د حضرت فاطمې(س) وصیتونه
د حضرت فاطمې(س) وصیتونه چې په کې امام علي(ع) او نورو ته په خطاب کې په لیکلي او شفاهي ډول ته شاملیږي. په لیکل شویو وصیتونو کې، هغې علي(ع)، حسن(ع) او حسین(ع) د خپلو وصیتونو د اجرا کوونکو او د خپلو مالونو د اداره کوونکو په توګه معرفي کړل، او د پیغمبر(ص) د میرمنو، د ابوذر غفاري د لور، او د اړمنو خلکو یوې ډلې لپاره یې ونډې مشخصې کړې.
د روايي سرچینو کې راغلي دي چې په خپلو شفاهي وصیتونو کې، هغې غوښتنه کړې وه چې د هغې په جنازه کې د خلکو ګډون محدود شي او د هغې د قبر ځای پټ وساتل شي. په ځینو روایتونو کې دا هم ویل شوي چې ځینې خلک باید په جنازه کې له ګډون څخه منع کړی شي. دا راپورونه په شیعه او ځینو سني سرچینو کې نقل شوي دي.
د فاطمې(س) دا وصیت چې هغه دې په شپه کې او پټه کفن او دفن کړي، د خلافت د غصب په وړاندې د هغې یو ډول اعتراض و او د هغو کسانو په وړاندې د مقابلې یوه بڼه ګڼل کیږي چې د شیعه ګانو په وینا یې پر هغې ظلم کړی و.
د حضرت فاطمې د وصیتونو ډولونه
د شیعه او سني سرچینو په اساس، ویل کیږي چې حضرت فاطمې(س) لیکلي یا شفاهي څو وصیتونه درلودل، چې یو وصیت یې د هغې په مالونو کې د تصرف په اړه و، او دوه وصیتونه یې امام علي(ع) او اسماء بنت عمیس ته د خپل جنازې د ښخولو، کفن کولو او جنازې په اړه وو.[۱]
د حضرت فاطمې(س) لیکل شوي وصیتونه د ملکیت او هغې پورې اړوند چارو په هکله وو، چې د روایتونو له مخې، یا یې په خپل لاس لیکلي وو یا د حضرت علي(ع) د هغې په غوښتنه لیکلي وو.[۲]
د کفن او دفن د څرنګوالي په اړه وصیت
د خپل ژوند په وروستیو ورځو کې، حضرت فاطمې(س) دوه وصیتونه درلودل، یو لیکل شوی او بل شفاهي، چې حضرت علي(ع) ته په خطاب کې یې د هغې د کفن کولو، دفن کولو او جنازې د څرنګوالي په اړه کړي دي.[۳] په دې وصیتونو کې، هغې علي(ع) د خدای د بندګانو تر ټولو پوه او پرهیزګار کس په توګه معرفي کړی دی او هغه ته یې ځینې سپارښتنې کړي دي. د شپې له ښخولو او کفن کولو سربیره، له هغه یې غوښتي دي چې د هغې له وفات وروسته د ابو العاص بن ربیع لور امامه سره واده وکړي، ځکه چې هغه به د فاطمې(س) له ماشومانو سره د هم هغې په څیر چلند کوي.[۴]
د شپې ښخول او د ځینو خلکو له جنازې څخه منع کول
د حدیث سرچینو د راپورونو له مخې، فاطمې امام علي(ع) ته هم سپارښتنه ورکړه چې هغه کسان چې پر هغې یې ظلم کړی دی باید د هغې جنازې کې ګډون ونه کړي.[۵] هغې علي(ع) ته قسم ورکړ چې ابوبکر او عمر[۶] او د دوي پیروان دې په هغې باندې د جنازې لمونځ ونه کړي.[۷] یوازې محدود شمیر خلک، په شمول د ام سلمه، ام ایمن، فضه، حسنین، عبدالله بن عباس، سلمان فارسي، عمار بن یاسر، مقداد، ابوذر او حذیفه، باید خبر شي او په مراسمو کې ګډون وکړي.[۸] د فاطمې(س) یو بل وصیت دا و چې هغه دې د شپې ښخه کړي[۹] او د هغې د قبر ځای دې پټ پاتی شي.[۱۰]
هغه دا وصیت هم وکړ چې علي(ع) دې هغې ته غسل ورکړي، کفن دې کړي، او د جنازې لمونځ او دفن دې کړي، او د هغه له مړینې وروسته دې د هغې جنازې سره قرآن کریم تلاوت کوي او دعا کوي ترڅو د هغه روح ته سکون ورسي. په پای کې، هغې علي(ع) په خدای وسپاره او هغه ته یې سپارښتنه وکړه چې اولادونو سره یې ښه چلند وکړي.[۱۱]
ولې فاطمې(س) غوښتل چې هغه د شپې او په پټه ښخه شي؟
د فاطمې(س) دا وصیت چې د شپې دې کفن او دفن شي او قبر یې پټ پاتی شي، د هغو کسانو په وړاندې د هغې اعتراض ګڼل کیږي چې د شیعه ګانو په وینا یې خلافت غصب کړی او پر هغې یې ظلم کړی و. ویل کیږي چې فاطمې(س) د خپل او علي د حقونو د بیرته راګرځولو لپاره د مسلمانانو له مرستې څخه له نا امیدۍ وروسته غوښتنه وکړه چې د هغې قبر پټ وساتل شي او د مسلمانانو خلیفه دې د هغې په جنازه کې ګډون ونه کړي ترڅو دا تاریخي پوښتنه تل پاتې شي.[۱۲] د اهل بیت علیهم السلام روایتونه هم له دوو شیخانو(ابوبکر او عمر) څخه د هغې په نارضایتۍ ټینګار کوي؛ امام علي(ع) هم د هغې د شپې دفن کول په ځینو خلکو باندې د فاطمې د غوسې له سببه ګڼلي دي.[۱۳] ابن ابي الحدید، یو سني عالم، هم دا راپور کړی چې هغې وصیت وکړ چې هغه دې د شپې کفن او دفن شي او د هغې په جنازه کې دې ګډون نه کوي، دا د هغې د ځینو اصحابو په چلند باندې د اعتراض نښه ده..[۱۴] عیسوي لیکوال میشل کَعدي، دا وصیت د فاطمې د اعتراض اخري حد ګڼلی.[۱۵] همدارنګ دا وصیت د هغې د مظلومیت د ثبوت په توګه معرفي شوی دی[۱۶] او د فاطمې په اړه په ماتمونو کې هم د هغې مظلومیت د ماتم، مرثیې او وینا په شکل بیانیږي.
اسماء بنت عمیس ته وصیت
د سرچینو له مخې، فاطمې(س) اسماء بنت عمیس ته د هغې له مړینې وروسته د هغې د جسد په تختې باندې د وړلو او د هغې د څرګندیدلو په اړه خپله اندیښنه څرګنده کړه. نو اسماء چې په حبشه کې یو تابوت لیدلی و چې ټول بدن پټوي[۱۷] هغه یې فاطمې(س) لپاره چمتو کړ. کله چې فاطمې هغه ولید، نو د اسماء لپاره یې دعا وکړه.[۱۸] ځینې عالمان دا تابوت په اسلام کې جوړ شوی لومړی تابوت ګڼي.[۱۹]
دا هم ویل کیږي چې فاطمې(س) وصیت کړی و چې د هغې له مړینې وروسته، یوازې اسماء او علي باید هغې ته غسل ورکړي او نور هیڅوک باید دننه نشي. له همدې امله، کله چې فاطمه(س) شهیده شوه او عایشې غوښتل چې دننه شي، اسماء هغه منع کړه. عایشه ابوبکر ته شکایت وکړ او ویې ویل چې اسماء هغه له ننوتلو څخه منع کړې وه او د فاطمې د جنازې لپاره یې یو تابوت جوړه کړ و. ابوبکر د دروازې مخې ته ودرېد او د عایشه د ننوتلو د مخنیوي او د تابوت د جوړولو له امله یې اسماء ملامته کړه. اسماء ځواب ورکړ چې فاطمې(س) هغې ته امر کړی و چې د هغې له مړینې وروسته چا ته د ننوتلو اجازه ورنکړي او هغې تابوت د فاطمې په امر جوړ کړی و. بیا ابوبکر تسلیم شو او ویې ویل چې هر څه چې وصیت شوي دي باید ترسره شي.[۲۰] په یوه بل روایت کې راغلي چې د پیغمبر(ص) یوه وینځه سلمه د فاطمې(س) د غسل پر مهال له اسماء سره وه او له علي(ع) سره یې مرسته وکړه.[۲۱]
د ملکیت ویش او د شتمنیو وقف
د فاطمې(س) د لیکل شوي وصیت سره سم کوم څه چې د هغې د مالونو په هکله راغلي وو، هغې د پیغمبر(ص) میرمنو او د بنو هاشم د اړو کسانو لپاره هغې یوه برخه ټاکلې وه، او په ترتیب سره یې علي(ع)، حسن(ع)، حسین(ع) او د هغې له زامنو څخه د هغوي مشر زوی د وصیت د ترسره کولو لپاره ټاکلی و.[۲۲] د دې وصیت سره سم، د هغې له باغونو څخه اتیا اوقیه[یادونه ۱] باید د صدقې په توګه ورکړل شي، چې هر کال د رجب په میاشت کې د هغې ګټه، د باغدارۍ د لګښتونو له کمولو وروسته، د پورته ذکر شویو ډلو ترمنځ وویشل شي؛ ۴۵ اوقیه د پیغمبر(ص) میرمنو ته او پاتې نور د اړمنو کسانو ته ورکړی شي.[۲۳]
په وصیت کې د ابوذر غفاري د لور لپاره هم برخه شامله وه او هغې ته ځینې مالونه او د کور سامان یې پریښی دی. سربېره پردې، دا ټاکل شوې وه چې د فاطمې(س) جامې به د هغې له دوو لوڼو څخه یوې ته ورکړل شي.[۲۴] همدارنګ ټاکل شوې وه چې د کومې په حالت کې د کروندو په اړه پریکړه علي(ع) ته سپارل شوی ده. په پای کې، خدای، مقداد، زبیر او علي(ع) د وصیت د شاهدانو په توګه یاد شوي دي، او ویل شوي چې وصیت یې د سلامتۍ په حالت کې لیکلی دی.[۲۵]
حیطان سبعة (اووه باغونه)
حیطان سبعه اووه ځمکې وې چې د مخیریق په نوم د یو یهودي وې، چې هغه پیغمبر(ص) ته وبخښلی[۲۶] او پیغمبر(ص) هم هغه فاطمې ته وقف کړې.[۲۷] د امام باقر(ع) د روایت له مخې، د دې ځمکو عاید به د خیر په کارونو او د اسلام د ملاتړ لپاره مصرف کیده، او د دوي اداره په ترتیب سره علي(ع)، حسن(ع) او حسین(ع) ته وسپارل شوه، او له دوي وروسته به دا د فاطمې(س) له اولادنو څخه مشر زوي ته وسپارل شي.[۲۸]
ام العیال
ام العیال د مکې او مدینې ترمنځ یو کلی و[۲۹] چې یوه چینه یې درلوده چې له شلو زرو څخه زیاتې د خرما ونې به یې اوبه کولې. د دې کلي کلنی ګټه شاوخوا اتیا زره دیناره اټکل شوې ده.[۳۰] ام العیال د فاطمې(س) ملکیت و، او هغې وصیت وکړ چې ګټه یې په صدقې کې ولګول شي.[۳۱]
فوټ نوټ
- ↑ زمانی، «وصایای حضرت فاطمه(س)» مخ۷۰؛ عاشوری لنگرودی، «مروری بر وصیت نامه حضرت فاطمه زهرا (علیها السلام)» مخ۶۸.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۱۰۰، مخ۱۸۴؛ نوری، مستدرک الوسائل،۱۴۰۸ق، ټوک۱۴، مخ۵۴؛ معزی ملایری، جامع الاحادیث الشیعة، ۱۴۱۱ق، ټوک۱۹، مخ۱۰۶.
- ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۴۳، مخ۱۷۸.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ټوک۱، مخ۱۵۱.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ټوک۱، مخ۱۵۱.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۲۹، مخ۱۱۲، ټوک۳۱، مخ۶۱۹؛ عاملی، الصحیح من سیرة الامام علی، ۱۴۳۰ق، ټوک۱۰، مخ۲۹۶.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ټوک۱، مخ۱۵۱.
- ↑ طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، مخ۱۳۳؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۴۳، مخ۲۰۸.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ټوک۱، مخ۱۵۱؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۳۱، مخ۶۱۹.
- ↑ طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، مخ۱۳۳؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۴۳، مخ۲۰۸.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۷۹، مخ۲۷؛ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ټوک۲، مخ۳۱۶.
- ↑ قائمی، در مکتب فاطمه علیها السلام، ۱۳۷۷ش، مخونه۳۱۳-۳۱۴؛ زمانی، «وصایای حضرت فاطمه(س)» مخ۷۲.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۴۳، مخ۲۰۹.
- ↑ ابنابیالحدید، شرح نهجالبلاغه، ۱۳۸۵ق، ټوک۱۶، مخ۲۱۴.
- ↑ «کاتب المسیحی: الزهراء عارضت الظلم وانتفضت لحمایة سیاسة الحق الإلهی»، د الکوثر شبکه ویبپاڼه.
- ↑ «استاد عندلیب همدانی در گفت وگو با شفقنا: دفن مخفیانه و شبانه حضرت زهرا(س) بزرگترین سند «مظلومیت و اعتراض» است»، د شفقنا خبري آژانس.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۴۳، مخ۱۸۹.
- ↑ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۴ق، ټوک۱، مخ۴۶۹؛ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۱۴ق، ټوک۳، مخ۲۲۰.
- ↑ نعمان مغربی، دعائم الاسلام، دار المعارف، ټوک۱، مخ۲۳۳؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۴ق، ټوک۱، مخ۴۶۹.
- ↑ بیهقی، السنن الکبری، دار الفکر، ټوک۴، مخ۳۵؛ دولابی، الذریة الطاهرة النبویة، ۱۴۰۷ق، مخ۱۵۴؛ ابنعبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ټوک۴، مخ۱۸۹۸؛ متقی هندی، کنز العمال، ۱۴۰۹ق، ټوک۱۳، مخ۶۸۷.
- ↑ ابنعبدالبر، الاستیعاب،۱۴۱۲ق، ټوک۴، مخ۱۸۶۲.ابناثیر، اسد الغابة، دار الکتاب العربی، ټوک۵، مخ۴۷۸؛ المزی، تهذیب الکمال، ۱۴۱۳ق، ټوک۳۵، مخ۱۹۷؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۴۲۰ق، ټوک۱۵، مخ۱۹۰.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۱۰۰، مخ۱۸۴.
- ↑ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ټوک۱۴، مخ۵۴؛ معزی ملایری، جامع الاحادیث الشیعة، ۱۴۱۱ق، ټوک۱۹، مخ۱۰۶.
- ↑ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ټوک۱۴، مخ۵۴.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ټوک۱۰۰، مخ۱۸۴؛ نوری، مستدرک الوسائل،۱۴۰۸ق، ټوک۱۴، مخ۵۴؛ معزی ملایری، جامع الاحادیث الشیعة، ۱۴۱۱ق، ټوک۱۹، مخ۱۰۶.
- ↑ ابناسحاق، ترکة النبی، ۱۴۰۴ق، مخ۷۸؛ حموی، معجم البلدان، ۱۳۹۹ق، ټوک۵، مخ۲۴۱؛ عظیمآبادی، عون المعبود، ۱۴۱۵ق، ټوک۸، مخ۱۳۷.
- ↑ حمیری قمی، قرب الاسناد، ۱۴۱۳ق، مخ۳۶۳؛ کلینی، اصول کافی، ۱۳۶۷ش، ټوک۷، مخ۴۷.
- ↑ کلینی، اصول کافی، ۱۳۶۷ش، ټوک۷، مخ۴۸؛ نعمان مغربی، دعائم الاسلام، دار المعارف، ټوک۲، مخ۳۴۴.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۳۹۹ق، ټوک۱، مخ۲۵۴.
- ↑ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ۱۴۰۳ق، مخ۱۴۰.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۳۹۹ق، ټوک۱، مخ۲۵۴؛ ابنجوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ټوک۱، مخ۱۴۵.
سرچينې
- ابن ابيالحدید، عبدالحمید بن هبهالله، شرح نهجالبلاغه، بیروت، دار احیاء التراث العربي، ۱۳۸۵ق.
- ابن اثیر، علي بن محمد، اسد الغابة، بیروت، دار الکتاب العربي، بېنېټې.
- ابن احمد الدولابي، محمد، الذریة الطاهرة النبویة، څېړنه: سعد المبارک الحسن، کوېټ، الدار السلفیة، ۱۴۰۷ق.
- ابن اسحاق، حماد، ترکة النبی، څېړنه: اکرم ضیاء العمري، بېځایه، بېناشره، ۱۴۰۴ق.
- ابن جوزي، عبدالرحمن بن علي، المنتظم في تاریخ الأمم والملوک، څېړنه: محمد عبدالقادر او مصطفی عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۲ق.
- ابن حزم، علي بن احمد، جمهرة أنساب العرب، څېړنه: د علماوو یوه ډله، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۳ق.
- ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب في معرفة الأصحاب، څېړنه: علي محمد، بیروت، دار الجیل، ۱۴۱۲ق.
- المزي، یوسف، تهذیب الکمال في أسماء الرجال، څېړنه: بشار عواد، بیروت، الرسالة، څلورم چاپ، ۱۴۱۳ق.
- بیهقي، احمد بن حسین، السنن الکبری، بېځایه، دار الفکر، بېنېټې.
- حر عاملي، محمد، وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، څېړنه: د آلالبیت مؤسسه، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۱۴ق.
- حموي، یاقوت، معجم البلدان، بیروت، دار احیاء التراث العربي، ۱۳۹۹ق.
- حمیري، عبدالله بن جعفر، قرب الإسناد، څېړنه: د آلالبیت مؤسسه، قم، مؤسسه آلالبیت، ۱۴۱۳ق.
- زماني، رجبعلي، «وصایای حضرت فاطمه(س)» (د حضرت فاطمې(س) وصیتونه)، د فرهنګ کوثر مجله، ۶۹ ګڼه، ۱۳۸۶ه ش.
- شیخ طوسي، محمد، تهذیب الأحکام في شرح المقنعة للشیخ المفید، څېړنه: حسن موسوي، تهران، دارالکتب الإسلامیة، څلورم چاپ، ۱۳۶۴هـ ش.
- صدیقي عظیمآبادي، محمد اشرف، عون المعبود: شرح سنن أبی داوود وهو غایة المقصود فی حل سنن أبی داوود، بیروت، دار الکتب العلمیة، درېیم چاپ، ۱۴۱۵ق.
- صفدي، صلاحالدین، الوافي بالوفیات، څېړنه: احمد ارناووط او ترکي مصطفی، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۲۰ق.
- طبري، محمد، دلائل الإمامة، څېړنه: د اسلامي مطالعاتو څانګه، قم، مؤسسه البعثة، ۱۴۱۳ق.
- عاشوري لنگرودي، حسن، «مروری بر وصیتنامه حضرت فاطمه زهرا(س)» (د حضرت فاطمه زهرا(س) د وصیتنامې یوه کتنه)، د ره توشه فصلنامه، ۱۱ ګڼه، ۱۴۰۱هـ ل.
- فتال نیشابوري، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، د رضي خپرندویه، لومړی چاپ، ۱۳۷۵هـ ش.
- قائمي، علي، در مکتب فاطمه علیها السلام: مجموعهای از مقالات و سخنرانیها (د فاطمې(علیهاالسلام) په مکتب کې: د مقالو او ویناوو ټولګه)، تهران، نشر امیري، ۱۳۷۷هـ ل.
- «کاتب المسیحی: الزهراء عارضت الظلم وانتفضت لحمایة سیاسة الحق الإلهی» (مسیحي لیکوال: زهرا(س) د ظلم پر وړاندې ودرېده او د الهي حق د سیاست د ساتنې لپاره یې پاڅون وکړ)، د الکوثر شبکې وېبپاڼه، د لېدنې نېټه: ۹ لیندی ۱۴۰۴هـ ش.
- کلیني، محمد بن یعقوب، اصول الکافي، تعلیق: علياکبر غفاري، بېځایه، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۶۷هـش.
- متقي هندي، علاءالدین، کنز العمال، سمون: بکري حیاني او صخوة السفا، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۹ق.
- مجلسي، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
- مرتضی عاملي، سید جعفر، الصحیح من سیرة الإمام علي، قم، ولاء المرتضی، ۱۴۳۰ق.
- معزي ملایري، اسماعیل، جامع أحادیث الشیعة في أحکام الشریعة، د آیتالله العظمی بروجردي تر څارنې لاندې، قم، مؤلف، ۱۴۱۲ق.
- نعمان مغربي، دعائم الإسلام، څېړنه: آصف بن علي، قاهره، دار المعارف، ۱۳۸۳ق.
- نوري، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، څېړنه: د آلالبیت مؤسسه، بیروت، مؤسسه آلالبیت، دوهم چاپ، ۱۴۰۸ق.
- «استاد عندلیب همدانی در گفت وگو با شفقنا: دفن مخفیانه و شبانه حضرت زهرا(س) بزرگترین سند «مظلومیت و اعتراض» است» (استاد عندلیب همداني له شفقنا سره په مرکه کې: د حضرت زهرا(س) پټ او د شپې ښخېدل د هغې د مظلومیت او اعتراض تر ټولو لوی سند دی)، د شفقنا خبري اژانس، د خپرېدو نېټه: ۳ لیندی ۱۴۰۴هـ ل، د لېدنې نېټه: ۱۰ لیندی ۱۴۰۴هـ ل.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||