مسوده:د بقره سورې ۲۱۹ آیت
 | |
| د آیت ځانګړتیا | |
|---|---|
| د آیت شمېر | ۲۱۹ |
| جزء | دویم |
| د منځپانګې معلومات | |
| د نازلیدو شأن | د صحابو ډلي د خمر او قمار په اړه د پوښتنې په ځواب کې |
| د نزول ځای | مدینه |
| موضوع | د شراب او قمار حراموالی او د انفاق میزان |
| اړونده آیتونه | د مائده سورې ۹۰ آیت، د مائده سورې ۹۱ آیت او د نساء سورې ۴۳ آیت |
د بقره سورې ۲۱۹ آیت د دوو پوښتنو په ځواب کې نازل شو، یو د شرابو او قمار په اړه او بله د خیرات په اړه. په دې آیت کې، که څه هم د شرابو او قمار لپاره ځینې ګټې یادې شوي دي، خو ګناه یې د ګټو په پرتله ډیره لویه معرفي شوې ده. او څه باید انفاق کړو؟ معیار یې «عفو» بیان شوی په تفسیرونو کې د «عفو» کلمه د اعتدال یا له اړتیاوو څخه د زیاتو ورکولو په معنی راغلې ده.
شیعه فقهاوو د دې آیت په دلیل سره د شرابو او قمار په حراموالي فتوا ورکړې ده، او خمر (شراب) يې ټولو نشه کوونکي مایع ته شامل ګڼلي دي. ځینو مفسرینو په قرآن کریم کې د شرابو حراموالی تدریجي تعبیر کړی دی، او د شرابو د حراموالي سره له تړلي آیتونو څخه یو آیت دا دی. ۲۱۹ آیت د شرابو د زیانونو، د ګټې او زیان ترمنځ د تعارض او د انفاق د حدونو په څیر موضوعاتو په استدلال کې هم کارول شوی دی.
د آیت لنډه پېژندنه او په اسلامي بحثونو کې د هغې اهمیت
د بقره سورې ۲۱۹ آیت د ځینو صحابه د هغو پوښتنو په ځواب کې نازل شو چې د شرابو او قمار او همدارنګه د لګښت د معیار په اړه یې له رسول الله(ص) پوښتلې وې،[۱] پدې آیت کې، د شرابو او قمار زیانونه د هغې د مادي ګټو په پرتله ډیرمهم ګڼل شوي، او ګناه يې له ګټو څخه لویه اعلان شوې ده.[۲] د المیزان د لیکوال، علامه طباطبایي په وینا، په قرآن کریم کې یوازې د شرابو او قمار لپاره د «اثم کبیر» اصطلاح کارول شوې ده.[۳] تفسیر تسنیم کې، جوادي آملي، د روایتونو په دلیل سره، د شرابو څښلو د دنیاوي او اخروي اغیزو او پایلو، په اضطراري حالت کې د شرابو څښلو حکم، او څارویو ته د شرابو د ورکولو د مکروه شونې په اړه بحث کوي.[۴]
د آیت په وروستۍ برخه کې، د لګښت د اندازې په اړه د ځینو اصحابو پوښتنې ته ځواب ویل شوی، او مومنان فکر کولو ته رابلل شوي دي.[۵] د ځینو راپورونو له مخې، د مسلمانانو یوې ډلې په انفاق کې زیاتې کاوه او په خپله به محتاجیدل.[۶] له همدې امله، د دې آیت په نازلیدو سره، دوي په ورکولو کې اعتدال ته بلل شوي.[۷] په تفسیري روایتونو کې، د عفو کلمه له اسراف پرته د اعتدال او د کلني لګښتونو څخه د زیاتي پیسو د ورکولو په معنی تفسیر شوې ده.[۸] البته، ځینو مفسرینو د «عفو» کلمه د نورو په غلطیو باندې د سترګې پټولو په معنی تعبیر کړې او غوره انفاق یې د نورو بخښل ګڼلي دي.[۹]
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ
دوي له تا څخه د شرابو او قمار په اړه پوښتنه کوي. ووایه، په دې کې لویه ګناه او د خلکو لپاره ځینې ګټې دي، مګر ګناه يې له ګټې څخه لویه ده. او له تا څخه پوښتنه کوي چې څه انفاق کړي. ووایه، له [خپلو اړتیاو څخه] زیاتي په دې توګه الله تاسو ته نښې روښانه کوي ترڅو تاسو فکر وکړئ.
بقره سوره، ۲۱۹ آیت
د بقره سورې په ۲۱۹ آیت باندې په مختلفو بحثونو کې استدلال شوی دی. په شمول دی طبابت (د الکولو فزیکي زیانونه)،[۱۰] منطق (د ښه استدلال او بحث طریقه)،[۱۱] اقتصاد (د مادي ګټو او اخروي ګټو تر مینځ تضاد)،[۱۲] اخلاق (د چلند پایلې)[۱۳] او مدني حقونو (د قمار منع کول).[۱۴]
د شرابو (الکولو) په حرمت باندې د آیت دلالت
په الکافی کتاب کې، د ځینو صحابه وو په نقل، د بقره سورې ۲۱۹ آیت د شرابو حراموالیو په اړه د لومړي آیت په توګه معرفي شوی دی. د کلیني له روایت سره سم، امام کاظم(ع) د دې آیت او شرابو پورې اړوند نورو آیتونو په دلیل سره، د هغه وخت د عباسی خلیفه مهدي لپاره د شرابو حرمت بیان کړی دی.[۱۵]
د شیعه فقیهانو څخه فاضل مقداد، د شرابو او هر ډول نشه کوونکي مایعاتو د حرمت لپاره دې آیت سره استدلال کړی، او دا حکم یې اجماعي ګڼلی دی.[۱۶] شیعه مفسرینو په دې آیت کې د «خمر» کلمه د هر ډول نشه کوونکي مایع ته شامله ګڼلې ده، په شمول د انګورو، خرما او کشمشو د شرابو.[۱۷]
د شرابو په منع کولو کې د قرآن تدریجي چلند
د جاهلیت په دوره کې د شرابو او قمار اقتصادي مقام او د هغوی په وړاندې د اسلام مبارزې د دې په اړه دوامداره پوښتنې راپورته کړې وې.[۱۸] د شیعه مفسر علامه طباطبایي په وینا، د بقره سورې ۲۱۹ آیت د شرابو په حرمت دلالت کوي؛ خو بیان یې واضح نه دی. د هغه په وینا، د شرابو څښل حراموالی په تدریجي ډول او په زیاتیدونکي وضاحت سره د قرآن په څو آیتونو کې بیان شوي، په شمول د دې آیت، او همدارنګه د اعراف سورې ۳۳ آیت، د نساء سورې ۴۳ آیت، او د مائده سورې ۹۰ آیت.[۱۹] عبدالله جوادي آملي هم د دې په منع کولو د تاخیر او ځنډ لامل د لومړني اسلامي ټولنې کلتوري شرایط ګڼلي دي.[۲۰]
په مقابل کې، ځینې سني مفسرین، لکه محمد عبده په خپل تفسیر المنار کې، په دې باور دي چې دا آیت د شرابو حراموالي ته اشاره نه کوي؛ ځکه چې «اثم» د زیان په معنی دی، او له همدې امله، هغه څه چې هم ګټه او هم زیان لري په دې مرحله کې نه دي منع شوی، او دا تحریم په راتلونکو آیتونو کې شوی دی.[۲۱] د دې نظر په ځواب کې، جوادي آملي د مائده سورې ۹۰ آیت سره دلیل راوړی دی، چې پکې شراب او قمار مطلق، ناپاک او د شیطان کار معرفي شوی دی.[۲۲] هغه وویلي یې چې په آیت ۲۱۹ کې یې ګټو ته اشاره د خلکو په نظر کې د دې ګټو ته اشاره ده.[۲۳]
قمار او د هغې فقهي حکم
د بقره سورې په ۲۱۹ آیت کې، د مَیسر ټکی د قمار په توګه تفسیر شوی دی.[۲۴] فقهاوو د دې آیت په دلیل سره د قمار د حراموالي په اړه فتواګانې صادرې کړې دي،[۲۵] د جوادي آملي په وینا، په دې آیت او نورو آیتونو کې، قمار د ناپاکۍ، د شیطان د عمل په څیر جملو سره معرفي شوی، چې د یوې لویې ګناه او د فتنې لامل دی.[۲۶] شیعه مفسر عیاشي، دوه نور روایتونه روایت کړي دي چې پکې د بیکګیمون (د بیکګیمون بورډ)، شطرنج او د غوځانو سره لوبې کول د قمار مصداقونه ګڼلي شوي دي.[۲۷]
فوټ نوټ
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ټوک۲، مخ۵۵۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۲، مخ۱۱۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲، مخ۱۹۵.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخونه۹۷-۱۲۴.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر مهر، ټوک۲، مخ۱۸۵.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ټوک۱، مخ۲۵۳.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخونه۹۱-۹۲.
- ↑ عیاشی، تفسیر العیاشی، ټوک۱، مخ۱۰۶؛ طبرسی، مجمع البیان، ټوک۲، مخ۵۵۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۲، مخ۱۲۱.
- ↑ صادق عبدالرضا، علی، کتاب القرآن و الطب الحدیث، مخ۸۶.
- ↑ شریعتی سبزواری، مناظره و تبلیغ، مخ۱۲۹.
- ↑ حردان، الاقتصاد الاسلامی، مخ۴۹ او ۱۲۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲، مخ۱۹۲.
- ↑ طاهری، حقوق مدنی، ټوک۴، مخ۳۸۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ټوک۶، مخ۴۰۶.
- ↑ حلی، کنز العرفان فی فقه القرآن، ټوک۲، مخ۳۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۲، مخ۱۱۸؛ عاملی، تفسیر عاملی، ټوک۱، مخ۴۰۲.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخ۵۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ټوک۲، مخ۱۹۲.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخ۹۲.
- ↑ رضا، تفسیر المنار، ټوک۲، مخ۳۲۲.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخ۶۰.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخ۸۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ټوک۲، مخ۱۱۸.
- ↑ سبحانی، المواهب، مخ۶۶۳؛ مکارم شیرازی، دایره المعارف فقه المقارن، مخ۴۰۹.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ټوک۱۱، مخ۸۷.
- ↑ عیاشی، تفسیر العیاشی، ټوک۱، مخ۱۰۶.
سرچينې
- ضایي اصفهاني، محمد علي، تفسیر قرآن مهر، قم، د قرآن د علومو او تفسیر څېړنې، لومړی چاپ، ۱۳۸۷ل.
- جوادي آملي، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسرا خپرندویه ټولنه، دویم چاپ، ۱۳۸۷ل.
- حردان، طاهر حیدر، الاقتصاد الاسلامي، عمان، دار وائل، ۱۹۹۹م.
- حلي، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان في فقه القرآن، قم، مرتضوي، لومړی چاپ، ۱۴۲۵ق.
- سبحاني، جعفر، المواهب في تحریر احکام المکاسب، قم، د امام صادق (ع) مؤسسه، لومړی چاپ، ۱۴۲۴ق.
- سیوطي، عبدالرحمن بن ابيبکر، الدر المنثور في التفسیر بالمأثور، قم، د حضرت آیت الله العظمی مرعشي نجفي عمومي کتابتون، لومړی چاپ، ۱۴۰۴ق.
- شریعتي سبزواري، محمد باقر، مناظره و تبلیغ: فن مناظره، مجادله، مغالطه و خطابه، قم، د حضرت مهدي موعود (عج) کلتوري بنسټ، ۱۳۸۹ل.
- صادق عبدالرضا، علي، کتاب القرآن و الطب الحدیث، بیروت، دار المؤرخ العربي، ۱۴۱۱ق.
- طاهري، حبیبالله، حقوق مدني، قم، د اسلامي خپرونو دفتر، دویم چاپ، ۱۳۷۶ل.
- طباطبایي، سید محمد حسین، المیزان في تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، دویم چاپ، ۱۳۹۰ق.
- طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البیان في تفسیر القرآن، سمون: فضلالله یزدي طباطبایي، هاشم رسولي، تهران، ناصر خسرو، درېیم چاپ، ۱۳۷۲ل.
- عاملي، ابراهیم، تفسیر عاملي، سموونکی: علياکبر غفاري، تهران، صدوق کتاب پلورنځی، لومړی چاپ، ۱۳۶۰ل، ټوک، مخ.
- عیاشي، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشي، سموونکی: سید هاشم رسولي محلاتي، تهران، مکتبة العلمیة الاسلامیة، لومړی چاپ، ۱۳۸۰ق.
- کلیني، محمد بن یعقوب، الکافي، سمون: علي اکبر غفاري او محمد آخوندي، تهران، دار الکتب الإسلامیة، څلورم چاپ، ۱۴۰۷ق.
- محمد رشید، رضا، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، لبنان، دار المعرفه، لومړی چاپ، ۱۴۱۴ق.
- مکارم شیرازي، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، لسم چاپ، ۱۳۷۱ل.
- مکارم شیرازي، ناصر، دایرة المعارف فقه المقارن، قم، سموونکي: د حوزې یو شمېر استادان او څېړونکي، د امام علي بن ابيطالب (ع) د مدرسې خپرندویه ټولنه، لومړی چاپ، ۱۴۲۷ق.
| ||||||||||||||||||||||