مسوده:لقمان سوره

لقمان سوره

روم سوره روم لقمان سجده سوره سجده
شمیره	۳۱
جزء	۲۱
آیت	۳۴
مکي/مدني	مکي
نزول	۵۷
کلمه	۵۵۰
حرف	۲۱۷۱

لقمان سوره د قرآن کریم یو دېرشم سورت دی او له مکي سورتونو دی، چې په ۲۱ سپارې کې راغلی دی. دې سورت ته ځکه لقمان نوم ورکړی شوی دی چې د لقمان ذکر او خپل زوی ته د هغه د نصیحت ذکر په کې راغلی دی. لقمان سوره، پداسې حال کې چې حضرت لقمان ته حکمت د الله له خوا ډالی شوی ګڼي، د هغه حکمت او اخلاقي خبرې بیانوي او ځینې موضوعات بیانوي لکه توحید، د صالحانو حالت، د بدکارانو او متکبرانو ځانګړتیاوې، تقوا ته بلنه او د قیامت د ورځې حالات بیانوي. ۱۹ آیت کې د حضرت لقمان خپل زوی ته نصیحتونه او ۲۲ آیت یې د عروة الوثقی په نوم د دې سورت له مشهورو آیتونو څخه دی. فقهاوو د دې سورت د شپږم آیت لاندې د لهو الحدیث او غِنا په اړه بحث کړی دی.

د دې سورت د تلاوت په فضیلت دا ویل شوي چې هرڅوک لقمان سوره تلاوت کړي نو د قیامت په ورځ به حضرت لقمان د هغه ملګری وي او هغه ته به د هغه چا په پرتله لس چنده اجر ورکړل شي چې ښه کار کوي او له بدۍ څخه ډډه کوي.

پیژندګولي

نومول

د لقمان سوره نوم د هغې له دولسم آیت څخه اخیستل شوی دی. د لقمان نوم په دې سوره کې دوه ځله کارول شوی، په ۱۲ او ۱۳ آیتونو کې، او په بل یو سوره کې هم نه دی راغلی. دا سوره له دې سببه لقمان نومیږي چې په دې کې حضرت لقمان خپل زوی ته کوي. (له ۱۳ څخه تر ۱۹ آیتونه).

د نازلیدو ترتیب او ځای

لقمان سوره له مکي سورتونو څخه ده او د نزول د ترتیب له مخې په پیغمبر(ص) باندې نازل شوی پنځوسم سورت دی. دا سورت د مصحف په اوسني ترتیب کې یو دېرشم سورت دی او د قرآن کریم په ۲۱ سيپارې کې راغلی دی.

د آیتونو شمېر او نورې ځانګړتیاوې

لقمان سوره ۳۴ آیتونه لري، ۵۵۰ کلمې او ۲۱۷۱ حرفونه لري، او اوولسم سورت دی چې مقطعه حروف سره پیلیږي او د «لامات» سورو څخه شپږمه سورت دی، چې رمزي او مقطعه حرفونو «الم» سره پیلیږي. لقمان سوره له مثاني سورتونو دی، او له یو حزبه کم دی. ځینې په دې باور دي چې د دې سورت ۲۷ او ۲۸ آیتونه په مدینه کې نازل شوي دي.

ځینې مفسرین په دې باور دي چې خدای د روم سوره هغو آیتونو سره پای ته ورساوه چې د حضرت محمد(ص) نبوت په ګوته کوي او د هغه مطلب په دوام کې یې د قرآن په اړه خبرو سره لقمان سوره پیل کړ.

منځپانګه

لقمان سوره عمومي محتوا، لکه د ډیرو مکي سورتونو، د الهي توحید د سوري لاندې حکمت او اخلاق ته بلنه، په معاد باندې ایمان، او د دیني شریعت په عامو قوانیونو باندې عمل ته بلنه ورکوي.

د دې سورت فرعي موضوعات دا دي:

• د انسانیت په لارښوونه کې د قرآن کریم د عظمت او اهمیت څرګندونه؛
• د انسانانو په صالحانو او متکبرانو ویش او د هغوی د برخلیک بیان؛
• د خدای د مخلوقاتو په اړه وینا؛
• د لقمان خپل زوي ته نصیحتونه او د توحید او له خدای سره د شریک نه جوړل، د والدینو درناوی او اطاعت کول، د لمانځه قائمول، د نیکۍ امر کول او له بدۍ څخه منع کول، صبر، عاجزۍ، د تکبر نه کول، او نرمۍ او ارامښت سره خبرې کول، هغه نصیحتونه دي چې په دې سورت کې بیان شوي دي.
• په مبدأ او معاد باندې د ایمان دلیلونه؛
• د خدای د ځانګړي پوهې تشریح، لکه د مرګ وخت او د قیامت راتلل.

د لقمان سورې منځپانګه
په ژوند کې، یوازې د یو خدای امرونه تعقیب کړئ پنځمه وینا؛ آیتونه ۳۳-۳۴ د خدای عبادت او تقوا ته بلنه څلورمه وینا؛ آیتونه ۲۵-۳۲ د خدای د یووالی دلیلونه درېیمه وینا؛ آیتونه ۲۰-۲۴ د خدای امر ته د تسلیمیدو اهمیت دویمه وینا؛ آیتونه ۱۲-۱۹ د حکمت لرونکي لقمان د خپل زوی ته توحیدي نصیحتونه لومړۍ وینا؛ آیتونه ۱-۱۱ د یو خدای امر تعقیبول، د نجات لامل دی لومړی مطلب؛ آیت ۳۳ په آخرت کې د انسان په نیکمرغۍ کې د خدای د بندګۍ اغیز لومړی دلیل؛ آیت ۲۵ په توحید باندی د انسان فطري اعتقاد لومړی مطلب؛ آیت ۲۰ ټول نعمتونه د خدای له خوا دي لومړۍ سپارښتنه؛ آیتونه ۱۲-۱۵ له الله سره شریک جوړول تر ټولو لوی ظلم دی لومړی مطلب؛ آیتونه ۱-۵ د قرآن کریم په پیروۍ سره د صالحانو نجات دویم مطلب؛ آیت ۳۴ د انسانانو د اعمالو په اړه د خدای پوهه دویم دلیل؛ آیتونه ۲۶-۲۷ د کایناتو په اړه د خدای ریښتینی مالکیت دویم مطلب؛ آیت ۲۱ د خدای له امرونو څخه د مخ اړولو له سببه د مشرکینو بدبختي دویمه سپارښتنه؛ آیت ۱۶ د عملونو دقیقې محاسبې ته پاملرنه دویم مطلب؛ آیتونه ۶-۷ د خدای له آیتونو څخه د مخ اړولو له امله د کافرانو بدبختي درېیم دلیل؛ آیت ۲۸ د انسان په پیدایښت باندې د خدای پوهه او قدرت درېیم مطلب؛ آیتونه ۲۲-۲۴ خدای ته تسلیمیدل د نجات لامل درېیمه سپارښتنه؛ آیت ۱۷ لمانځه ته پاملرنه او امر بالمعروف کول درېیم مطلب؛ آیتونه ۸-۹ ابدي جنت، د مومنانو اجر څلوم دلیل؛ آیتونه ۲۹-۳۱ د خدای لخوا د نړۍ اداره کول څلورمه سپارښتنه؛ آیت ۱۸ د خلکو په وړاندې له تکبر څخه ډډه کول څلورم مطلب؛ آیتونه ۱۰-۱۱ خلقت او تدبیر د یو خدای له خوا پنځم دلیل؛ آیت ۳۲ د مصیبت په وخت کې له خدایه د انسان غوښتنه پنځمه سپارښتنه؛ آیت ۱۹ په ژوند کې د اعتدال غوښتنه

د ځینو آیتونو شان نزول

لقمان سوره ۶، ۲۷ او ۳۴ آیتونه شان نزول لري چې لاندې به یې یادونه وشي.

د بې ګټې خبرو اخیستونکی

د دې سورت د شپږم آیت په اړه، «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یشْتَری لَهْوَ الْحَدیثِ لِیضِلَّ عَنْ سَبیل الله بِغَیرِ عِلْمٍ وَ یتَّخِذَها هُزُواً أُولئِک لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ؛ او په خلکو کې ځینې کسان داسې هم شته چې بې ګټې خبرې اخلي، ترڅو په نادانۍ سره خلک د الله له لارې څخه ګمراه کړي او قرآن په مسخره نیسي. د دوی لپاره سپکوونکی عذاب دی» د دې لپاره دوه شان نزول بیان شوي دي:

• ځینې ویلي دي چې دا آیت د نضر بن حارث په اړه نازل شوی دی. هغه به د سوداګرۍ لپاره ایران ته تله او د هغوي کیسې به یې زده کولې او قریشو ته به یې بیانولې، ویل به یې: «محمد د عاد او ثمود کیسې بیانوي، او زه د رستم، اسفندیار او کسری (د فارس د عجمو پاچاهانو) کیسې بیانوم.» له همدې امله، قریشو د قرآن اوریدل بند کړل او د هغه د خبرو اوریدلو ته یې مخه کړه..
• ځینو هم دا آیت د قریشو د یو سړي په اړه ګڼلی دی چې یوه سندرغاړې وینځه یې اخیستې وه، او خلک به د هغې غږ اوریدلو ته تلل او د پیغمبر(ص) خبرې به یې نه اوریدې؛ یا د هغو خلکو په اړه نازل شوي دي چې سندرغاړې وینځې او غلامان به یې اخیستل.

د خدای بې پایانه پوهه

لقمان سوره ۲۷ آیت: «و لَوْ أَنَّ ما فِی الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ یمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ کلِماتُ اللهِ إِنَّ الله عَزیزٌ حَکیمٌ؛ او که په ځمکه کې هره ونه (د نړۍ د لیکوالانو په لاس کې) قلمونه وای او د سمندر اوبه او اوه نور سمندرونه رنګ وای، بیا به هم د خدای کلمې لیکل (کوم چې د تخلیق کتاب لامحدود مخلوقات دي) نیمګړي پاتې شي، ځکه چې خدای لامحدود ځواک او لامحدود حکمت لري» د مدینې د یهودي عالمانو او د پیغمبر(ص) ترمنځ د اسرا سوره د ۸۵ آیت په اړه د خبرو اترو په اړه، «ما أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا؛ تاسو ته چې کوم علم درکړی شوی دی هغه ډېر لږ دی» نازل شو. علامه طباطبايي د اوو شمېره د کثرت نښه ګڼي او د کلمې معنی لفظي ګڼي، چې دا په ګوته کوي چې دوي هماغه موجودات دي چې خدای پیدا کړي دي. یعنی که د ټولو ونو څخه جوړ شوي قلمونو او د ټولو سمندرونو څخه ترلاسه شوي رنګ سره د خدای د مخلوقاتو نومونه ولیکل شي ولیکل شي، د سمندرونو رنګ به ختم شي، خو د خدای د مخلوقاتو د نومونو لیکل به نیمګړي پاتې شي. یهودي مشرانو د اسراء سوره د ۸۵ آیت د معنی په اړه پوښتنه کړې وه چې ایا د دې مطلب موږ یهودیان یو یا مسلمانان چې ستاسو قوم دی؟ پیغمبر ځواب ورکړ: مطلب یې ټول دي. یهودیانو وویل: تا پخپله وویل چې خدای په موږ باندې تورات نازل کړی، او په هغه کې د هرڅه پوهه ده. پیغمبر(ص) وفرمایل: کوم علم چې په تورات کې دی دا د خدای د پوهې په پرتله هیڅ هم نه دی. وروسته له هغه چې یهودیانو ټینګار وکړ چې څنګه دومره ډیر خیر د دومره لږ پوهې سره یوځای کیدی شي؟ دا آیت د هغوي په ځواب کې نازل شو.

د غیبو علم یوازی خدای پاک په اختیار کې

د دې سورت د ۳۴ آیت د شان نزول په اړه: «إِنَّ الله عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ ینَزِّلُ الْغَیثَ وَ یعْلَمُ ما فِی الْأَرْحامِ وَ ما تَدْری نَفْسٌ ما ذا تَکسِبُ غَداً وَ ما تَدْری نَفْسٌ بِأَی أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ الله عَلیمٌ خَبیرٌ؛ "په حقیقت کې، الله تعالی د قیامت علم لري. او هغه دی چې باران وروي او په هغه څه پوهیږي چې په نسونو(خیټو) کې دي. او هیڅوک نه پوهیږي چې سبا به څه ګټي، او هیچا ته پته نشته چې په کومه ځمکه کې به مري. په حقیقت کې، الله تعالی ډېر پوه او ډېر خبر دی؛ ویل کیږي چې د «بنی مازن» قبیلې څخه یو کس «وارث» نومیده چې رسول الله(ص) ته راغی او ویې ویل: "ای محمده! قیامت به کله راځي؟ زموږ ښارونه په وچکالۍ کې دي، کله به نعمتونه ډېریږي؟ همدارنګه، کله چې زه راتلم، زما ښځه امیندواره وه؛ هغه به کله زیږون وکړي؟ زه پوهیږم چې ما نن څه کړي دي، سبا به څه وکړم؟ زه پوهیږم چې چیرته زیږیدلی یم؛ راته ووایه چې زه به په کومه ځمکه مړ کیږم؟!" په دې وخت کې، پورته آیت نازل شو، ویې فرمایل: د دې ټولو چارو پوهه له خدای سره ده.

مشهور آیتونه

د خدای او مور پلار د شکرګزارۍ آیت

﴿وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ ﴾ [لقمان:۱۴] او موږ انسان ته د هغه د مور او پلار په اړه سپارښتنه کړې ده؛ مور یې هغه په کمزورۍ باندې کمزورۍ (په خیټه) وګرځوه (د امیندوارۍ په جریان کې هغې هره ورځ نوي دردونه او تکلیفونه زغمل)، او د هغه د شیدو ورکولو موده په دوو کلونو کې پای ته رسیږي؛(هو، موږ هغه ته سپارښتنه کړې ده) چې زما او د خپل مور پلار شکرګزار اوسي، ځکه چې (ستاسو د ټولو) بیرته راتګ زما لوري ته دی!

په آیت کې د خدای سپارښتنه دا ده چې د خدای او د خپل مور پلار شکرګزار اوسئ. د آیت وروستۍ برخه (إِلَيَّ الْمَصِيرُ) هم یو خبرداری، پاملرنه، ګواښ او ټینګار دی چې شکرګزاري باید وشي. د خدای شکرګزاري هماغه د خدای ستاینه او اطاعت دی، او د والدینو شکرګزاري هم نیکي او خپلوي پالل دي. د خدای شکرګزاري د خدای د نعمتونو له امله ده، او د والدینو شکرګزاري هم د هغوي د نعمتونو (مهرباني او مینې) له امله ده.

د صبر او عزم د اړیکې آیت

﴿يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ﴾ [لقمان:۱۷] ای زما زوکیه، لمونځ قائم کړه او د نیکۍ امر وکړه او له بدۍ څخه منع کړه، او په هغه څه صبر وکړه چې تاته پیښیږي. په حقیقت کې، دا ستا په کارونو (او اراده) کې د عزم (نښه ده). عزم د زړه د ارادې په توګه تعریف شوی چې د رای بدلون په کې نه راځي. او د صبر (چې د یو څه کولو یا پریښودلو کې مخنیوی دی) او عزم ترمنځ اړیکه دا ده چې تر هغه چې د زړه پریکړه بدله نه شي، یو سړی باید د هغې په ترسره کولو کې صبر وکړي، او صبر پخپله د روح ځواک او زړورتیا منعکس کوي. د تفسیر نور ښاغلی قرائتي دا څرګندوي چې د نیکو کارونو د امر کول د لمانځه سره یوځای کول (که څه هم په قرآن کریم کې ۲۸ ځله زکات د لمانځه سره یوځای یاد شوی دی) کیدی شي ځکه وي چې دا ماشومانو ته خطاب شوی، او ماشومان معمولا دومره شتمني نلري چې زکات ورکړي.

د اعتدال آیت

﴿وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ؛ او په خپل تګ کې اعتدال ولره او خپل غږ ټیټ کړه، ځکه چې تر ټولو بد غږ د خرو غږ دی.) [لقمان: ۱۹] د «قصد» کلمه په هرڅه کې د اعتدال په معنی او د «غض» کلمه په کتلو او غږ کولو کې د کمي په معنی ګڼلې شوې ده. له همدې امله، د آیت لومړۍ دوه برخې په تګ کې اعتدال او د غږ د ټیټولو په معنی ژباړل شوي دي.

ډیرو مفسرینو پدې آیت کې په تګ کې د اعتدال خیال ساتل یوازې یوه بیلګه ګڼلې ده؛ که نه نو، اعتدال یو عمومي امر ګڼي چې باید په ټولو چارو کې په پام کې ونیول شي.

په دې آیت کې، «تر ټولو ناخوښ غږ د خرو غږ دی» عبارت د غږ نه پورته کولو دلیل دی، او داسې ښکاري چې معنی یې داسې وي: خپل غږ مه پورته کوئ، ځکه چې غږ پورته کول د یو انسان لپاره د عظمت او ځواک نښه نه ده. لکه څنګه چې موږ ګورو، د خره غږ تر ټولو غږونو څخه لوړ دی، مګر دا لوړوالی نه د کمال نښه ده او نه د عظمت نښه، بلکه د غږ د بدوالي نښه ده، او تر دې چې د خره غږ لوړوالی د هغه د غږ بدوالي سره مل دی. د یادونې وړ ده چې په قرآن کې د داسې ځانګړتیاوو یادونه یوازې د تشبیه لپا دي او هرچا دا منلي دي، او دا د دغه څارویو سپکاوی نه دی ځکه چې دغه څاروي هیڅ پوهه نه لري. د مجمع البیان تفسیر، د یوه روایت په حوالې سره، د دې آیت معنی د جاهلانو د غږونو بدي د خرو په څیر ګڼي. په یوه روایت کې، امام صادق(ع) په لوړ او بد غږ سره پرنجی هم د دې آیت د مصداق په توګه ګڼلی دی.

د عروة الوثقی آیت(22)

اصلي مقاله: د عروة الوثقی آیت

«وَمَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَإِلَى اللَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ؛ او څوک چې خپل مخ الله ته تسلیم کړي او نیک عمله وي، نو هغه ترټولو باوري رسۍ ته لاس اچولی دی، او (پوه شئ) د ټولو چارو پایله الله ته ده.» [لقمان:۲۲] مفسرینو په دې آیت کې د «عروة الوثقی» د معنی په اړه مختلف نظرونه ورکړي دي؛ ځینې یې په دې باور دي چې ایمان او صالح عملونه ترټولو قوي وسیله ده چې د انسان د ژغورنی سبب کیږي. په تفسیر قمي کې، د یو روایت په حواله، د عروة الوثقی معنی ولایت ګڼلې او په تفسیر البرهان کې، د پیغمبر اکرم(ص) او معصومینو(ع) د روایتونو په حواله، عروة الوثقي د امام علی(ع) او امامانو(ع) ولایت او د هغوي مودت او مینه ګڼلې. په تفسیر الکاشف کې، د عروة الوثقی معنی د واجبو دندو ترسره کول، د حرامو شیانو پریښودل او نورو سره نیکي کولو په توګه بیان شوې ده.

د خدای د خاصو علمونو آیت

«إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ؛ د قیامت د وخت علم الله سره خاص دی، او هغه دی چې باران نازلوي، او په هغه څه پوهیږي چې په (د میندو) په رحمونو کې دي. او هیڅوک نه پوهیږي چې سبا به څه لاسته راوړي، او هیڅوک نه پوهیږي چې په کومه ځمکه کې به مړ شي. خدای په هرڅه ښه پوه او ښه خبر دی»[لقمان: ۳۴] د آیت له مخې، د قیامت د ورځې علم یوازې خدای سره خاص دی، خو د باران د وخت او د هغه څه پوهه چې د میندو په رحمونو کې دي، که څه هم دا خدای سره خاص شوی دی ، خو هر هغه چا ته چې ویېغواړي تعلیم ورکوي {‌{یاد|إِنَّمَا عِلْمُ الْغَيْبِ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ مَا عَدَّدَهُ اللهُ سُبْحَانَهُ بِقَوْلِهِ ( إِنَّ اللهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ) الْآيَةَ فَيَعْلَمُ سُبْحَانَهُ مَا فِي الْأَرْحَامِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ قَبِيحٍ أَوْ جَمِيلٍ وَ سَخِيٍّ أَوْ بَخِيلٍ وَ شَقِيٍّ أَوْ سَعِيدٍ وَ مَنْ يَكُونُ فِي النَّارِ حَطَباً أَوْ فِي الْجِنَانِ لِلنَّبِيِّينَ مُرَافِقاً فَهَذَا عِلْمُ الْغَيْبِ الَّذِي لَا يَعْلَمُهُ أَحَدٌ إِلَّا اللهُ وَ مَا سِوَى ذَلِكَ فَعِلْمٌ عَلَّمَهُ اللهُ نَبِيَّهُ ((صلى ‌الله ‌عليه‌ وآله)) فَعَلَّمَنِيهِ وَ دَعَا لِي بِأَنْ يَعِيَهُ صَدْرِي وَ تَضْطَمَّ عَلَيْهِ جَوَانِحِي ژباړه: د غیب علم یوازې د قیامت پر وخت پوهېدلو او هغو څیزونو پورې ځانګړی دی چې پاک خدای (سبحان) د لقمان سورت په ۳۴م آیت کې پخپله وینا کې شمېرلي دي… خو له دې پرته نور هغه علم دی چې خدای خپل پیغمبر (صلی الله علیه و آله) ته ورزده کړ او هغه هم ما ته رازده کړ او دعا یې وکړه چې زما سینه یې وساتي او زما اړخونه پرې احاطه ولري (یعنې هغه حفظ او خوندي کړم). فیض الاسلام اصفهاني، علي نقي،نهج البلاغه، ټوک۲، مخ۳۹۸.}}. دوه نورې مسلې هم د انسان له مجهولاتو څخه دي: یو له دې څخه بې خبره دی چې سبا به ورسره څه کیږي، او بل له دې څخه بې خبره دی چې په کومه ځمکه کې به مړ شي، او دا دوه ناپوهۍ د ژوند د ټولو پیښو په اړه د ناپوهۍ لامل دي. دا آیت په حقیقت کې انسان ته خبرداری دی چې د دې ټولې ناپوهۍ سره د خدای په وړاندې بغاوت ونه کړي او ځان په هلاکت کې ونه غورځوي.

د احکامو آیتونه

فقهاو او مفسرینو د لقمان سوره شپږم آیت د سندرې ویلو د حرمت لپاره کارولی دی.

«وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْتَرِ‌ي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّـهِ بِغَيْرِ‌ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا ۚ أُولَـٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ﴿٦﴾»

(او په خلکو کې ځینې داسې کسان دي چې د بې معنی خبرو اخستونکي دي ترڅو[خلک] بې [له کوم] علمه د الله له لارې څخه وګرځوي او [د الله په لارې] پسې ټوقې وکړي؛ د هغوي لپاره سپکوونکی عذاب دی.)

مقدس اردبیلي په زبدة البیان فی احکام القرآن کې د دې آیت لاندې، لهو د هر هغه باطل په توګه بیانوي چې یو څوک د نیکۍ او انساني اهدافو څخه لرې کوي، او مصداقونه یې بیانوي چې پکې شامل دي: خرافات، غنا (ګانې بجانې) او بې بنسټه کیسې، او باور لري چې دا ډول لهویات حرام دي. طبرسي په مجمع البیان کې د ډیرو مفسرینو په حواله، په دې آیت کې لهو الحدیث معنی غنا او سندرې ویلو په توګه تفسیر کړي دي؛ مګر محمد جواد مغنیه په تفسیر الکاشف کې د امام صادق(ع) د روایت په نقلولو سره لهو په حقو پسې هر ډول ټوقې کول او پيغور ورکول ګڼلي دي. فقهاوو هم د دې آیت لاندې د لهو الحدیث د مصداقونو په اړه مفصل بحثونه کړي دي، چې یو په کې غنا ده.

فضیلتونه او ځانګړتیاوې

اصلي مقاله: د سورتونو فضائل

د دې سورت د تلاوت په فضیلت کې ویل شوي چې هر څوک چې لقمان سوره تلاوت کړي؛ د قیامت په ورځ به لقمان د هغه ملګری وي او هغه ته به د هغه چا لس چنده اجر به ورکړل شي چې ښه یې کړي او له بدۍ څخه یې ډډه کړې وي. همدارنګ روایت شوی چې څوک چې هره شپه لقمان سوره تلاوت کړي، خدای به په هغه شپه فرښتې ورته وټاکي ترڅو تر سهاره پورې د شیطان او د هغه د لښکرو څخه د دې کس ساتنه وکړي، او که هغه د ورځې په اوږدو کې د دې تلاوت وکړي، نو تر شپې پورې به یې د شیطان او د هغه له لښکرو څخه ساتنه وکړي.

مخکنی سوره: <<	لقمان سوره مکي سورتونه • مدني سورتونه	وروستی سوره: >>
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس