د فتح سورې ۱ آیت
 | |
| د آیت ځانګړتیا | |
|---|---|
| د آیت نوم | د فتح مبین آیت |
| په سورت کې موقعیت | فتح |
| د آیت شمېر | ۱ |
| جزء | ۲۶ |
| د منځپانګې معلومات | |
| د نازلیدو شأن | د حدیبیې صلحه او د هغه وروستې پیښې |
| د نزول ځای | مدینه |
| موضوع | پیغمبر ته د ځلانده بریا زیرې ورکول |
| په اړه | د حدیبیې صلحه |
| اړونده آیتونه | د محمد سورې ۳۵ او ۳۸ آیتونه |
د فتح سورې لومړۍ آیت یا د فتح مبین آیت، د اسلام پیغمبر(ص) ته د روښانه فتحې زیری ورکوي. مفسرین د فتح مبین د مصداق په اړه مختلف نظرونه لري: ډیر یې دا د حدیبیې د صلحې تړون لاسته راوړنو ته منسوبوي، کوم چې د قریشو لخوا د مسلمانانو په رسمیت پیژندلو لامل شو او د خیبر او د مکې فتحې ته یې لاره هواره کړه.
بلې ډلې دا فتح مبین د مکې فتحه یا د خیبر فتحه ګڼلې ده، او ځینو یې دا د اسلام د معنوي بریا په توګه تفسیر کړې ده، یعنی دا د استدلال، ثبوت او معجزو له لارې د خپلو مخالفینو په وړاندې د اسلام بریا ده.
د آیت پیژندنه
د فتح سورې لومړۍ آیت پیغمبر(ص) ته د «فتح مبین» زیری ورکوي. دا آیت په مدینه کې نازل شوی او «د فتح مبین آیت» په نوم پیژندل کیږي.[۱] د ځینو روایتونو له مخې، دا فتحه د پیغمبر(ص) لپاره د دنیا او هغه څه په پرتله ډیره محبوبه ګڼل شوی چې په هغه کې دي.[۲]
إِنّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبِیناً؛ په حقیقت کې، موږ تاسو ته یوه څرګنده فتحه درکړې ده.[۳]
په تفسیري راپورونو کې، دا فتحه د اسلام په خپریدو او د مسلمانانو د وضعیت په ښه والي کې مهمې اغیزې لرونکی ګڼل کیږي.[۴]
په آیت کې د فتح مبین مطلب
د مفسرینو ترمنځ اختلاف دی چې پدې آیت کې «فتح مبین» کومې پیښې ته اشاره کوي.[۵]
د حدیبیې تړون او وروسته بریاوې
ډیر مفسرین[۶] په دې باور دي چې «فتح مبین» د حدیبیې د تړون لاسته راوړنو ته اشاره کوي.[۷] دې صلحې د مکې فتحې او د خیبر فتحې ته لاره هواره کړه[۸] او د دې سبب شوه چې قریش د لومړي ځل لپاره اسلام او مسلمانان په رسمیت وپیژني؛[۹] او د مسلمانانو او مشرکینو ترمنځ اړیکې د دې سبب شي چې ځینې خلک اسلام وګروهیږي.[۱۰] په تفسیر قمي کې د امام صادق(ع) د یو روایت له مخې، د حدیبیې تړون او له هغه وروسته پیښې د دې آیت د شان نزول په توګه ګڼل شوي دي.[۱۱]
ځینو مفسرینو په دې آیت کې «فتح» د اسلام د معنوي بریا په توګه تفسیر کړې ده؛ په بل عبارت، اسلام د استدلال، ثبوت او معجزو له لارې په خپلو مخالفینو غالب شوی دی.[۱۲] د محمد جواد مغنیه په وینا، په دې آیت کې «فتح» هغه بریا ته اشاره نه کوي چې په یو ځانګړي وخت یا ځای پورې محدوده وي، بلکې د اسلام لوړوالی، د مسلمانانو د ځواک لوړوالی او د مخالفینو د حیثیت زوال ته اشاره کوي.[۱۳]
ځینو مفسرینو «فتح مبین» د مکې فتحه په توګه تفسیر کړې ده.[۱۴] سني مفسر فخر رازي، د محمد سوره وروستي آیتونه (۳۵ او ۳۸) او د «اَعْلَون» ټکی، د مکې فتحه د مسلمانانو د برتري عامل ګڼلی او دا یې د «فتح مبین» یو مصداق معرفي کړی دی.[۱۵]
د طبرسي او طباطبايي د راپورونو پر بنسټ، ځينو مفسرينو د «فتح مبین» معنا د خيبر فتحه ګڼلې ده او دا آيت يې يوې نږدې فتحې ته اشاره کوونکی ګڼلی دی.[۱۶]
فوټ نوټ
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ټوک۹، مخ۱۸۱.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ټوک۹، مخ۱۸۱؛ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ټوک۷، مخ۸۲؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲۲، مخ۹.
- ↑ د فتح سوره،۱آیت؛ ترجمه حسین انصاریان.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲۲، مخ۹.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۸، مخ۶۵؛ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ټوک۷، مخ۸۳.
- ↑ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ټوک۱۳، مخ۲۳۹؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲۲، مخ۹.
- ↑ برای نمونه: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ټوک۹، مخ۱۸۲؛ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۸، مخ۶۵؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ټوک۱۸، مخ۲۵۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ټوک۱۸، ۲۵۲–۲۵۳مخونه؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲۲، مخ۱۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ټوک۲۲، ۱۴–۱۵مخونه.
- ↑ د مثال په توګه: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ټوک۹، مخ۱۸۲؛ حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ټوک۵، مخ۴۸.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ټوک۲، مخ۳۰۹.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۸، مخ۶۵؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ټوک۱۸، مخ۲۵۳.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ټوک۷، مخ۸۳؛ مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ۱۳۶۸ش، ټوک۹، مخ۱۶.
- ↑ د مثال په توګه: شیخ طوسی، التبیان، دار إحیاء التراث العربی، ټوک۹، مخ۳۱۳؛ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۸، مخ۶۵.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ټوک۲۸، مخ۶۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ټوک۹، مخ۱۸۴؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ټوک۱۸، مخ۲۵۳.
سرچينې
- آلوسي، محمود بن عبدالله، روح المعاني، بېروت، دار الکتب العلمية، ۱۴۱۵هـ ق.
- حویزی، عبدعلي بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان، څلورم چاپ، ۱۴۱۵هـ ق.
- طباطبایي، سید محمدحسین، المیزان في تفسیر القرآن، بېروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، ۱۳۹۳هـ ق.
- طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البیان، بېروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، لومړی چاپ، ۱۴۱۵هـ ق.
- فخر رازي، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بېروت، دار إحیاء التراث العربي، ۱۴۲۰هـ ق.
- قرشي، علي اکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۱۲هـ ق.
- قمي، علي بن ابراهیم، تفسیر القمي، قم، دار الکتاب، درېیم چاپ، ۱۴۰۴هـ ق.
- مصطفوي، حسن، التحقیق في کلمات القرآن، تهران، د کلتور او اسلامي لارښود وزارت، لومړی چاپ، ۱۳۶۸هـ ل.
- مکارم شیرازي، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴هـ ل.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، بېروت، دار الکتاب الاسلامي، ۱۴۲۴هـ ق.