د اعتداء آیت
 | |
| د آیت ځانګړتیا | |
|---|---|
| د آیت نوم | د اعتداء آیت |
| په سورت کې موقعیت | بقره |
| د آیت شمېر | ۱۹۴ |
| جزء | ۲ |
| د منځپانګې معلومات | |
| د نازلیدو شأن | لری |
| موضوع | فقهي - اخلاقي |
| په اړه | په حرامو میاشتو کې د یرغلګر دښمن پر وړاندې د ځواب مشروعیت |
د اِعْتِداء (تیري) آیت د بقره سوره یو سل څلور نویم آیت دی، چې په حرامو میاشتو کې تیري کوونکي سره[۱] د مقابلې د جواز په اړه بحث کوي.[۲] د دې آیت مفادو سره سم، که څه هم په حرامو میاشتو کې جګړه منع ده،[۳] خو تیري کوونکي سره په کې د هم هغه په څېر مقابله کول جائز دي، حتی په حرامو میاشتو کې.[۴] د اِعتداء آیت د فقهې په مختلفو بابونو کې نقل شوی دی، په شمول د حج، جهاد، قصاص، غصب، او پلورل او پیرودل.[۵] او فقهاوو له دې آیته د اعتداء فقهي قاعده اخیستې ده.[۶]
الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
دا حرامه میاشت د هغې حرامې میاشتې په مقابله کې ده، او د سپکاوي لپاره یې شته. نو څوک چې پر ستاسو تیری او تعدي وکړي، د هغه په وړاندې هم هغه ډول تیری وکړئ لکه څنګه چې هغه ستاسو په وړاندې کړی، او له الله څخه وویریږئ او پوه شئ چې الله د نیکو خلکو سره دی.
بقره سوره، ۱۹۴ آیت
د دې آیت په شان نزول کې ویل شوي چې د هجرت په شپږم کال کې، کله چې د حدیبیې تړون لاسلیک شو، پیغمبر(ص) او د هغه ملګري د حج په مراسمو کې د ګډون لپاره حدیبیې سیمې ته ورسیدل. مشرکینو په مسلمانانو په تیږو او غشو سره ګوزارونه وکړل او مکې ته د ننوتلو مخه یې ونیوله. د مشرکینو د دې چلند او د ذوالقعدې د میاشتې د حرمت د نه مراعاتولو په بدل کې، دا آیت نازل شو.[۷]
د علامه طباطبایي په وینا، په حرامه میاشت کې د قصاص جواز د ټولو هغو شیانو په اړه د قصاص د جواز د عمومي قانون یو مصداق دی چې سرغړونه تري حرام ده او درناوی یې واجب دی، او دې قانون ته مقابله به مثل ویل کیږي.[۸] (یعنی چې څنګه درسره کوي هماغه شان ورسره کوه)
د ناصر مکارم شیرازي په وینا، د دې آیت پر بنسټ، که څوک په ناحقه د بل چا حریم ته تجاوز وکړي، بل کس هم کولی شي د خپل حق د دفاع یا ترلاسه کولو لپاره په ورته ډول مقابله وکړي، او پدې مفهوم کې مالي او غیر مالي حقونه دواړه شامل دي.[۱۰]
فوټ نوټ
- ↑ مختار عمر، معجم اللغة العربیة المعاصرة، ۱۴۲۹ق، ټوک۲، مخ۱۴۷۲.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، الاعلمی، ټوک۲، مخ۶۳.
- ↑ مشکینی، تفسیر روان، ۱۳۹۲ش، ټوک۱، مخ۲۳۰
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۳ش، ټوک۲۱، مخ۳۲؛ مشکینی، تفسیر روان، ۱۳۹۲ش، ټوک۱، مخ۲۰۶؛ برجی، ترور و دفاع مشروع، ۱۳۸۶ش، مخ۵۲.
- ↑ حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۳۷۴ش، ټوک۸، مخ۴۴۱؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ټوک۲۱، مخ۳۲؛ طوسی، الخلاف، نشر اسلامی، ټوک۵، مخ۱۹۳؛ طوسی، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ټوک۳، مخ۶۰.
- ↑ کاشف الغطاء، أنوار الفقاهة (کتاب المکاسب)، ۱۴۲۲ق، ټوک۱، مخ۱۲۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، الاعلمی، ټوک۲، مخ۶۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، منشورات اسماعیلیان، ټوک۲، مخ۶۳.
- ↑ «بیانات آیتالله خامنهای در دیدار مردم آذربایجان شرقی»]، د حضرت آیتالله العظمی خامنهای د آثارو د ساتنې او خپرولو د دفتر وېبپاڼه.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲، مخ۳۳.
سرچينې
- «بیانات آیتالله خامنهای در دیدار مردم آذربایجان شرقی» (د آیتالله خامنهای وینا د ختیځ آذربایجان د خلکو سره په لیدنه کې)، د حضرت آیتالله العظمی خامنهای د آثارو د ساتنې او خپرولو د دفتر وېبپاڼه، د خپرېدو نېټه: ۲۸ سلواغه ۱۴۰۴ل، د کتنې نېټه: ۸ وری ۱۴۰۵ل.
- برجي، یعقوبعلي، ترور و دفاع مشروع، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۶ل.
- حلي، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، قم، د آلالبیت مؤسسه، ۱۳۷۴ل.
- شیخ طوسي، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، څېړنه، تعلیق او راټولونه: حسن خرسان، علي آخوندي، محمد آخوندي، تهران، دارالکتب العلمیة، څلورم چاپ، ۱۳۶۵ل.
- طباطبایي، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، بیروت، الاعلمي، بېنېټې.
- طوسي، محمد بن حسن، الخلاف، قم، نشر اسلامي، بېنېټې.
- طوسي، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، تهران، المرتضویة کتابتون د جعفري آثارو د بیا ژوندي کولو لپاره، ۱۳۸۷ق.
- کاشفالغطاء، حسن، أنوار الفقاهة (کتاب المکاسب)، نجف، کاشفالغطاء العامه، ۱۴۲۲ق.
- مختار عمر، احمد، معجم اللغة العربیة المعاصرة، بېځایه، عالم الکتاب، ۱۴۲۹ق.
- مشکیني، علي، تفسیر روان، قم، دارالحدیث، ۱۳۹۲ل.
- نجفي، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، سمونه: عباس قوچاني او علي آخوندي، بیروت، دار احیاء التراث العربي، ۱۹۸۱م.
| ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||