د ښځې پيشنمازي
| ځینې عملي او فقهي احکام |
|---|
 |
د ښځې پيشنمازي یا د ښځې د جماعت امام شونه د فقهاوو د مشهورې نظریې له مخې، که چیرې د ښځو لپاره د جماعت لمونځ وي، نو د ښځې امام شونه جائز دي، خو که چیرې یو سړی د لمونځ کوونکو په منځ کې شتون ولري، نو فقها په دې متفق دي چې د ښځې لپاره د جماعت امام شونه جائز نه دي.
د سید ابوالقاسم خویي او لطف الله صافي ګلپایګاني په څیر فقهاوو د ښځو لپاره د یوې ښځې د جماعت امامه شونه مکروه ګڼلي دي، او امام خمیني او محمد فاضل لنکراني د احتیاط له مخې دا جائز نه ګڼي. د دولسمې پیړۍ د شیعه فقیه یوسف بن احمد بحراني هم د ښځو لپاره یوازې په مستحب لمونځونو کې چې په جماعت سره ادا کیدی شي د ښځې امامه شونه جایز ګڼلي دي، لکه د باران لمونځ. ویل شوي چې د ښځو لپاره د ښځې د جماعت امامې کیدلو حکم په اړه د نظر اختلاف د روایتونو د توپیر له امله دی.
شرعي حکم
د جماعت په لمونځونو کې د ښځو امامت یوه فقهي مسله ده چې د اسلامي مکتبونو په منځ کې څېړل شوې ده.[۱] پدې برخه کې، دوه حالتونه په پام کې نیول شوي دي:[۲] په لومړي حالت کې، که چیرې لمونځ کوونکي نارینه وي یا د نارینه او ښځینه وو ترکیب وي، نو شیعه[۳] او سني[۴] فقها په دې موافق دي چې د جماعت امام ښځه نه شي کیدی؛ له همدې امله، دوي د یوې ښځې لپاره د جمعې د لمونځ امامت کول هم روا نه ګڼي.[۵]
په دوهم حالت کې، کله چې ټول مامومین ښځې وي، صاحب جواهر، د دیارلسمې پیړۍ فقیه، د شیعه فقهاوو مشهور نظر د یوې ښځې لپاره د لمانځه امامت کول جائز ګڼلی دی.[۶] شیخ طوسي (وفات: ۴۶۰ هجري) پدې مسله کې د اجماع دعوا کوي.[۷] خو ځینې فقها، لکه سید ابوالقاسم خویي (وفات ۱۳۷۱ هجري) او لطف الله صافي ګلپایګاني (وفات ۱۴۰۰ هجري)، د ښځو د جماعت د لمانځه لپاره د یوې ښځې امامت مکروه ګڼلی دی.[۸]
یوه بله ډله، لکه صاحب حدائق، چې د دولسمې پیړۍ شیعه فقیه ده، په دې باور ده چې د مستحب لمونځونو لکه د استسقاء لمونځ او د اختر او لوی اختر لمونځونو کې د ښځې امامت جائز دی، مګر په واجب لمونځونو کې صحیح نه دی.[۹] له بلې خوا، امام خمیني او محمد فاضل لنکراني (وفات ۱۳۸۶) په دې باور دي چې د احتیاط له مخې، د ښځو د جماعت امام هم باید نارینه وي.[۱۰] د سنيانو په مذهبونو کې له مالکي پرته نورو مکتبونو د ښځو لپاره د ښځې د امامت اجازه منلې ده.[۱۱]
د فقهاوو د فتوا دلیل
د قمري کال د اوومې پیړۍ شیعه فقیه محقق حلي، د یوې ښځې د نارینه وو لپاره امامت روا نه کیدل د عالمانو په اتفاق سره ګڼلی، او دا یې د پیغمبر له یوه روایت[۱۲] سره مستند کړې ده.[۱۳] هغه په دې باور دی چې په اسلام کې، ښځو ته امر شوی چې حیا او حجاب وساتي، پداسې حال کې چې د جماعت امام باید ښکاره او پیژندل شوی وي.[۱۴] ویل شوي چې د ښځو د امامت په حکم کې توپیر د روایتونو د توپیر له امله دی، او د دریو ډوله روایتونو پر بنسټ ولاړ دی:[۱۵]
- هغه روایتونه چې مطلقا یې جایز ګڼي: د روایتونو دا ډله عموما په مستحب او واجب لمونځونو کې په ښځې پسې اقتدا کول جائز ګڼي.[۱۶]
- د حراموالي روایتونه: دا حدیثونه په ښکاره ډول د ښځو امامت غلط ګڼي.[۱۷]
- مفصل روایتونه: د احادیثو دا ډله د واجب او مستحب لمونځونو ترمنځ توپیر کوي.[۱۸] او په ځینو مواردو کې د جنازې د لمانځه او نورو لمونځونو ترمنځ فرق اچوي.[۱۹]
د ابن سعد، چې د دریمې پیړۍ یو تاریخ پوه او سیره لیکونکی دی، په خپل کتاب «الطبقات الکبری» کې د یو روایت له مخې، پیغمبر(ص) د ام ورقه په نوم یوې ښځې ته اجازه ورکړه چې د خپلې کورنۍ لپاره د جماعت لمونځ وکړي.[۲۰] د قطیف ښار د جمعې د لمانځه امام، حسن الصفار (زیږیدلی ۱۹۵۸ز)، د پیغمبر(ص) د دې اجازې په دلیل سره په دې باور دی چې ښځې نن سبا هم په خپلو ټولنو کې د جماعت د لمونځونو امامت کولی شي.[۲۱]
فوټ نوټ
- ↑ وګورئ: محقق حلّی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۳۸؛ ابنادریس، السرائر، ۱۴۱۰ق، ح۱، ص۲۸۱؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۳۳۶؛ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۷۹۰.
- ↑ رجبی، «امامت زن برای زن در نماز جماعت از منظر مذاهب فقهی»، ص۷۴ و ۷۵.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: جزیری و دیگران، الفقه علی المذاهب الأربعة، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۵۴۷؛ ابنادریس، السرائر، ۱۴۱۰ق، ح۱، ص۲۸۱؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۳۳۶؛ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۷۹۰.
- ↑ جزیری و دیگران، الفقه علی المذاهب الأربعة، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۵۴۷.
- ↑ شهید ثانی، روض الجنان، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۷۶۸.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۳۳۷.
- ↑ شیخ طوسی، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۶۲.
- ↑ خویی، موسوعة الإمام الخوئی، ۱۴۱۸ق، ج۱۷، ص۳۶۹؛ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۷۹۰.
- ↑ بحرانی، الحدائق الناضرة، ۱۴۰۵ق، ج۱۱، ص۱۸۹؛ بنیفضل، مدارک تحریر الوسیلة، ۱۳۸۰ش، ج۳، ص۵۷۷.
- ↑ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۷۹۰.
- ↑ جزیری و دیگران، الفقه علی المذاهب الأربعة، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۵۴۷.
- ↑ محدث نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۳۳۳، حدیث ۳۷۱۵.
- ↑ محقق حلّی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۳۸.
- ↑ محقق حلّی، المعتبر، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۳۸.
- ↑ رجبی، «امامت زن برای زن در نماز جماعت از منظر مذاهب فقهی»، ص۷۵-۷۷.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۳۱، حدیث ۲۳؛ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، بیتا، ج۸، ص۳۳۶، حدیث ۱۰.
- ↑ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، بیتا، ج۸، ص۳۳۴، حدیث ۴.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۹۶؛ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، بیتا، ج۸، ص۳۳۳-۳۳۴، حدیث ۱.
- ↑ د مثال په توګه وګورئ: شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۷۵؛ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، بیتا، ج۸، ص۳۳۴، حدیث ۳.
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۳۵.
- ↑ «مفارقة بین التنظیر وواقع المرأة الدینی»، مکتبة الشیخ حسن الصفار.
سرچينې
- ابنادریس حلّي، السرائر الحاوي لتحریر الفتاوی، تحقیق او تصحیح: موسوي، حسن بن احمد، ابن مسیح، ابو الحسن، قم، د اسلامي انتشاراتو دفتر، دوهم چاپ، ۱۴۱۰ق.
- ابنسعد، د واقدي کاتب، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، لومړی چاپ، ۱۴۱۰ق.
- بحراني، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة في أحکام العترة الطاهرة، تحقیق او تصحیح: محمدتقي ایرواني او سید عبدالرزاق مقرم، قم، د اسلامي انتشاراتو دفتر، لومړی چاپ، ۱۴۰۵ق.
- بنيفضل، مرتضی، مدارک تحریر الوسیلة، تهران، د امام خمیني (ره) د آثارو د تنظیم او نشر مؤسسه، لومړی چاپ، ۱۳۸۰ش.
- بنيهاشمي خمیني، سید محمدحسین، توضیح المسائل مراجع، قم، د اسلامي انتشاراتو دفتر، اتم چاپ، ۱۴۲۴ق.
- جزېري، عبدالرحمن، او نور، الفقه علی المذاهب الأربعة و مذهب أهل البیت (د اهلبیت(ع) د مذهب له مخې)، بیروت، دار الثقلین، لومړی چاپ، ۱۴۱۹ق.
- خویي، سید ابوالقاسم، موسوعة الإمام الخوئي، قم، د امام خویي د آثارو د احیا مؤسسه، لومړی چاپ، ۱۴۱۸ق.
- حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعة إلی تحصيل مسائل الشريعة، تحقیق: د آلالبیت(ع) د احیای تراث مؤسسه، قم، د آلالبیت د احیای تراث مؤسسه، بېنېټې (د فقاهت مدرسې نسخه).
- رجبي، حسین، «امامت زن برای زن در نماز جماعت از منظر مذاهب فقهی» (په جماعت لمونځ کې د ښځې د امامت مسئله د فقهي مذهبونو له نظره)، په مجلهٔ پژوهشنامه مذاهب اسلامي کې، ګڼه ۱، ۱۳۹۳ش.
- شهید ثاني، زینالدین بن علي، روض الجنان في شرح إرشاد الأذهان، قم، د اسلامي تبلیغاتو دفتر انتشارات، لومړی چاپ، ۱۴۰۲ق.
- شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، تحقیق او تصحیح: علياکبر غفاري، قم، د اسلامي انتشاراتو دفتر، دوهم چاپ، ۱۴۱۳ق.
- شیخ طوسي، تهذیب الأحکام، تحقیق: حسن موسوي خراسان، تهران، دار الکتب الإسلامیة، څلورم چاپ، ۱۴۰۷ق.
- شیخ طوسي، محمد بن حسن، الخلاف، تحقیق او تصحیح: علي خراساني، سید جواد شهرستاني، مهدي طه نجف او مجتبی عراقي، قم، د اسلامي انتشاراتو دفتر، لومړی چاپ، ۱۴۰۷ق.
- محدث نوري، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، د آلالبیت(ع) مؤسسه، لومړی چاپ، ۱۴۰۸ق.
- محقق حلّي، نجمالدین جعفر بن حسن، المعتبر في شرح المختصر، قم، د سید الشهداء(ع) مؤسسه، لومړی چاپ، ۱۴۰۷ق.
- «مفارقة بین التنظیر وواقع المرأة الدینی» (د دیني ښځې د واقعیت او نظري بحث تر منځ توپیر)، د شیخ حسن الصفار وېبپاڼه، د خپرېدو نېټه: ۸ دسمبر ۲۰۲۲م، د لېدنې نېټه: ۱۳ غبرګولی ۱۴۰۴ش.
- نجفي، محمدحسن، جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام، تحقیق او تصحیح: عباس قوچاني او علي آخوندي، بیروت، دار إحیاء التراث العربي، اووم چاپ، ۱۴۰۴ق.