراب په هوډ او ثبات سره درملنه کوي.»
قرآن د روحاني ناروغیو لپاره درمل ګڼل کیږي.[۱۵] د یونس سوره د ۶۷ آیت په تفسیر کې، یو شیعه مفسر آیت الله مکارم شیرازي[۱۶] د زړه ناروغي د روحاني او اخلاقي ککړتیا په توګه تعریفوي.[۱۷] دا ناروغۍ د عقایدو (لکه کفر او شرک)، او اخلاقو او چلند (لکه حسد، بخل او کینې) په برخو کې تعریف شوي دي.[۱۸] د سني مفسر فخر رازي په وینا، قرآن د کایناتو د حقایقو په بیانولو سره انسان ته د هغه د اصل او قیامت د حقیقت په معرفي کولو سره غلطې عقیدې سموي. د اخلاقي بدیو په بیانولو سره، د هغوي د درملنې اساس برابروي او انسان ته د نیکیو په لور لارښوونه کوي.[۱۹]
د امام علي(ع) د یو روایت له مخې،[۲۰] کفر، نفاق او ګمراهي د انسان له مهمو روحي ناروغیو څخه ګڼل کیږي، او قرآن کریم د هغوی د درملنې په توګه معرفي شوی دی.[۲۱] د معارف وحي او خِرد د انسټیټیوټ بنسټ ایښودونکی علي نصیري، د یونس سوره د ۵۷ آیت او د اسراء سوره د ۸۲ آیت په حوالې سره، په دې باور دی چې قرآن کریم د ټولو خلکو د عقیدې په ناروغیو او د مومنانو لپاره په اخلاقي ناروغیو کې د شفا ورکولو وړتیا لري[۲۲]
د اضطراب په کمولو کې د قرآن کریم اغیز
د ځینو څیړونکو په وینا، رواني مطالعات ښیې چې د قرآن کریم تلاوت او پوهیدل د اضطراب او خپګان په کمولو کې اغیزمن دي.[۲۳] په مختلفو ډلو لکه امیندواره میرمنو او ناروغانو باندې ترسره شوي مطالعات هم ښیې چې د قرآن کریم غږ اوریدل د رواني او فزیکي حالت په ښه کولو کې مرسته کوي.[۲۴] همدارنګه، د قرآن کریم شپږ میاشتې دوامداره هره ورځ تلاوت کول په ځوانانو کې د اضطراب د پام وړ کمښت راولي.[۲۵]
د جسمي ناروغیو په درملنه کې د قرآن کریم اغیز
د ځینو مفسرینو په وینا، قرآن کریم د ځینو جسمي ناروغیو په درملنه کې اغیزمن کیدی شي.[۲۶] تلاوت، برکت، او په هغې عمل کول د دې اغیز سره تړلي عوامل ګڼل شوي دي.[۲۷] همدارنګه، ځینې څیړونکي، د روغتیا په اړه د قرآن کریم تعلیماتو ته په اشارې سره لکه تغذیه،[۲۸] جنسي روغتیا،[۲۹] روژه[۳۰] او د شاتو مصرف[۳۱] په دې باور دي چې قرآن کریم د مخنیوي امرونو په بڼه د روغتیا او ناروغیو څخه د رغیدو په برخه کې رول لوبولی شي.[۳۲]
د قرآن کریم شفاورکوونکي روایتونه
د قرآن کریم د آیتونو او سورتونو د ځانګړتیاوو په اړه ډیر روایتونه روایت شوي دي؛[۳۳] د دې روایتونو پر بنسټ، د ځینې سورتونو د ځینو ناروغیو د درملنې لپاره د تلاوت سپارښتنه شوې ده.[۳۴] په شمول:
- فاتحه سوره: د ټولو ناروغیو د درملنې لپاره،[۳۵]
- ناس سوره او فلق: د سخت درد د آرامولو لپاره،[۳۶]
- آیت الکرسي: د آفتونو د دفع کولو او د شلیدو د مخنیوي لپاره،[۳۷] دا هم په یوه حدیث کې روایت شوي چې امام علي(ع) د سترګو د ناروغیو د درملنې لپاره د آیت الکرسي د لوستلو سپارښتنه کړې ده.[۳۸]
- د «وَ إِنْ یکاد...» آیت[۳۹] د بد نظر د مخنیوي لپاره.[۴۰]
البته، دا اغیزې د قرآن کریم د شفا ورکولو په قدرت باندې په باور لرلو سره مشروط دي.[۴۱] ځینې عالمان، لکه سید ابوالقاسم خويي، د دې ډول احادیثو د سند په سلسله شک لري او ځینې یې د راویانو لخوا جوړ شوي ګڼي.[۴۲]
د قرآن کریم د شفا ورکولو د قدرت تجربې
تجربې او راپورونه ښیي چې د قرآن کریم ځینې آیتونه او سورتونه د جسمي ناروغیو په درملنه کې اغیزمن دي.[۴۳] ایت الله جوادي املي، د قرآن کریم جسمي ناروغیو ته شفا ورکول تجربه شوی ګڼي.[۴۴] ملا صالح مازندراني، د یوولسمې هجري پېړۍ یو عالم، په دې باور دی چې د قرآن هر آیت - په ځانګړي توګه که دا په اخلاص او یقین سره تلاوت شي - شفا ورکولی شي، او حمد سوره د مختلفو ناروغیو په درملنه کې تجربه شوې ده، په ځانګړي توګه کله چې اویا ځله تلاوت شي.[۴۵] محمد تقي مجلسي د حمد سوره په تلاوت سره د زرو څخه زیاتو ناروغانو د شفا یادونه هم کوي - کوم چې هغه پخپله لیدلی وو.[۴۶]
فوټ نوټ
- ↑ فراهیدی، کتاب العین، واژه «شفی».
- ↑ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۵.
- ↑ فخررازی، التفسیرالکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۱، مخ۳۹۰؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ټوک۱۳، مخ۱۸۴.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: هاشمی رفسنجانی و محققان، فرهنگ قرآن، ۱۳۸۳ش، ټوک۱۷، مخ۳۰۲؛ رضایی اصفهانی و جمعی از پژوهشگران، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ټوک۱۲، مخ۱۴۳؛ محمدی، «نگاهی به شفابخشی قرآن کریم»، مخ۱۹۵.
- ↑ اسراء سوره، ، ۸۲ آیت؛ یونس سوره، ۵۷ آیت؛ فصلت سوره، ۴۴ آیت، توبه سوره، ۱۴آیت؛ نحل سوره، ۶۹ آیت؛ شعراء سوره، ۸۰ آیت.
- ↑ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۵۹.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به امام عسکری(ع)، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری، ۱۴۰۹ق، مخ۱۴؛ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، خطبۀ ۱۷۶، مخ۲۵۲.
- ↑ سعدی، پرسمان قرائت قرآن، ۱۳۸۶ش، ټوک۳۲، مخ۳۳؛ فرقانی و حیدری، آشنایی با تفسیر و روشهای تفسیری، مرکز تحقیقات اسلامی، مخ۲۰.
- ↑ «بیانات در دیدار شرکتکنندگان در مسابقات بینالمللی قرآن»، د حضرت آیت الله خامنه ای د اثارو د ساتنې او خپرولو دفتر د معلوماتو ویب پاڼه.
- ↑ مائده سورهٔ ، ۱۱۰ آیت؛ آلعمران سوره، ۴۹ آیت.
- ↑ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۵۹.
- ↑ علایی و رضایی، «درمان اعجازآمیز قرآن»، مخونه۸۳-۸۵.
- ↑ علایی و رضایی، «درمان اعجازآمیز قرآن»، مخونه۸۴-۸۵.
- ↑ علایی و رضایی، «درمان اعجازآمیز قرآن»، مخونه۸۴-۸۵.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۸۱ش، مخ۲۳۶؛ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۵۷.
- ↑ یونس سوره، ۵۷ آیت.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، دار الکتاب الاسلامی، ۱۳۷۴ش، ټوک۸، مخ۳۱۸.
- ↑ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۵۷؛ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۶.
- ↑ فخررازی، التفسیرالکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۱، مخونه۳۸۹-۳۹۰.
- ↑ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، خطبۀ ۱۷۶، مخ۲۵۲؛ دیلمی، أعلام الدین فی صفات المؤمنین، ۱۴۰۸ق، مخ۱۰۵.
- ↑ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۷.
- ↑ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۶.
- ↑ جمعی از نویسندگان، مجمومه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، ۱۳۸۲ش، مخ۸۸.
- ↑ محسنزاده و حسینی، «تأثیر قرآن در درمان بیماریها، مروری بار مطالعاات»، مخ۲۵.
- ↑ جمعی از نویسندگان، مجمومه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، ۱۳۸۲ش، مخ۷۹.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ټوک۶، مخ۵۱۳؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ټوک۶، مخ۶۷۳؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ټوک۱۲، مخ۲۷۷؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ټوک۳، مخ۲۱۳.
- ↑ محمدی، «نگاهی به شفابخشی قرآن کریم»، مخ۱۹۶؛ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۶۱.
- ↑ اعراف سوره، ۳۱ آیت او انعام سوره، ۱۴۵ آیت.
- ↑ بقره سوره، ۲۲۲ آیت و اسراء سوره، ۳۲ آیت.
- ↑ احزاب سوره، ۳۵ آیت.
- ↑ نحل سوره، ۶۸-۶۹ آیتونه.
- ↑ علایی و رضایی، «مبانی بهداشت و سلامت در قرآن»، مخ۱۳۸.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: ابنحیون، دعائم الإسلام ، ۱۳۸۵ق، ټوک۲، مخ۱۴۶، ابنشعبه حرانی، تحف العقول، ۱۴۰۴ق، مخ۱۰۶؛ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ټوک۲، مخ۶۱۶؛ قطب الدین راوندی، الدعوات، ۱۴۰۷ق، مخ۱۸۸.
- ↑ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۷.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ټوک۲، مخ۶۲۳، حدیث ۱۵؛ شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، مخ۲۸۴، حدیث ۵۵۳.
- ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۶ق، ټوک۵، مخ۸۱۲۰؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۱۸، مخ۷۱.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ټوک۲، مخ۶۲۱، حدیث ۸؛ شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۴۰۶ق، مخ۱۰۵.
- ↑ ابنشعبه حرانی، تحف العقول، ۱۴۰۴ق، مخ۱۰۶؛ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ټوک۲، مخ۶۱۶.
- ↑ شعیری، جامع الاخبار، مطبعة حیدریة، مخ۱۵۷؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۹۲، مخ۱۳۲.
- ↑ نصیری، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ۱۳۹۸ش. مخ۵۷؛ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۶۲.
- ↑ محمدی، «نگاهی به شفابخشی قرآن کریم»، مخ۱۹۶.
- ↑ خویی، البیان، ۱۴۱۸ق، مخونه۲۸-۲۹.
- ↑ محسنی، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی»، مخ۶۳.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۱ش، .ټوک۱، مخ۲۶۳.
- ↑ مازندرانی، الکافی، الاصول و الروضة، ۱۳۸۲ق.
- ↑ مجلسی اول، روضة المتقین، ۱۴۰۶ق، ټوک۱۳، مخ۱۳۷.
سرچينې
- ابوالفتوح رازي، حسین بن علي، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، څېړنه: ډاکټر یاحقي، محمد جعفر؛ ډاکټر ناصح، محمد مهدي، مشهد، د آستان قدس رضوي د اسلامي څېړنو بنسټ، ۱۴۰۸ق.
- ابن حیون، نعمان بن محمد مغربي، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق او سمون کوونکی: آصف فیضي، قم، مؤسسه آلالبیت(ع)، دوهم چاپ، ۱۳۸۵ق.
- ابنشعبه حراني، حسن بن علي، تحف العقول عن آل الرسول(ع)، محقق او سمون کوونکی: علياکبر غفاري، قم، د اسلامي خپرونو دفتر، دوهم چاپ، ۱۴۰۴ق.
- امام عسکري(ع)، حسن بن علي، التفسیر المنسوب الی الامام العسکري، مدرسه امام مهدي، قم، لومړی چاپ، ۱۴۰۹ق.
- بحراني، سید هاشم، البرهان في تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، لومړی چاپ، ۱۴۱۶ق.
- «بیانات در دیدار شرکتکنندگان در مسابقات بینالمللی قرآن» (د نړیوالو قرآن سیالیو له ګډونوالو سره د لیدنې ویناوې)، د حضرت آیتالله العظمی سیدعلي خامنهای د آثارو د ساتنې او خپرونې رسمي وېبپاڼه، د خپرېدو نېټه: ۳ کب ۱۴۰۲هـ ل، د لېدنې نېټه: ۲۵ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- «بیماریهای اخلاقی و شفابخشی قرآنی» (اخلاقي ناروغۍ او د قرآن له لارې درملنه)، د قائمیه کتابتون وېبپاڼه، د لېدنې نېټه: ۲۴ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- «بیماریهای اخلاقی و درمانهای قرآنی» (اخلاقي ناروغۍ او قرآني درملنې)، د نور ډیجیټلي کتابتون، د لېدنې نېټه: ۲۴ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- د لیکوالانو یوه ډله، مجمومه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان (د دین رول په رواني روغتیا کې: د لومړي کنفرانس د مقالو ټولګه)، تهران، د پوهنتونونو کې د رهبرۍ د استازولۍ بنسټ، لومړی چاپ، ۱۳۸۲هـ ل.
- جوادي آملي، عبدالله، تفسیر تسنیم، سمون او ترتیب: روحالله جمالی رزقي او احمد، قم، د اسراء د خپرونو مرکز، درېیم چاپ، ۱۳۸۱هـ ل.
- جوادي آملي، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم (قرآن در قرآن)، سمون او ترتیب: غلامعلي امین دین، قم، د اسراء د خپرونو مرکز، درېیم چاپ، ۱۳۸۱ه ل.
- «خواص آیات قرآن کریم به همراه ملحقات» (د قرآن کریم د آیتونو ځانګړنې له ضمیمو سره)، د ایران د کتابتونونو د معلوماتو وېبپاڼه، د لېدنې نېټه: ۲۴ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- خويي، سید ابوالقاسم، البیان في تفسیر القرآن، قم، د امام خويي د آثارو د احیا مؤسسه، ۱۴۱۸ق.
- «درمان با قرآن» (درملنه د قرآن له لارې)، د ایران د کتابتونونو د معلوماتو وېبپاڼه، د لېدنې نېټه: ۲۴ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- دیلمي، حسن بن محمد، أعلام الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسه آلالبیت(ع)، لومړی چاپ، ۱۴۰۸ق.
- رضایي اصفهاني، محمدعلي، او د څېړونکو یوه ډله، تفسیر قرآن مهر، قم، د تفسیر او قرآني علومو څېړنې، لومړی چاپ، ۱۳۸۷هـ ل.
- سعدي، محمدجواد، پرسمان قرائت قرآن (د قرآن د قرائت پوښتنې)، قم، د بوستان کتاب مؤسسه، څلورم چاپ، ۱۳۸۶هـ ل.
- سید رضي، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق: صبحي صالح، قم، هجرت خپرندویه، لومړی چاپ، ۱۴۱۴ق.
- شعیري، محمد بن محمد، جامع الأخبار، نجف، مطبعة حیدریه، لومړی چاپ، بېنېټې.
- شیخ صدوق (ابن بابویه)، محمد بن علي، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشریف الرضي، دوهم چاپ، ۱۴۰۶ق.
- شیخ صدوق (ابن بابویه)، محمد بن علي، الخصال، محقق او سمون کوونکی: علياکبر غفاري، قم، د اسلامي خپرونو دفتر، لومړی چاپ، ۱۳۶۲هـ ل.
- شیخ طوسي، محمد بن حسن، التبیان في تفسیر القرآن، له سریزې سره: شیخ آقابزرګ تهراني، څېړنه: احمد قصیرعاملي، بیروت، دار احیاء التراث العربي، بېنېټې.
- شیخ طوسي، محمد بن حسن، الأمالي، قم، دار الثقافة، لومړی چاپ، ۱۴۱۴ق.
- طباطبایي، محمدحسین، المیزان في تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمي للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البیان في تفسیر القرآن، سمون: فضلالله یزدي طباطبایي او هاشم رسولي محلاتي، تهران، ناصرخسرو، درېیم چاپ، ۱۳۷۲هـ ل.
- علایي حسینعلي او رضایي حسنرضا، «درمان اعجازآمیز قرآن» (د قرآن معجزه ناک درملنه)، د قرآن او علم دوه فصلیزه، اووم کال، ۹ ګڼه، قم، منی او ژمی ۱۳۹۰هـ ل.
- علایي حسینعلي او رضایي حسنرضا، «مبانی بهداشت و سلامت در قرآن» (په قرآن کې د روغتیا او سلامتیا بنسټونه)، د قرآن او علم دوه فصلیزه، اووم کال، ۱۲ ګڼه، قم، پسرلی او اوړی ۱۳۹۲هـ ل.
- فخر رازي، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربي، ۱۴۲۰ق.
- فراهیـدي، خلیل بن احمد، کتاب العین، سمون: مهدي مخزومي او ابراهیم سامرایي، قم، نشر هجرت، دوهم چاپ، ۱۴۱۰ق.
- فرقاني، قدرتالله، او حیدري، احمد، آشنایی با تفسیر و روشهای تفسیری (د تفسیر او تفسیري میتودونو پېژندنه)، قم، د اسلامي څېړنو مرکز (سپاه پاسداران)، لومړی چاپ، بېنېټې.
- فیض کاشاني، ملامحسن، تفسیر الصافي، څېړنه: حسین اعلمي، تهران، انتشارات الصدر، دوهم چاپ، ۱۴۱۵ق.
- قطبالدین راوندي، سعید بن هبةالله، الدعوات (سلوة الحزین)، قم، د امام مهدي(عج) د مدرسې خپرونې، لومړی چاپ، ۱۴۰۷ق.
- «شفا و درمان با قرآن» (شفا او درملنه د قرآن له لارې)، د ایران د کتابتونونو د معلوماتو وېبپاڼه، د لېدنې نېټه: ۲۴ لړم ۱۴۰۴هـ ل.
- کلیني، محمد بن یعقوب، الکافي، محققان: علياکبر غفاري او محمد آخوندي، تهران، دار الکتب الإسلامیة، څلورم چاپ، ۱۴۰۷ق.
- مازندراني، محمدصالح، الکافی، الاصول و الروضة، تهران، المکتبة الإسلامیة، لومړی چاپ، ۱۳۸۲ق.
- مجلسي اول، محمدتقي، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محققان: سید حسین موسوي کرماني، عليپناه اشتهاردي، سید فضلالله طباطبایي، قم، د کوشانپور اسلامي کلتوري مؤسسه، دوهم چاپ، ۱۴۰۶ق.
- مجلسي، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، دار احیاء التراث العربي، دوهم چاپ، ۱۴۰۳ق.
- محسني، محمدسالم، «قرآن و شفابخشی بیماریهای روحی و جسمی» (قرآن او د روحي او جسمي ناروغیو درملنه)، د قرآن او طب علمي–څېړنیزه فصلنامه، لسمه دوره، ۱ ګڼه، پسرلی ۱۴۰۴هـ ل.
- محسنزاده، فریده، او حسيني منیرالسادات، «تأثیر قرآن در درمان بیماریها: مروری بر مطالعات» (د ناروغیو په درملنه کې د قرآن اغېز: د څېړنو یوه کتنه)، د اسلام او روغتیا مجله، درېیمه دوره، ۱ ګڼه، پسرلی ۱۳۹۵هـ ل.
- محمدي، محمدعلي، «نگاهی به شفابخشی قرآن کریم» (د قرآن کریم د شفابخښنې یوه کتنه)، د ره توشه علمي–تخصصي فصلنامه، ۹ ګڼه، پسرلی ۱۴۰۱هـ ل.
- مکارم شیرازي، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتاب الإسلامي، لومړی چاپ، ۱۳۷۴هـ ل.
- نصیري، علي، تفسیر موضوعی قرآن کریم، تهران، انتشارات معارف، ۱۳۹۸هـ ل، مخونه ۵۵–۵۷.
- هاشمي رفسنجاني، اکبر، او د قرآن د کلتور او معارف د مرکز څېړونکي، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب، دوهم چاپ، ۱۳۸۳هـ ل.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||